Người có nguy cơ cao nhiễm HIV nên điều trị PrEP

Chương trình điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) là một trong những giải pháp mới, góp phần hạn chế HIV lây lan ra cộng đồng, nhất là đối với nhóm người nam quan hệ tình dục với nam (MSM).  PrEP được khuyến cáo sử dụng đối với các nhóm như: Nam quan hệ tình dục với nam, phụ nữ bán dâm, nghiện chích ma túy, chuyển giới nữ…Thực tiễn đã chứng minh PrEP đạt hiệu quả giảm nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường tình dục lên đến 97% và qua tiêm chích ma túy là 74% nếu khách hàng tuân thủ điều trị tốt.

Tỉnh Thừa Thiên Huế đã áp dụng các mô hình dự phòng trước phơi nhiễm HIV mà Tổ chức Y tế thế giới và Cục Phòng, chống HIV/AIDS khuyến cáo.

Những nhóm đối tượng có nguy cơ cao được khuyến cáo điều trị PrEP bao gồm:

• Những người quan hệ tình dục qua đường hậu môn hoặc đường âm đạo mà không dùng bao cao su với 2 bạn tình trở lên;
• Người quan hệ tình dục với một người nhưng người đó có 1 hoặc nhiều nguy cơ lây nhiễm HIV;
• Những người có bạn tình, vợ/chồng bị nhiễm HIV chưa được điều trị ARV hoặc đang điều trị ARV nhưng tải lượng virus HIV từ 200 bản sao/ml trở lên.

Ngoài ra:

• Những người đã từng mắc hoặc đang mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục,
• Những người đã có điều trị dự phòng sau phơi nhiễm HIV song vẫn có những hành vi nguy cơ cao;
• Những người sử dụng chung bơm kim tiêm cũng là những người nên điều trị PrEP.

PrEP sử dụng thuốc kháng virus (ARV) để dự phòng lây nhiễm HIV ở người có nguy cơ cao chưa bị nhiễm HIV, giúp phòng ngừa lây nhiễm HIV trong cơ thể bằng cách ngăn cản sự phát triển chất xúc tác sinh học (enzym) là chất mà HIV dùng để tạo ra các bản sao virus mới.

Nếu dùng đúng, đều và đủ có thể phòng lây nhiễm HIV lên đến trên 90% ở những người có nguy cơ cao lây nhiễm HIV.

PrEP được điều trị bằng thuốc uống theo 2 phương thức: sử dụng hàng ngày và theo tình huống.

• PrEP hàng ngày được áp dụng đối với tất cả những đối tượng đủ tiêu chuẩn sử dụng. Theo đó, những người này mỗi ngày sử dụng 1 viên thuốc kháng ARV để dự phòng kháng lây nhiễm HIV.
• PrEP tình huống chỉ áp dụng cho những người có giới tính sinh ra là nam, quan hệ tình dục thấp, trung bình dưới 2 lần/tuần và phải đảm bảo uống thuốc từ 2 - 24h trước khi quan hệ tình dục. 

Về cách sử dụng PrEP uống theo tình huống: Do không uống hàng ngày nên PrEP sẽ được dùng theo công thức: 2 + 1 + 1 tức là: Uống 2 viên (liều đầu tiên) trước khi quan hệ tình dục từ 2 - 24 giờ, chậm nhất là 2 giờ trước khi có quan hệ tình dục. Uống viên thứ 3: sau 24 giờ tính từ khi uống liều đầu tiên. Uống viên thứ 4: sau 24 giờ tính từ khi uống liều thứ hai.

Trước khi điều trị PrEP thì khách hàng cần phải làm những xét nghiệm sau:

• Xét nghiệm HIV bắt buộc và phải có kết quả âm tính,
• Xét nghiệm chức năng thận
• Xét nghiệm viêm gan B hay C
• Sàng lọc các bệnh lây truyền qua đường tình dục như giang mai, lậu, chlamydia…

PrEP tình huống là cần thiết để những người nam quan hệ tình dục đồng giới có thêm sự lựa chọn phác đồ phù hợp mà an toàn và hiệu quả cao trong giảm nhiễm HIV.

Để có hiệu quả cao và tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, người sử dụng PrEP vẫn nên sử dụng bao cao su vì PrEP không bảo vệ được bạn khỏi các bệnh lây truyền khác như lậu, giang mai, viêm gan B, C.../.

 

 

Bảo Châu - Khoa Phòng, chống HIV/AIDS