NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ VIRUS HANTA

Virus Hanta là loại virus lây truyền từ động vật sang người, thường lây nhiễm tự nhiên ở loài gặm nhấm và đôi khi lây sang người. Nhiễm bệnh ở người có thể dẫn đến bệnh nặng và thường gây tử vong, mặc dù mức độ bệnh khác nhau tùy thuộc vào loại virus và vị trí địa lý. Mặc dù không có phương pháp điều trị đặc hiệu nào chữa khỏi bệnh do virus Hanta, nhưng chăm sóc y tế hỗ trợ sớm là chìa khóa để cải thiện tỷ lệ sống sót và tập trung vào theo dõi lâm sàng chặt chẽ và quản lý các biến chứng về hô hấp, tim mạch và thận. Phòng ngừa phần lớn phụ thuộc vào việc giảm tiếp xúc giữa người và loài gặm nhấm bị nhiễm bệnh.

SỰ LÂY TRUYỀN

Virus Hanta lây truyền sang người qua tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt bị nhiễm bệnh của các loài gặm nhấm (qua vết cắn ít phổ biến hơn). Các hoạt động liên quan đến tiếp xúc với chuột như dọn dẹp trong không gian kín hoặc thông gió kém, làm nông nghiệp, lâm nghiệp và ngủ trong nhà có nhiều chuột làm tăng nguy cơ phơi nhiễm.

Cho đến nay, sự lây truyền từ người sang người chỉ được ghi nhận đối với virus Andes ở châu Mỹ và vẫn còn hiếm gặp.

TRIỆU CHỨNG VÀ BIỂU HIỆN LÂM SÀNG

Ở người, các triệu chứng thường bắt đầu từ một đến tám tuần sau khi tiếp xúc, tùy thuộc vào loại virus, và thường bao gồm sốt, đau đầu, đau cơ và các triệu chứng đường tiêu hóa như đau bụng, buồn nôn hoặc nôn.

Nếu gặp phải hội chứng tim phổi do virus Hanta, bệnh có thể tiến triển nhanh chóng thành ho, khó thở, tích tụ dịch trong phổi và sốc.

Nếu găp phải sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS), giai đoạn cuối có thể bao gồm huyết áp thấp, rối loạn đông máu và suy thận.

CHẨN ĐOÁN

Chẩn đoán sớm nhiễm virus Hanta có thể khó khăn vì các triệu chứng ban đầu trùng khớp với các bệnh sốt hoặc hô hấp khác, chẳng hạn như cúm, COVID-19, viêm phổi do virus, bệnh xoắn khuẩn vàng da (leptospirosis), sốt xuất huyết hoặc nhiễm trùng huyết. Do đó, việc khai thác tiền sử bệnh cẩn thận là rất cần thiết, đặc biệt chú ý đến khả năng tiếp xúc với động vật gặm nhấm, các nguy cơ nghề nghiệp và môi trường, lịch sử du lịch và tiếp xúc với các trường hợp đã biết ở những khu vực có virus Hanta.

ĐIỀU TRỊ

Hiện chưa có thuốc kháng virus hoặc vắc-xin đặc hiệu nào được cấp phép cho bệnh nhiễm virus Hanta. Chăm sóc chủ yếu là hỗ trợ và tập trung vào theo dõi lâm sàng chặt chẽ và quản lý các biến chứng về hô hấp, tim mạch và thận. Việc tiếp cận sớm với chăm sóc tích cực, khi có chỉ định lâm sàng, giúp cải thiện kết quả điều trị, đặc biệt đối với bệnh nhân mắc hội chứng tim phổi do virus Hanta.

                                                                                                            Ảnh: nguồn Internet.

PHÒNG NGỪA VÀ KIỂM SOÁT

Việc ngăn ngừa nhiễm virus Hanta chủ yếu phụ thuộc vào việc giảm tiếp xúc giữa người và loài gặm nhấm. Các biện pháp hiệu quả bao gồm:

1. Giữ nhà cửa và nơi làm việc sạch sẽ
2. Bịt kín các khe hở cho phép loài gặm nhấm xâm nhập vào các tòa nhà
3. Bảo quản thực phẩm an toàn
4. Sử dụng các phương pháp làm sạch an toàn ở những khu vực bị nhiễm loài gặm nhấm
5. Tránh quét khô hoặc hút bụi phân chuột
6. Làm ẩm các khu vực bị nhiễm bẩn trước khi làm sạch
7. Tăng cường vệ sinh tay.

Trong các đợt bùng phát hoặc khi nghi ngờ có trường hợp mắc bệnh, việc xác định và cách ly sớm các trường hợp mắc bệnh, theo dõi những người tiếp xúc gần và áp dụng các biện pháp phòng ngừa nhiễm trùng tiêu chuẩn là rất quan trọng để hạn chế sự lây lan thêm.

PHÒNG NGỪA VÀ KIỂM SOÁT LÂY NHIỄM TRONG CƠ SỞ CHĂM SÓC SỨC KHỎE

Các bằng chứng hiện có cho thấy nguy cơ lây truyền virus Hanta, bao gồm cả virus Andes, trong các cơ sở chăm sóc sức khỏe là rất thấp khi áp dụng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát nhiễm trùng thích hợp. Trong các cơ sở chăm sóc sức khỏe, cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa tiêu chuẩn cho tất cả bệnh nhân, bao gồm vệ sinh tay, vệ sinh môi trường và xử lý an toàn máu và dịch cơ thể.

Đối với trường hợp nghi ngờ hoặc xác nhận nhiễm virus Hanta, nên sử dụng các biện pháp phòng ngừa tiêu chuẩn kết hợp với các biện pháp phòng ngừa dựa trên đường lây truyền trong quá trình chăm sóc. Đối với các thủ thuật tạo khí dung, cần sử dụng các biện pháp phòng ngừa lây truyền qua đường không khí. Việc nhận biết sớm các trường hợp nghi ngờ, cách ly kịp thời và tuân thủ đúng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát lây nhiễm vẫn rất cần thiết để bảo vệ nhân viên y tế.

PHẢN HỒI CỦA TỔ CHỨC Y TẾ THẾ GIỚI (WHO)

WHO hợp tác với các quốc gia và đối tác để tăng cường giám sát, năng lực phòng thí nghiệm, truyền thông nguy cơ và sự tham gia của cộng đồng, phát hiện sớm, chăm sóc bệnh nhân và ứng phó với dịch bệnh do virus Hanta gây ra. Điều này bao gồm việc phát triển và cập nhật hướng dẫn dựa trên bằng chứng về chẩn đoán, quản lý ca bệnh, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm trùng, và truy vết tiếp xúc.

WHO thúc đẩy các phương pháp tiếp cận "Một Sức khỏe" (One Health) nhằm giải quyết mối liên hệ giữa sức khỏe con người, vật chủ gặm nhấm và môi trường, đồng thời hỗ trợ các quốc gia xem xét các bằng chứng mới nổi để đảm bảo các khuyến nghị luôn được cập nhật.

Ca nhiễm virus Hanta đầu tiên liên quan đến tàu du lịch MV Hondius

      trên Đại Tây Dương được xác nhận vào ngày 04/05/2026.

Hoài Thư (dịch từ nguồn WHO)