THÔNG TIN CƠ BẢN VỀ BỆNH UNG THƯ VÚ

( Bài phát thanh cho tuyến y tế cơ sở) 

Ung thư vú là loại ung thư gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ đây cũng là bệnh có thể tự phát hiện được và nếu được phát hiện sớm tỷ lệ khỏi bệnh đạt tới 85%,  do vậy điều quan trọng là bạn hiểu và biết tự khám vú.

 Bầu vú bình thường khác nhau về hình dạng và kích thước, nhiều người có một vú to hơn vú bên kia hoặc cả hai vú khác nhau về hình dạng. Hình dạng và kích thước núm vú cũng thay đổi. Bầu vú thông thường có sự thay đổi nhẹ trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt, trong khi mang thai và lúc mãn kinh. Vú có thể có u cục khi kinh nguyệt hoặc trong khi có thai.

Những yếu tố nguy cơ gây ung thư vú:

Tiền sử gia đình có người bị ung thư vú; trên 35 tuổi; kinh nguyệt sớm dưới 12 tuổi;  mãn kinh muộn sau 50 tuổi;  không có con hoặc sinh con đầu lòng sau 30 tuổi; có bệnh lành tính ở vú; có khẩu phần ăn nhiều mỡ động vật.

Hướng dẫn tự khám vú: hãy tự khám vú đều đặn mỗi tháng một lần, tốt nhất khám ngay sau kỳ kinh nguyệt là lúc vú mềm nhất. Điều quan trọng nhất, là tiếp tục kiểm tra đều đặn như vậy ngay cả sau khi mãn kinh.

Một: cởi áo phần trên thắt lưng, sau đó ngồi hoặc đứng trước gương hai tay xuôi theo người, nhìn ngực kỹ lưỡng trước, xem có sự thay đổi về hình dạng hay kích thước không? Tìm xem có bất kỳ thay đổi dáng vẻ bên ngoài của vú không?

Hai: Đưa hai tay lên đầu, nhìn kỹ ngực từ các góc độ khác nhau, tìm sự thay đổi so với lần trước. Kiểm tra núm vú xem có bất kỳ dấu hiệu rỉ dịch hay chảy máu nào không?

Ba: nằm ngửa trên giường, đặt khăn gấp hay gối mỏng sau vai trái và đưa bàn tay ra sau đầu, dùng tay phải khám ngực trái, chụm các ngón tay lại, dùng phần phẳng của ngón tay để cảm nhận tổ chức của vú.

Vú chia làm 4 phần, bắt đầu khám từ một phần tư trên- trong, bắt đầu từ nền xương của vú, ấn nhẹ nhàng nhưng dứt khoát, day tròn bằng bàn tay tìm kiếm khối u hoặc mảng dày hay bất thường nào khác.

Khám núm vú, từ từ, nhẹ nhàng lật đi lật lại kỹ quanh núm vú.

Bốn: tương tự khám một phần tư dưới- trong, bắt đầu từ phần nền xương và cũng từ các xương sườn dưới vú. Vê lại nhẹ nhàng đầu vú, bạn sẽ thấy phần chóp có tổ chức mềm. Điều này hoàn toàn bình thường.

Năm: đưa tay trái từ sau đầu xuống cạnh thân mình, dò phần dưới- ngoài, bằng tay phải. Cũng làm như vậy từ phần nền các xương sườn phía dưới, phần ngoài lồng ngực, phần trong tới núm vú.

 Sáu:  tương tự như vậy khám một phần tư trên ngoài.

 Bảy: sau cùng dùng phần mềm đầu các ngón tay khum lại, miết, tìm xem u hạch ở hỏm nách hay không? khi kết thúc khám ngực trái thì thay đổi lại gối mỏng sang bên phải và lấy tay trái khám vú phải như cách khám trên. Đừng quên đưa tay phải, xuôi theo người khi khám vú nửa ngoài phải.

Nếu như bạn tìm thấy khối u hay sự thay đổi của vú nên đến bác sĩ khám,  không nên sợ quá! Phần lớn các u bất thường của vú đều không phải là ung thư. Nhưng để chắc chắn hãy để các thầy thuốc xác định và hướng dẫn giúp bạn.

 Các biểu hiện sau đây, có thể của bệnh lành tính hoặc ác tính của vú cần khuyến cáo để phụ nữ trong cộng đồng đi khám kịp thời:

 Sờ thấy khối u vú một bên vú, dày chắc hơn bên kia, một bên vú to hơn bên kia, một bên vú sệ xuống bất thường. Da vùng vú bị lồi lõm, co kéo bất thường. Núm vú tụt, thay đổi màu sắc trên da của vú, hạch nách hoặc hố trên đòn to, chảy dịch một bên vú, đau hoặc đỏ vú.

Điều trị ung thư vú:

Một- phẫu thuật: phẫu thuật bao gồm từ lấy u đơn thuần đến phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến vú triệt căn.

Hai- điều trị tia xạ: điều trị tia xạ ngăn chặn khả năng nhân lên của tế bào.  bệnh nhân điều trị tia xạ có thể buồn nôn, nôn hoặc cảm thấy mệt mỏi do hiệu ứng phóng xạ sinh học.

Ba- Điều trị bổ sung toàn thân: các chuyên gia sẽ sử dụng các hoc-môn hoặc chất chống ung thư đặc biệt, hóa trị liệu. Những tác dụng phụ bao gồm: rụng tóc, đỏ da, nôn và buồn nôn, chán ăn mệt mỏi toàn thân có thể xảy ra trong quá trình điều trị bằng thuốc. Các xét nghiệm máu được làm trong khi người bệnh điều trị hóa trị liệu, để đánh giá sức khoẻ trong quá trình điều trị.

Chăm sóc sau mổ: ngay sau khi tỉnh lại sau mổ, cần thực hiện những động tác thể dục, vận động chân tay và thở sâu. Người bệnh sẽ được hướng dẫn cách chăm sóc và làm sạch vết mổ. Sau khi ra viện, người bệnh có thể thấy thoải mái hơn khi sử dụng một băng đỡ tay.

Phục hồi chức năng: phẫu thuật cắt tuyến vú sau điều trị tia xạ là phương pháp điều trị trong hầu hết các trường hợp. Thường người bệnh có thể xuất viện trong vòng một tuần sau phẫu thuật. Thông thường, vài tháng sau điều trị phẫu thuật, người bệnh sẽ thấy căng và đau, khi cử động và cảm giác bị co kéo ở bên vú bị cắt.

Phẫu thuật tạo hình: bác sĩ phẫu thuật sẽ lựa chọn một vú giả bằng chất tổng hợp hoặc những chất liệu hiện đại để tạo hình lại bên vú đã bị cắt, có thể dùng ngay da thịt cơ thể ở vùng khác để tạo thành một vú mới gọi là tái tạo vú, bằng các vạt da có mạch máu.

(Nguồn: Audio Trung tâm TTGDSK TW http://t5g.org.vn/phong-chong-ung-thu-vu)

 

 

Ths.Bs.Lê Trung Quân- Khoa TTGDSK