WHO khuyến nghị tối ưu hóa dịch vụ xét nghiệm HIV

Tại Hội nghị Quốc tế IAS về Khoa học HIV lần thứ 12, WHO kêu gọi các nước mở rộng việc sử dụng phương pháp tự xét nghiệm HIV (HIVST), cung cấp HIVST để bắt đầu, tiếp tục và bắt đầu lại điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) và thúc đẩy xét nghiệm thông qua quan hệ tình dục và mạng lưới xã hội để tăng cường độ bao phủ xét nghiệm và tăng cường tiếp cận các dịch vụ phòng ngừa và điều trị HIV cho người dân nói chung ở những nơi có gánh nặng cao cũng như ở các nhóm dân cư và khu vực có khoảng cách lớn nhất về phạm vi xét nghiệm. Những khuyến nghị này được đưa ra vào thời điểm có cơ hội duy nhất, khi việc tự chăm sóc và tự xét nghiệm ngày càng được công nhận là những cách để tăng khả năng tiếp cận, hiệu suất, hiệu suất và khả năng chấp nhận chăm sóc sức khỏe trên nhiều lĩnh vực bệnh khác nhau, bao gồm cả HIV.  

Mặc dù xét nghiệm HIV được cung cấp thường xuyên ở một số cơ sở lâm sàng như dịch vụ tiền sản, vẫn có rất nhiều cơ hội xét nghiệm bị bỏ lỡ ở những người đến cơ sở y tế, bao gồm cả nam giới thường không được xét nghiệm ngay cả ở những nơi có gánh nặng cao. Tính đến năm 2022, ước tính có khoảng 5,5 triệu người nhiễm HIV vẫn chưa biết tình trạng nhiễm HIV của mình.

Cung cấp dịch vụ tự xét nghiệm HIV tại các cơ sở có thể tăng cường sử dụng xét nghiệm và nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ, đặc biệt ở những nơi thiếu nhân viên y tế và nơi không có sẵn xét nghiệm HIV.

Bằng chứng từ một đánh giá có hệ thống cho thấy việc tự xét nghiệm HIV tại cơ sở có thể mang lại tỷ lệ xét nghiệm HIV tương đương hoặc cao hơn so với xét nghiệm tiêu chuẩn tại cơ sở. Một phát hiện khác của tổng quan là việc có thể tiếp cận HIVST tại các cơ sở giúp giảm bớt rào cản đối với xét nghiệm và tăng tỷ lệ những người được xét nghiệm được phát hiện dương tính với HIV. Ở Zimbabwe, việc cung cấp HIVST tại các phòng khám kế hoạch hóa gia đình nơi xét nghiệm HIV chưa được thực hiện thường xuyên đã tăng độ bao phủ xét nghiệm từ 0,5% lên 64% trong vòng 3 tháng triển khai

Khuyến nghị mới:

Tự xét nghiệm HIV có thể được sử dụng để cung cấp điều trị dự phòng trước phơi nhiễm, bao gồm cả việc bắt đầu, bắt đầu lại và tiếp tục (khuyến cáo có điều kiện, bằng chứng có độ chắc chắn thấp) .

Việc tiếp cận PrEP, vốn đã được chứng minh là có hiệu quả cao trong việc giảm lây nhiễm HIV, vẫn chưa được mở rộng. WHO hiện đang thúc đẩy việc mở rộng quy mô toàn cầu của việc cung cấp PrEP đơn giản hóa, tập trung vào việc giảm nhu cầu thăm khám thường xuyên tại cơ sở, bao gồm cả việc hợp lý hóa các yêu cầu xét nghiệm HIV. Cung cấp HIVST như một chiến lược thay thế có thể là một cách sáng tạo để tăng khả năng tiếp cận và sử dụng hiệu quả PrEP trong nhiều chương trình. HIVST cũng có thể được sử dụng để trấn an những người không nhiễm HIV rằng các biện pháp phòng ngừa của họ có hiệu quả.

Có nhiều lựa chọn PrEP trong đó việc sử dụng HIVST có thể được xem xét, bao gồm PrEP đường uống (hàng ngày hoặc theo yêu cầu). HIVST cũng có thể được coi là một phần của việc thực hiện điều trị dự phòng sau phơi nhiễm (PEP).

Khuyến nghị mới:

Các phương pháp xét nghiệm trên mạng xã hội có thể được cung cấp như một phương pháp bổ sung cho xét nghiệm HIV như một phần của gói chăm sóc và phòng ngừa toàn diện (khuyến cáo có điều kiện, bằng chứng có độ chắc chắn thấp) .

Hướng dẫn này cũng khuyến nghị các quốc gia mở rộng việc cung cấp các phương pháp xét nghiệm trên mạng xã hội (SNA) như một cách để tăng cường khả năng tiếp cận và sử dụng xét nghiệm HIV. Xét nghiệm HIV dựa trên mạng xã hội là một cách tiếp cận để thu hút bạn tình và bạn tình tiêm chích ma túy cũng như các mối liên hệ xã hội của người nhiễm HIV và của những người âm tính với HIV và đang có nguy cơ tham gia các dịch vụ xét nghiệm tự nguyện. Cách tiếp cận này bao gồm việc cung cấp cho người liên hệ thông tin về các dịch vụ xét nghiệm hoặc cung cấp cho người liên hệ thông tin tự kiểm tra.

WHO trước đây đã khuyến nghị phương pháp này cho những người thuộc các nhóm dân cư quan trọng, nhưng hiện nay mở rộng khuyến nghị này cho bất kỳ ai ở những nơi có gánh nặng bệnh tật cao.

Các phát hiện từ một đánh giá có hệ thống cho thấy SNA có thể tăng cường sử dụng xét nghiệm HIV - thông qua việc tự xét nghiệm HIV hoặc xét nghiệm tại cơ sở tiêu chuẩn - giữa các bạn tình và những người tiếp xúc xã hội với những người thúc đẩy xét nghiệm. Các phương pháp tiếp cận mạng xã hội cũng có thể làm tăng số lượng người thử nghiệm lần đầu, cho thấy giá trị của các phương pháp này trong việc thu hẹp khoảng cách trong phạm vi kiểm tra và tăng số lượng ca nhiễm được chẩn đoán.

 

Ths Nguyễn Văn Cương - (Theo WHO)