Một cú click – nhiều thay đổi: Hành trình tiếp cận dịch vụ tự xét nghiệm HIV trực tuyến của người trẻ Huế

Những năm gần đây, khi câu chuyện về HIV dần được nhìn nhận cởi mở hơn, thì một thực tế vẫn tồn tại: rất nhiều người trẻ vẫn ngại bước chân vào cơ sở y tế để xét nghiệm.

Những năm gần đây, khi câu chuyện về HIV dần được nhìn nhận cởi mở hơn, thì một thực tế vẫn tồn tại: rất nhiều người trẻ vẫn ngại bước chân vào cơ sở y tế để xét nghiệm. Không phải vì họ không quan tâm đến sức khỏe, mà vì họ sợ ánh nhìn, sợ bị đánh giá, sợ bị “gắn nhãn”.

Tại thành phố Huế – nơi nhịp sống nhẹ nhàng nhưng cũng không thiếu những áp lực vô hình từ cộng đồng – nỗi e ngại ấy càng trở nên rõ nét. Và chính trong bối cảnh đó, dịch vụ tự xét nghiệm HIV trực tuyến qua website tuxetnghiem.vn đã mở ra một hướng tiếp cận mới: kín đáo hơn, chủ động hơn và gần gũi hơn với người trẻ. Đằng sau mỗi đơn đặt kit test tự xét nghiệm HIV là một câu chuyện. Và đôi khi, chỉ một cú click chuột lại trở thành bước ngoặt của cả một hành trình.

Nỗi sợ mang tên “bị nhìn thấy”

Bạn NTT., 17 tuổi, học sinh một trường THPT tại Huế, không nghĩ rằng có ngày mình phải tìm đến xét nghiệm HIV. Khi trò chuyện với chúng tôi, T kể lại giọng vẫn còn chút ngập ngừng: “Em quen một anh lớn hơn qua mạng. Tụi em gặp nhau vài lần… và có quan hệ. Lúc đó em không nghĩ nhiều, cũng không dùng bao cao su, vì anh nớ không thích như rứa.”

Sau đó là những ngày dài lo lắng. T bắt đầu đọc trên mạng, đọc về nguy cơ HIV và hoang mang nhưng không dám đến cơ sở xét nghiệm. “Em sợ gặp người quen. Sợ nếu ai đó biết thì sao. Em còn đi học, em không muốn bị nhìn bằng ánh mắt khác” – T chia sẻ.

Câu chuyện của T. không phải là cá biệt. Với nhiều bạn trẻ, đặc biệt là những người có xu hướng tính dục thiểu số, việc bước vào một cơ sở xét nghiệm không chỉ là hành động y tế, mà còn là một “bài kiểm tra tâm lý”.

“Nếu có cách nào kín đáo hơn…”

Trong những ngày lo lắng đó, T. tình cờ thấy một trang facebook có tên: “Điều trị PrEP Huế - Tự xét nghiệm HIV” có bài đăng về dịch vụ tự xét nghiệm HIV tại nhà. T nghĩ răng: “Lúc đầu em không tin lắm. Nhưng đọc kỹ thì thấy có vẻ uy tín. Quan trọng là không cần đến bệnh viện, em sợ chỗ đông người, lỡ có ai thấy em đi vô đó thì xong.” Chính yếu tố “không cần xuất hiện” đã khiến T. quyết định thử. T chia sẻ rằng: “Em đặt thử một bộ kit. Cũng run lắm. Nhưng mà nghĩ nếu cứ để yên rứa thì còn lo hơn.”

Không chỉ T., bạn H., 20 tuổi, sinh viên năm 3 tại Đại học Huế, cũng có một trải nghiệm tương tự – nhưng trong một hoàn cảnh khác. “Mình có một lần quan hệ không an toàn với một người lạ. Sau đó mới biết người đó có nguy cơ cao.” Nỗi lo xuất hiện ngay sau đó, nhưng H. cũng không chọn đến cơ sở y tế. H từng nghĩ đến việc đi xét nghiệm, nhưng cứ tưởng tượng cảnh ngồi chờ, rồi gặp người quen thì H bỏ ý định. Cũng giống như T., H. tìm đến tuxetnghiem.vn như một lựa chọn thay thế. H chia sẻ rằng: “Em nghĩ thôi thì thử. Ít nhất là mình biết kết quả, còn hơn là cứ sống trong lo lắng.”

Một cú click – bắt đầu hành trình

Quy trình đặt kit, theo cả hai bạn T và H, đơn giản hơn họ tưởng. “Chỉ cần vào web, điền thông tin, chọn địa chỉ nhận hàng. Không cần khai gì quá chi tiết,” H. chia sẻ. “Em thích nhất là phần bảo mật. Không ai biết mình là ai. Không có chi thể hiện bên ngoài là xét nghiệm HIV. Nhìn như một gói hàng bình thường” H. kể sau khi đặt, kit được giao đến tận nhà trong vòng vài ngày, đóng gói kín đáo. Chính sự kín đáo ấy giúp họ cảm thấy an tâm ngay từ bước đầu tiên.

Nếu việc đặt kit là một hành động mang tính “kỹ thuật”, thì việc tự xét nghiệm lại là một trải nghiệm rất…con người. H. nhớ lại: “Lúc mở hộp ra, tay em run ghê chị ơi. Em đọc hướng dẫn mấy lần mới dám làm.”

Còn T. thì cũng có cảm giác tương tự. Quá trình test chỉ mất khoảng 15–20 phút, nhưng với họ, đó là khoảng thời gian dài nhất. “Em sợ kết quả. Nhưng mà cũng muốn biết. Chờ vạch hiện lên… tim em đập nhanh lắm,” H. nói. Khoảnh khắc ấy không chỉ là chờ đợi một kết quả, mà là đối diện với những gì mình đã trải qua, những lựa chọn đã từng đưa ra. Khi kết quả âm tính hiện lên, cả hai đều có chung một cảm xúc: nhẹ nhõm.

Sự thay đổi nhận thức khi công nghệ giảm khoảng cách

Sau trải nghiệm đó, cả T. và H. đều có những thay đổi trong cách nhìn về sức khỏe tình dục và quan trọng hơn, họ nhận ra rằng việc xét nghiệm không phải là điều đáng xấu hổ. T chia sẻ rằng: “Trước đây em không nghĩ nhiều. Giờ thì em cẩn thận hơn,” T. chia sẻ. Còn H. cũng đồng tình: “Em bắt đầu tìm hiểu nhiều hơn, không chỉ về HIV mà cả các bệnh khác. Nó giống như kiểm tra sức khỏe thôi. Chỉ là trước giờ mình bị tâm lý thôi,” H. nói.

Sự ra đời của dịch vụ tự xét nghiệm HIV trực tuyến không chỉ mang ý nghĩa tiện lợi, mà còn góp phần giải quyết một vấn đề lớn: kỳ thị. Trong một xã hội mà HIV vẫn còn là chủ đề nhạy cảm, việc cho phép người dùng tiếp cận dịch vụ một cách riêng tư là một bước tiến quan trọng. Không cần phải xuất hiện tại cơ sở y tế, không cần đối diện với ánh nhìn của người khác, không cần giải thích với bất kỳ ai, chỉ cần một cú click. Và chính sự đơn giản ấy lại mở ra cơ hội cho nhiều người trước đây chưa từng nghĩ đến việc xét nghiệm.

Theo ThS.BS Lý Văn Sơn – Trưởng khoa Phòng, chống HIV/AIDS, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Huế, mô hình tự xét nghiệm HIV đang cho thấy những tín hiệu tích cực. “Chúng tôi ghi nhận số lượng người tiếp cận dịch vụ tăng lên, đặc biệt là ở nhóm người trẻ. Điều quan trọng là dịch vụ này giúp phát hiện sớm các trường hợp nhiễm HIV – yếu tố then chốt trong công tác phòng, chống dịch. Khi được phát hiện sớm, người nhiễm HIV có thể được điều trị kịp thời, giảm nguy cơ lây nhiễm cho cộng đồng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Ngoài ra, mô hình còn đóng vai trò cầu nối giữa cộng đồng và hệ thống y tế. Sau khi tự xét nghiệm, nếu có kết quả nghi ngờ, chúng tôi sẽ hỗ trợ kết nối khách hàng với cơ sở y tế để làm xét nghiệm khẳng định và tư vấn tiếp theo” BS Lý Văn Sơn nhấn mạnh.

Huế – những thay đổi thầm lặng

Huế không phải là thành phố lớn, nhưng lại đang chứng kiến những thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận các dịch vụ y tế hiện đại. Từ sinh viên, học sinh đến lao động trẻ, ngày càng nhiều người chủ động tìm hiểu và sử dụng các dịch vụ như tự xét nghiệm HIV, PrEP… Những nhóm kín trên mạng xã hội, những cộng đồng nhỏ… đang dần trở thành nơi chia sẻ thông tin, kinh nghiệm một cách cởi mở hơn. Và trong bức tranh ấy, tuxetnghiem.vn đóng vai trò như một “cánh cửa” – nhỏ thôi, nhưng đủ để mở ra một hướng đi mới.

Với T. và H., việc đặt một bộ kit xét nghiệm chỉ mất vài phút. Nhưng những gì họ nhận lại không chỉ là một kết quả. Đó là sự nhẹ nhõm, là nhận thức mới, là một bước trưởng thành. “Em nghĩ nếu không có dịch vụ này, chắc em vẫn còn lo lắng đến giờ,” T. nói. H. thì chia sẻ: “Đôi khi chỉ cần một cách tiếp cận phù hợp, người ta sẽ chủ động hơn rất nhiều.”

Trong cuộc chiến với HIV, mỗi hành động nhỏ đều có ý nghĩa. Và đôi khi, hành động ấy bắt đầu từ một điều rất giản đơn - Một cú click. Nhưng phía sau cú click đó, là cả một hành trình thay đổi—không chỉ của một cá nhân, mà của cả cộng đồng đang dần học cách bảo vệ chính mình, một cách chủ động và không còn sợ hãi.

 

Phùng Thị Bảo Châu - TTKSBT