Những điều cần biết và cách phòng tránh Bệnh sán chó dây.

     Bệnh sán chó dây là một trong những bệnh có thể xảy ra ở tất cả mọi người, bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa, đặc biệt là ở trẻ em và người thường xuyên tiếp xúc với chó/mèo. Bệnh do một loại sán sống ký sinh trên chó gây ra, bệnh còn có các tên gọi khác là bệnh Kén sán chó, Nang sán chó, Giun đũa chó/mèo.  

 

     1. Bệnh sán chó lây từ đường nào?

     Sán chó dây phát triển trong cơ thể chó/mèo hoặc những vật nuôi/thú cưng trong nhà. Khi sán chó dây đẻ trứng, trứng sẽ theo phân chó ra ngoài môi trường và hóa thành phôi trong vòng 1 - 2 tuần. Bệnh sán chó dây lây từ động vật sang người, bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, do con người vô tình nuốt phải trứng hoặc ấu trùng sán chó dây.

Sán chó dây có trong phân chó, trứng/ấu trùng của nó thường có ở vật nuôi trong nhà (chó/mèo), vật trung gian (ve/bọ chét sống ký sinh trên chó/mèo) hoặc ở ngoài môi trường. Khi tiếp xúc, chơi đùa với vật nuôi, hoặc tay dính phải trứng sán qua vật trung gian, con người vô tình nuốt phải vào bụng, đây là nguy cơ mắc bệnh Sán chó dây rất cao. Dấu hiệu của bệnh thường không rõ ràng, thời gian đầu khó nhận biết và không có biểu hiện gì cụ thể.

     Trứng/ấu trùng sán chó xâm nhập vào cơ thể con người qua thực phẩm, qua bàn tay nhiễm ấu trùng, qua các vật dụng trong nhà, rau trồng trong vườn có nuôi chó… Những người hay chơi đùa với thú cưng chó/mèo, đặc biệt đối với trẻ em hay lăn lê dưới sàn nhà hay đùa nghịch với đất/cát là những người dễ mắc bệnh sán chó dây nhất.

     Theo các nghiên cứu, Sán chó dây không thể phát triển và hoàn thành vòng đời trong cơ thể người. Do đó, bệnh không lây truyền từ người sang người, không lây truyền qua đường máu, không lây nhiễm qua đường nước bọt, hay qua đường quan hệ tình dục. Bệnh sán chó dây có tỷ lệ sảy thai cao, do đó các phụ nữ khi mang thai nên thường xuyên theo dõi, thăm khám, làm xét nghiệm và điều trị khi phát hiện có nhiễm sán chó.

     2. Vòng đời của Sán chó dây:

     Sán chó dây trưởng thành sống trong ruột non của chó, khi những đốt sán già có chứa trứng hoặc ấu trùng đứt ra thành từng đốt nhỏ, chúng sẽ tự động bò ra ngoài qua hậu môn, hoặc theo phân của chó thải ra ngoài môi trường. Trong mỗi đốt sán có một bọc trứng, mỗi bọc chứa khoảng 15 - 25 trứng. Các trứng có dạng hình tròn, dính chùm lại với nhau tạo thành một bọc trứng. Mỗi đốt sán già chứa 2 cơ quan chức năng sinh dục đực và cái và hai lỗ sinh dục đều nằm 2 bên của đốt sán.

     Khi vỏ các đốt sán bị tiêu hủy hoặc co bóp thì trứng được phóng thích ra ngoài, chúng thường ở quanh vùng hậu môn hoặc bám vào lông chó từ đó phát tán ra môi trường, ra sân vườn/đất cát. Chó thường có thói quen liếm hậu môn, liếm lông của nó hoặc lông chó con, liến người nuôi hoặc đụng vào các vật dụng chung quanh nhà, điều này vô tình làm trứng sán chó “vây” quanh môi sống của con người.

 

     3. Giai đoạn khi người bệnh vô tình ăn phải trứng sán:

     Khi trứng sán chó xâm nhập vào cơ thể người, nếu chúng không bị thực bào tiêu diệt, thì các nang sán sẽ vỡ ra thoát khỏi trứng và di chuyển đến ruột non. Nơi đây chúng phát triển thành ấu trùng và giải phóng ra hàng triệu đầu sán non, theo máu chúng di chuyển đến khắp các cơ quan khác nhau trong cơ thể như gan, phổi, não, mắt… Nang ấu trùng có thể phát triển trong ruột người dạng sán trưởng thành trong vòng 20 ngày.

 

     4. Bệnh sán dây chó ảnh hưởng và tác động lên cơ thể người:

     Ảnh hưởng trên da: Sán chó có thể gây ra các triệu chứng ngoài da như mẩn ngứa, nổi mề đay hoặc dị ứng. Những biểu hiện này thường dễ bị nhầm lẫn với các dị ứng khác như thực phẩm, hóa chất hoặc lông thú nuôi. Vì vậy, để chẩn đoán chính xác bệnh sán chó phải làm các xét nghiệm chuyên sâu và phương pháp chẩn đoán hình ảnh.

     Ảnh hưởng lên não: Khi sán chó tấn công đến hệ thần kinh, các dấu hiệu, triệu chứng và mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào vị trí tổn thương, số lượng ký sinh trùng và phản ứng của cơ thể. Các dấu hiệu, triệu chứng thường gặp là: nhức đầu, chóng mặt, mệt mỏi, khó tập trung, suy giảm trí nhớ. Trường hợp nặng có thể dẫn đến động kinh, liệt nửa người hoặc hôn mê.

 

   

 5. Các biện pháp phòng, ngừa bệnh sán chó:

     Ăn chín uống sôi. Rửa thật kỹ các loại rau, củ, quả, trái cây khi ăn sống.

     Rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với chó/mèo.

     Lau chùi, vệ sinh nhà ở, môi trường sống thường xuyên khi có nuôi chó/mèo.

     Thường xuyên tắm rửa, xổ giun định kỳ cho chó/mèo, vật nuôi trong nhà.

     Điều trị triệt để khi phát hiện chó/mèo, vật nuôi bị nhiễm sán.

     Không cho trẻ nghịch đất cát, đặc biệt là gần khu vực có nuôi nhiều chó/mèo.

     Không cho trẻ mút tay, giáo dục vệ sinh, tạo thói quen cho trẻ rửa tay trước. 

Nguyễn Chí Hùng (Tổng hợp).