Những điều cần biết về bệnh Tiêu chảy ở trẻ em

Bệnh tiêu chảy là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu, chủ yếu ở trẻ em và đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển. Trung bình hàng năm có khoảng 1,6 triệu trẻ em tử vong vì tiêu chảy và 4 tỉ trẻ dưới 5 tuổi bị tiêu chảy cấp. Bệnh tả vẫn là mối đe dọa toàn cầu đối với y tế công cộng, và là chỉ số chính về cơ sở hạ tầng yếu kém và thực hành vệ sinh kém.

Tiêu chảy là gì?

Tiêu chảy là hiện tượng đi ngoài nhiều lần trong ngày, chủ yếu là phân nhão, lỏng và nước trên 3 lần 1 ngày. Trẻ em bị tiêu chảy thường gặp ở độ tuổi từ 6 tháng đến 2 tuổi. Tiêu chảy làm người bệnh mất nước và điện giải, làm giảm khối lượng tuần hoàn dẫn đến truỵ tim mạch và có thể tử vong.
Các yếu tố nguy cơ gây bệnh Tiêu chảy ở trẻ:
- Trẻ bú bình không đảm bảo vệ sinh có nguy cơ cao mắc tiêu chảy

- Ăn bổ sung không đúng cách: Cho trẻ ăn thức ăn nấu để lâu ở nhiệt độ phòng, thức ăn bị ô nhiễm trước và sau khi chế biến.

- Nước uống không sạch (không đun sôi hoặc để lâu).

- Dụng cụ, tay người chế biến thức ăn không đảm bảo vệ sinh.
- Xử lý chất thải đã nhiễm bệnh không đúng cách.

- Không có thói quen rửa tay sau khi đi vệ sinh, trước khi chế biến thức ăn, trước khi cho trẻ ăn.

Các nguyên tắc điều trị khi bị tiêu chảy:
- Uống nhiều nước hơn bình thường: nếu trẻ còn bú cần cho bú nhiều và lâu hơn. Cần cho trẻ uống thêm dung dịch bù nước (ORS) sau mỗi lần đi ngoài phân lỏng hay sau khi nôn. Ngoài ORS, trẻ trên 6 tháng tuổi còn có thể uống nước súp, nước cơm, nước cháo, nước dừa, nước hoa quả tươi không đường, nước chín để nguội.
- Tiếp tục cho ăn: Nếu trẻ đang bú mẹ thì tiếp tục cho bú nhiều lần hơn và bú lâu hơn. Ở trẻ lớn hơn thì khẩu phần ăn hàng ngày nên được tiếp tục và tăng dần lên. Ở những trẻ bị thêm nôn thì khẩu phần ăn nên được chia ra làm nhiều bữa nhỏ. Sau khi hết tiêu chảy nên cho bé ăn nhiều hơn để hồi phục lại dinh dưỡng cho bé.
- Không dùng thuốc cầm tiêu chảy hay thuốc chống nôn cho trẻ.
- Bổ sung kẽm: Nhân viên y tế sẽ cho trẻ uống bổ sung kẽm dưới dạng viên hoặc nước, uống từ l0-14 ngày. Kẽm có tác dụng trong việc hồi phục biểu mô ruột, làm giảm thời gian tiêu chảy, giảm số lượng phân, giảm mức độ nặng và thời gian mắc bệnh.
Trẻ bị tiêu chảy có thể xử trí tại nhà, nhưng cần chú ý 3 nguyên tắc sau: Cho trẻ uống nhiều nước hơn để phòng mất nước; Ăn nhiều hơn để có sức khỏe, nhanh khỏi bệnh, phục hồi niêm mạc đường ruột và đảm bảo sự tăng trưởng của trẻ; Đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để điều trị khi trẻ có một trong các dấu hiệu sau: trẻ sốt cao không giảm, trẻ khát nước nhiều, trẻ ăn hoặc bú kém, trong phân trẻ có máu, trẻ nôn nhiều, tiêu chảy chuyển sang kiết lỵ, trẻ li bì khó đánh thức hoặc bị co giật.

Phòng tránh tiêu chảy 
Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.
Trẻ trên 6 tháng: tiếp tục cho trẻ bú mẹ, bú thường xuyên và bú lâu hơn. Có chế độ ăn hợp lý, nấu theo khẩu vị của trẻ và đảm bảo vệ sinh khi chế biến. Sử dụng nguồn nước sạch và các thực phẩm tươi sống khi chế biến. Tránh các thực phẩm chế biến sẵn.

Vệ sinh cá nhân cho trẻ sạch sẽ, cho trẻ rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi ăn, đặc biệt  người chăm sóc trẻ cần phải cần phải giữ sạch đôi bàn tay bằng cách rửa tay bằng xà phòng với nước sạch trước khi cho trẻ ăn cũng như những hoạt động liên quan đến chăm sóc trẻ.

Cho trẻ tiêm phòng vắc xin phòng tiêu chảy do Rota Vi rút.

Ths. Nguyễn Văn Cương (Tổng hợp)