Fanpage
Youtube
Sàng lọc sơ sinh – món quà sức khỏe cho tương lai của trẻ
08/08/2025
0
Chào đời là cột mốc thiêng liêng và quý giá nhất trong cuộc đời của mỗi con người. Tuy nhiên, không phải đứa trẻ nào cũng may mắn có một khởi đầu hoàn hảo nếu mang trong mình những bệnh lý bẩm sinh mà không được phát hiện sớm. Sàng lọc sơ sinh là biện pháp khoa học, nhân văn và hiệu quả nhằm phát hiện sớm các bệnh lý di truyền, chuyển hóa và nội tiết ngay từ những ngày đầu sau sinh, giúp trẻ có cơ hội được can thiệp kịp thời, phát triển bình thường như bao trẻ khác.
- Sàng lọc sơ sinh là gì?
Sàng lọc sơ sinh (SLSS) là quy trình xét nghiệm máu lấy từ gót chân trẻ sơ sinh trong vòng 24–72 giờ sau sinh để phát hiện các bệnh bẩm sinh nguy hiểm nhưng có thể điều trị hoặc kiểm soát hiệu quả nếu phát hiện sớm. Đây là một phần quan trọng trong chương trình chăm sóc sức khỏe trẻ em, giúp bảo vệ chất lượng giống nòi và nâng cao dân số khỏe mạnh.
- Cơ sở pháp lý và hướng dẫn triển khai
Ngày 27/3/2024, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1807/QĐ-BYT về việc phê duyệt Danh mục các bệnh được sàng lọc sơ sinh bằng xét nghiệm máu gót chân. Đây là văn bản quan trọng, khẳng định sự quan tâm sâu sắc của ngành y tế đối với công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ – trẻ em và thúc đẩy triển khai SLSS trong toàn quốc.
Theo quyết định này, các bệnh được đưa vào danh mục SLSS bao gồm:
- Suy giáp bẩm sinh
- Thiếu men G6PD
- Tăng sản thượng thận bẩm sinh
- Rối loạn chuyển hóa amino acid (ví dụ: phenylketon niệu)
- Rối loạn chuyển hóa acid béo và acid hữu cơ
- Bệnh xơ nang (cystic fibrosis) – nếu có điều kiện triển khai
- Một số bệnh khác có thể được bổ sung tùy theo năng lực địa phương
3. Vì sao phải sàng lọc sơ sinh?
- Nhiều bệnh bẩm sinh không có biểu hiện rõ ràng lúc mới sinh.
- Nếu không sàng lọc, bệnh chỉ được phát hiện khi trẻ đã tổn thương não, thần kinh hoặc gặp biến chứng không hồi phục.
- 90% trẻ mắc bệnh nếu phát hiện sớm sẽ được điều trị hiệu quả, sống khỏe mạnh như bình thường.
- Chi phí sàng lọc thấp nhưng giúp phòng ngừa gánh nặng y tế, giảm thiểu khuyết tật tử vong sơ sinh.
Lợi ích thiết thực của sàng lọc sơ sinh
- Phát hiện sớm can thiệp sớm, tránh di chứng suốt đời
- Giảm gánh nặng y tế, kinh tế, tinh thần cho gia đình và xã hội
- Giúp trẻ có cơ hội phát triển bình thường, khỏe mạnh
- Là nền tảng xây dựng một thế hệ tương lai khỏe mạnh, chất lượng
3. Thời điểm “vàng” để sàng lọc sơ sinh
Thời điểm tối ưu để lấy máu sàng lọc là từ 24 đến 72 giờ sau khi sinh, khi bé đã bú sữa và cơ thể hoạt động ổn định. Mẫu máu được lấy bằng cách chích nhẹ vào gót chân bé, thấm vào giấy thấm chuyên dụng hoàn toàn an toàn, nhanh chóng và không ảnh hưởng sức khỏe trẻ.
4. Sàng lọc sơ sinh được thực hiện ở đâu?
Hiện nay, sàng lọc sơ sinh đã được triển khai tại:
- Các bệnh viện sản - nhi, trung tâm y tế có chuyên khoa sơ sinh
- Các trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh/thành phố
- Các trung tâm sàng lọc chẩn đoán trước sinh và sơ sinh
- Một số địa phương còn thực hiện lấy mẫu tại trạm y tế tuyến xã/phường, sau khi trẻ sinh tại nhà hoặc các cơ sở nhỏ.
5. Các kỹ thuật sàng lọc sơ sinh hiện nay
5.1. Lấy máu gót chân:
- Là kỹ thuật phổ biến nhất. Sau khi bé chào đời khoảng 24-72 giờ, vài giọt máu được lấy từ gót chân bé nhỏ thấm lên giấy chuyên dụng và gửi đến trung tâm xét nghiệm.
- Xét nghiệm tìm các dấu hiệu bất thường liên quan đến nội tiết và chuyển hóa.
Kỹ thuật lấy máu gót chân
5.2. Sàng lọc thính lực sơ sinh:
- Được thực hiện bằng các thiết bị đo phản xạ âm ốc tai (OAE) hoặc điện thính giác thân não (ABR).
- Giúp phát hiện sớm tình trạng khiếm thính bẩm sinh, từ đó can thiệp ngôn ngữ kịp thời.
5.3. Sàng lọc tim bẩm sinh bằng đo độ bão hòa oxy (SpO₂):
- Dùng máy đo SpO₂ để phát hiện các bệnh tim bẩm sinh nguy hiểm có tím.
- Phát hiện sớm giúp trẻ được chuyển tuyến và phẫu thuật sớm, tránh nguy cơ tử vong.
Sàng lọc sơ sinh không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà còn là tình yêu thương của cha mẹ dành cho con mình. Hãy để mỗi đứa trẻ được sinh ra có cơ hội sống khỏe mạnh, phát triển trọn vẹn tiềm năng - bắt đầu từ những giọt máu nhỏ bé nhưng quý giá ngay sau khi chào đời.
