Làm sạch dữ liệu – nền tảng chuyển đổi số trong phòng, chống HIV/AIDS

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh trong toàn ngành Y tế, dữ liệu chính xác, đầy đủ và được cập nhật kịp thời ngày càng trở thành yếu tố quan trọng trong công tác phòng, chống HIV/AIDS. Không chỉ phục vụ báo cáo, dữ liệu còn là cơ sở để ngành Y tế đánh giá tình hình dịch, xác định nhóm nguy cơ, theo dõi người bệnh, tổ chức các dịch vụ dự phòng và điều trị, từ đó đưa ra những quyết định phù hợp với thực tế.

Tại thành phố Huế, công tác này đang được đẩy mạnh thông qua việc triển khai hệ thống báo cáo trực tuyến phòng, chống HIV/AIDS, đồng thời hướng dẫn các đơn vị thực hiện chiến dịch 90 ngày làm sạch dữ liệu. Đây được xem là một trong những bước quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dữ liệu HIV/AIDS và từng bước hình thành phương thức quản lý dựa trên dữ liệu trong tình hình mới.

Trong phòng, chống HIV/AIDS, mỗi thông tin được cập nhật trên hệ thống đều có ý nghĩa đối với công tác quản lý chương trình. Dữ liệu về xét nghiệm, người nhiễm HIV, điều trị ARV, tải lượng vi-rút, dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) và các hoạt động can thiệp là cơ sở để ngành Y tế theo dõi diễn biến dịch và phân bổ nguồn lực phù hợp.Tuy nhiên, trong quá trình chuyển đổi từ phương thức quản lý, tổng hợp báo cáo truyền thống sang môi trường số, việc bảo đảm dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống và có khả năng liên thông là yêu cầu đặc biệt quan trọng. Một hệ thống báo cáo hiện đại sẽ không phát huy đầy đủ hiệu quả nếu dữ liệu đầu vào còn thiếu, trùng lặp, chưa được cập nhật hoặc chưa thống nhất giữa các tuyến. Vì vậy, “làm sạch dữ liệu” không đơn thuần là công việc nhập và sửa số liệu, mà là quá trình rà soát, đối chiếu, chuẩn hóa và cập nhật thông tin nhằm tạo ra nguồn dữ liệu có chất lượng, phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý và ra quyết định.

90 ngày làm sạch dữ liệu – từ yêu cầu kỹ thuật đến nhiệm vụ quản lý

Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ và chính quyền thành phố về đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, ngành Y tế thành phố Huế đang triển khai các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng dữ liệu trong lĩnh vực phòng, chống HIV/AIDS. Trong đó, chiến dịch 90 ngày làm sạch dữ liệu đặt ra yêu cầu đối với các đơn vị trong việc rà soát, kiểm tra, bổ sung, cập nhật và chuẩn hóa dữ liệu trên hệ thống báo cáo.

Đối với lĩnh vực HIV/AIDS, đây là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt bởi dữ liệu liên quan trực tiếp đến quá trình theo dõi người nhiễm HIV, điều trị ARV, xét nghiệm, dự phòng và chăm sóc sức khỏe. Dữ liệu càng chính xác, ngành Y tế càng có khả năng:

• Theo dõi sát tình hình dịch HIV/AIDS trên địa bàn;
• Phát hiện những khu vực, nhóm đối tượng cần tăng cường can thiệp;
• Quản lý và theo dõi hoạt động xét nghiệm HIV;
• Theo dõi việc tiếp cận và duy trì điều trị ARV;
• Hạn chế tình trạng trùng lặp, thiếu hoặc sai lệch thông tin;
• Chủ động xây dựng kế hoạch và phân bổ nguồn lực dựa trên bằng chứng.

Tuyến xã, phường giữ vai trò quan trọng

Trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu đối với y tế cơ sở trong quản lý dữ liệu và triển khai các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS ngày càng cao. Xã, phường là nơi gần người dân nhất, đồng thời là tuyến trực tiếp triển khai nhiều hoạt động truyền thông, tư vấn, phát hiện nguy cơ, kết nối xét nghiệm và chuyển gửi người dân tiếp cận các dịch vụ y tế. Do đó, chất lượng dữ liệu ngay từ tuyến cơ sở có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dữ liệu của toàn hệ thống. Việc cán bộ y tế cơ sở nắm vững quy trình cập nhật, sử dụng hệ thống báo cáo trực tuyến, biết cách kiểm tra và xử lý các thông tin chưa chính xác sẽ góp phần hình thành một quy trình quản lý dữ liệu thống nhất từ cơ sở đến thành phố. Đây cũng là lý do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Huế tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn cán bộ y tế cơ sở sử dụng hệ thống báo cáo trực tuyến phòng, chống HIV/AIDS và triển khai chiến dịch 90 ngày làm sạch dữ liệu. 

Bảo đảm dữ liệu đi cùng bảo mật thông tin

Bên cạnh yêu cầu về tính chính xác và kịp thời, dữ liệu HIV/AIDS còn liên quan đến thông tin sức khỏe và đời tư của người dân. Vì vậy, quá trình số hóa và quản lý dữ liệu phải luôn đi đôi với yêu cầu bảo mật, an toàn thông tin và tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Cán bộ thực hiện công tác phòng, chống HIV/AIDS cần nâng cao ý thức trách nhiệm trong từng khâu từ thu thập, cập nhật, sử dụng, chia sẻ và lưu trữ thông tin. Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người dân.

Chiến lược Quốc gia chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030 đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác phát hiện, điều trị và dự phòng HIV/AIDS. Để đạt được mục tiêu đó, ngành Y tế cần một hệ thống quản lý có khả năng phát hiện đúng – can thiệp đúng – theo dõi đúng – đánh giá đúng. Muốn vậy, trước hết phải có dữ liệu tốt. Vì thế, 90 ngày làm sạch dữ liệu không phải là một hoạt động mang tính thời điểm, mà cần được xem là bước khởi đầu cho việc hình thành thói quen quản lý dữ liệu thường xuyên tại các tuyến. Mỗi cán bộ y tế cập nhật đúng một thông tin, rà soát chính xác một trường dữ liệu hay kịp thời bổ sung một trường hợp còn thiếu đều góp phần làm cho bức tranh HIV/AIDS trên địa bàn trở nên đầy đủ và chính xác hơn. Từ những dữ liệu được làm sạch hôm nay, ngành Y tế có thêm cơ sở để đưa ra những quyết định phù hợp ngày mai.

Chuyển đổi số trong phòng, chống HIV/AIDS bắt đầu từ dữ liệu sạch. Dữ liệu chính xác – quản lý hiệu quả – can thiệp đúng đối tượng – góp phần thực hiện mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030.

 

Phùng Thị Bảo Châu - TTKSBT