Nâng cao nhận thức cộng đồng về Tự xét nghiệm HIV: Thành quả từ tuyến y tế xã/phường/thị trấn tại thành phố Huế

Trong bối cảnh công tác phòng, chống HIV/AIDS đang chuyển sang giai đoạn tăng tốc để đạt mục tiêu chấm dứt đại dịch vào năm 2030, dịch vụ tự xét nghiệm HIV đã và đang được triển khai như một giải pháp đổi mới, linh hoạt và hiệu quả. Tại thành phố Huế, nhờ sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo ngành y tế, hướng dẫn chuyên môn của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, cùng sự nỗ lực không ngừng nghỉ từ các cán bộ chuyên trách HIV/AIDS và đội ngũ nhân viên y tế tại tuyến cơ sở, hoạt động truyền thông về dịch vụ tự xét nghiệm HIV đã mang lại những kết quả thiết thực, góp phần mở rộng độ bao phủ xét nghiệm và tăng khả năng phát hiện sớm người nhiễm HIV trong cộng đồng.

1. Lồng ghép truyền thông phòng, chống HIV/AIDS linh hoạt trong truyền thông tại thôn/tổ

Tại các trạm y tế xã, phường, thị trấn trên địa bàn thành phố luôn được trang cấp các pano, áp phích giới thiệu dịch vụ dự phòng lây nhiễm HIV, đặc biệt chú trọng đến dịch vụ tự xét nghiệm HIV. Bên cạnh các hình thức truyền thông gián tiếp qua loa, đài, tờ rơi, pano,... định kỳ hằng tháng, hằng quý, đội ngũ cán bộ y tế cơ sở đã tích cực triển khai các buổi truyền thông trực tiếp tại thôn, tổ dân phố. Trong khuôn khổ các buổi họp dân, truyền thông phòng chống dịch bệnh, dinh dưỡng, phòng, chống HIV/AIDS… nội dung về tự xét nghiệm HIV được lồng ghép một cách tự nhiên, gần gũi, phù hợp với từng đặc điểm dân cư. Nhiều người dân lần đầu được tiếp cận thông tin này đã bày tỏ sự quan tâm và chủ động tìm hiểu, đăng ký nhận bộ xét nghiệm hoặc đến trạm y tế để được hỗ trợ.

 

Truyền thông qua pano lắp đặt tại trụ sở trạm y tế tuyến xã

2. Mở rộng truyền thông tại trường học, đưa kiến thức phòng, chống HIV/AIDS đến với các bạn trẻ

Truyền thông tại các trường trung học cơ sở cũng là một trong những điểm nhấn nổi bật trong chiến lược truyền thông tại tuyến xã/phường/thị trấn hiện nay. Phối hợp với nhà trường, cán bộ y tế tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề để học sinh hiểu rõ về HIV, con đường lây truyền, cách phòng tránh và đặc biệt là dịch vụ tự xét nghiệm như một giải pháp an toàn, bảo mật, phù hợp với người trẻ. Thông qua cách tiếp cận này, không chỉ học sinh mà cả giáo viên, cán bộ nhà trường cũng được nâng cao nhận thức, từ đó góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn và không kỳ thị.

BS CKI Trần Ngọc Thành Nhân - Trưởng khoa Kiểm soát bệnh tật & HIV/AIDS - TTYT Phú Xuân thực hiện truyền thông tại các trường THCS trên địa bàn quản lý

3. Truyền thông trực tiếp 1-1, truyền thông nhóm cho người dân đến khám tại trạm y tế

Một hình thức truyền thông khác đang phát huy hiệu quả rõ rệt là truyền thông trực tiếp tại trạm y tế xã, phường. Khi người dân đến khám bệnh, tiêm chủng, chăm sóc thai sản, hoặc thực hiện các dịch vụ khác, đội ngũ y bác sĩ, nhân viên y tế tranh thủ thời gian tư vấn cá nhân hóa về dịch vụ tự xét nghiệm HIV, giải đáp các thắc mắc và hỗ trợ nhận bộ test ngay tại chỗ.

Hình thức tiếp cận trực tiếp này không chỉ giúp nâng cao tỷ lệ tiếp cận thông tin, mà còn tạo sự tin tưởng bởi người dân được trò chuyện với nhân viên y tế ngay tại nơi họ đã quen thuộc, không e ngại như khi đến cơ sở chuyên khoa.

BS Phan Văn Bá - Trạm Y tế phường Thuận An giới thiệu về website Tuxetnghiem.vn

Nữ hộ sinh tại Trạm Y tế xã A Lưới 1 tư vấn trực tiếp cho người dân về các loại test xét nghiệm HIV và tuxetnghiem.vn

Hoạt động truyền thông dịch vụ tự xét nghiệm HIV không thể tách rời những nỗ lực kiên trì và thầm lặng của đội ngũ nhân viên y tế xã, phường. Dù gặp không ít khó khăn về nguồn lực, thời gian và nhận thức cộng đồng còn hạn chế, họ vẫn linh hoạt lồng ghép nội dung truyền thông vào mọi kênh có thể: từ truyền thanh phường, pa-nô, áp phích, đến tận dụng mạng xã hội và các nhóm Zalo cộng đồng.

Bác sỹ Nguyễn Thị Sơn Ca - cán bộ chuyên trách HIV tại trạm y tế xã A Lưới 1 chia sẻ: “Người dân vẫn còn thiếu nhiều kiến thức về HIV, thậm chí còn ngại ngùng, e dè khi nhắc đến chủ đề này, đặc biệt là ở những địa bàn xa như ở xã chúng tôi. Nhưng khi được tư vấn kỹ càng, họ bắt đầu cởi mở và chủ động tiếp cận bộ xét nghiệm. Điều quan trọng là phải đến với họ bằng sự kiên nhẫn và chân thành.”

Cán bộ y tế hướng dẫn đăng ký test xét nghiệm trên website tuxetnghiem.vn

Dịch vụ tự xét nghiệm HIV không chỉ mang đến lựa chọn linh hoạt cho người dân mà còn góp phần phát hiện sớm, điều trị kịp thời, giúp giảm nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng. Trong thời gian tới, ngành y tế thành phố Huế tiếp tục mở rộng phạm vi triển khai, tăng cường tập huấn cho cán bộ y tế cơ sở về hoạt động truyền thông cách dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS trong bối cảnh thay đổi nhân sự hoạt động phòng chống HIV/AIDS các tuyến, đặc biệt tại các địa bàn trọng điểm.

Công tác truyền thông dịch vụ tự xét nghiệm HIV tại tuyến y tế xã, phường là tiếp tục phát huy vai trò là "cánh tay nối dài" của hệ thống y tế, giúp đưa những dịch vụ thiết yếu dự phòng lây nhiễm HIV đến gần hơn với người dân, hướng tới mục tiêu phát hiện sớm – điều trị sớm – không còn kỳ thị – không còn người nhiễm mới HIV trong tương lai.

 

 

Bảo Châu - Khoa Phòng, chống HIV/AIDS