TĂNG CƯỜNG DỊCH VỤ PREP TẠI THÀNH PHỐ HUẾ

Theo Cục Phòng chống HIV/AIDS, tính từ đầu năm đến 31/12/2024, cả nước ghi nhận 13.351 trường hợp phát hiện mới HIV dương tính, 1.905 trường hợp tử vong. Số người nhiễm HIV đang còn sống là 245.762 trường hợp; tổng số người nhiễm HIV tử vong lũy tích là 116.004 trường hợp.

Theo Cục Phòng chống HIV/AIDS, tính từ đầu năm đến 31/12/2024, cả nước ghi nhận 13.351 trường hợp phát hiện mới HIV dương tính, 1.905 trường hợp tử vong. Số người nhiễm HIV đang còn sống là 245.762 trường hợp; tổng số người nhiễm HIV tử vong lũy tích là 116.004 trường hợp. Trong số ca phát hiện mới năm 2024, tỷ trọng ca nhiễm HIV phát hiện mới ở miền Nam chiếm phần lớn (>60%); Nhóm MSM chiếm tỷ trọng lớn (gần 40%); Người nhiễm HIV trong nhóm tuổi 15-29 và 30-39 vẫn đang chiếm tỷ lệ lớn; Lây nhiễm trong nhóm quan hệ tình dục đồng giới hiện là nguyên nhân chính số ca phát hiện mới hằng năm. Hành vi nguy cơ kép trong nhóm MSM như chemsex đang làm gia tăng nhanh số ca nhiễm HIV trong một số khu vực và trong nhóm trẻ tuổi hiện nay.

Cục Phòng, chống HIV/AIDS liên tục mở rộng và đa dạng hình thức xét nghiệm HIV để đẩy mạnh các hoạt động tìm ca nhiễm HIV, các mô hình xét nghiệm HIV gồm xét nghiệm HIV không chuyên do nhân viên tiếp cận cộng đồng thực hiện, xét nghiệm lưu động, tự xét nghiệm HIV, xét nghiệm cho bạn tình bạn chích người nhiễm HIV, xét nghiệm mạng lưới xã hội của người nhiễm HIV, người nguy cơ cao, cung cấp sinh phẩm tự xét nghiệm HIV qua website tuxetnghiem.vn, xét nghiệm HIV tại các cơ sở y tế.

Số liệu báo cáo  31/12/2024  năm 2023 của Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật thành phố Huế cho biết tính đến ngày 30.06.2023, số trường hợp nhiễm HIV hiện còn sống đang quản lý là 561 người. Trong năm 2024, có 93 trường hợp nhiễm HIV mới bao gồm: 57 người trong tỉnh, 32 người ngoại tỉnh và 04 phạm nhân. Có 05 trường hợp tử vong.

Cũng tương tự như chiều hướng dịch của Việt Nam, tại thành phố Huế lây nhiễm qua quan hệ tình dục vẫn là chủ yếu. Đặc biệt đáng chú ý, tập trung vào nhóm quan hệ tình dục đồng giới nam (chiếm tỷ lệ 40,1% các trường hợp mới phát hiện). Độ tuổi nhiễm ngày càng trẻ hóa, dưới 30 tuổi chiếm tỷ lệ trên 50% số nhiễm HIV mới.

Theo nghiên cứu qua giám sát trọng điểm lồng ghép giám sát hành vi năm 2024, tỷ lệ nhóm MSM sử dụng BCS trong lần QHTD với bạn tình nam gần nhất chiếm tỷ lệ khá cao và có tăng trong những năm gần đây, năm 2019 chỉ 68% nhưng đến năm 2024 đã đạt 80,7%. Tuy nhiên vẫn có 20% đối tượng vẫn không sử dụng BCS, đây là một yếu tố nguy cơ cao làm lây nhiễm HIV trong nhóm đối tượng này. Tỷ lệ MSM đã từng nhận thuốc PrEP năm 2024 là 34,7%, năm 2024 trên địa bàn tỉnh thực hiện điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV nên tỷ lệ này cao hơn nhiều so với các năm trước.

Các biện pháp can thiệp cho nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới ngoài truyền thông thay đổi hành vi, cung cấp chất bôi trơn và bao cao su; thì hiệu quả nhất vẫn là điều trị dự phòng trước phơi nhiễm gọi tắt là PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis).

Phòng khám PrEP tại Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật thành phố Huế được thành lập và đưa vào hoạt động từ tháng 4 năm 2024,  đến 31/12/2024 đã thu dung 138 khách hàng tham gia điều trị, trong đó có 82.2% khách hàng là MSM và hơn 10% là vợ/chồng/bạn tình của người nhiễm. Có 95 khách hàng tái khám điều trị lần 2 đạt 68.8%, trong đó có 24 khách hàng tái khám điều trị lần 3 đạt 17.4%.

 Công tác cung ứng dịch vụ hỗ trợ khách hàng PrEP gồm đầy đủ các xét nghiệm như creatinine máu, HbsAg, anti-HCV, sàng lọc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác như lậu, giang mai, Chlamydia... Các khách hàng mắc viêm gan C, Giang mai đều được hướng dẫn tiếp cận dịch vụ điều trị qua BHYT hay nguồn thuốc Quỹ toàn cầu.

Công tác điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) lần đầu được triển khai ở thành phố Huế, nguồn kinh phí hỗ trợ cho nhóm Giáo dục viên đồng đẳng chưa đáp ứng kịp thời nên nhân viên Đồng đẳng thay đổi thường xuyên, không cố định về nhân lực; ngoài ra khách hàng đến điều trị vẫn còn e ngại, sợ gặp người quen. Sự tự kỳ hoặc sự kín đáo của các nhóm khách hàng tại Huế là một rào cản lớn trong tiếp cận và tham gia điều trị PrEP.

Việc tăng cường tư vấn hỗ trợ qua mạng xã hội hay mở rộng thời gian cung ứng dịch vụ cả ngoài giờ hay thứ bảy, chủ nhật sẽ thuận lợi thêm cho việc thu hút khách hàng.

 

 

 

Châu Văn Thức - Khoa PC HIV/AIDS