Lao kháng thuốc và nguy cơ sức khỏe cho cộng đồng

Lao kháng thuốc là bệnh lao gây ra bởi chủng vi khuẩn lao kháng với bất kỳ thuốc điều trị lao nào. Điều này có nghĩa là thuốc không còn khả năng tiêu diệt vi khuẩn lao nữa, khiến việc điều trị trở nên khó khăn, phức tạp và bản thân người bệnh trở thành một nguồn lây nguy hiểm cho cộng đồng.  

Bệnh lao lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp do hít phải các hạt bụi nhỏ trong không khí có chứa vi khuẩn lao, các hạt bụi nhỏ có chứa vi khuẩn lao được sinh ra khi người mắc lao phổi trong giai đoạn tiến triển ho, khạc, hắt hơi…Vì vậy việc phòng tránh lây nhiễm là một vấn đề rất nan giải.

Các nguyên nhân gây ra bệnh lao kháng thuốc gồm có:

- Bệnh nhân không thực hiện điều trị đầy đủ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa lao.

- Do thầy thuốc điều trị không đúng (phối hợp thuốc không đúng, hướng dẫn bệnh nhân uống thuốc không đúng, hướng dẫn bệnh nhân uống thuốc không đúng cách...), hoặc khi bệnh nhân được điều trị bởi bác sĩ không có hiểu biết về chuyên khoa ở phòng khám tư.

- Ngoài ra, bệnh nhân cũng có thể mắc bệnh lao kháng thuốc từ trước khi điều trị (hít phải vi khuẩn lao kháng thuốc từ nguồn bệnh trong cộng đồng).

Những biểu hiện của lao kháng thuốc

Lâm sàng: Bệnh nhân lao kháng thuốc trong quá trình điều trị lao thì các triệu chứng như sốt, ho, khạc đờm không thuyên giảm hoặc thuyên giảm một thời gian rồi lại xuất hiện với các triệu chứng tăng lên, bệnh nhân có thể xuất hiện tình trạng ho ra máu, khó thở, đau ngực, sốt thường xuyên hơn và sụt cân liên tục…

Một số bệnh nhân lao kháng thuốc có xét nghiệm AFB dương tính liên tục hoặc âm tính một thời gian rồi dương tính trở lại hoặc dương tính, âm tính xen kẽ. Tổn thương trên X. quang không cải thiện hoặc tiến triển xấu hơn trước, xuất hiện tổn thương mới, tràn dịch màng phổi…Xét nghiệm Gene Xpert Có MTB và kháng RMP hoặc xét nghiệm kháng sinh đồ cho kết quả kháng với bất cứ thốc kháng lao nào.

Nguy hiểm khi bệnh lao kháng thuốc

Lao kháng thuốc là tình trạng hết sức nguy hiểm đối với cộng đồng mà còn nguy hại đến sức khỏe người bệnh, mất nhiều thời gian và chi phí điều trị rất tốn kém.

Bệnh lao kháng thuốc nguy hiểm nhất là những bệnh nhân mắc lao đa kháng thuốc, tiền siêu kháng và siêu kháng thuốc thì gánh nặng về sức khỏe mà bệnh nhân phải chịu phải rất lớn (thời gian điều trị kéo dài từ 9-20 tháng, tác dụng phụ nặng nề do phải dùng nhiều thuốc hơn trong liệu trình điều trị và di chứng sau điều trị), tốn kém chi phí y tế gấp hàng chục, hàng trăm lần so với với lao nhạy cảm.  

Cách phòng tránh bệnh lao

Khi số người bị lao kháng thuốc tăng cũng là tăng mối nguy hại cho cộng đồng vì nguy cơ lây lan cao. Để dự phòng lao kháng thuốc, với người đã mắc lao, cần thực hiện các biện pháp tránh lây cho người xung quanh như: che miệng, đeo khẩu trang khi ra ngoài; hạn chế giao tiếp trực tiếp với người khác trong giai đoạn còn lây. Nếu có điều kiện, người bệnh nên ở trong phòng riêng; tuân thủ điều trị lao theo đúng hướng dẫn của thầy thuốc… Còn với người chưa mắc bệnh cần có chê độ ăn ở sinh hoạt khoa học như ăn uống đầy đủ, tập thể dục thường xuyên điều độ sẽ làm tăng sức đề kháng cho cơ và nên đi xét nghiệm khi ho kéo dài hơn 2 tuần hoặc trong gia đình có người đã từng bị lao để được phát hiện sớm và chữa khỏi bệnh.

 

 

BS CKI. Nguyễn Văn Bi - Bệnh viện Phổi