Tăng cường một sức khỏe
Hội nghị thường niên điều hành bốn bên lần thứ tư diễn ra tại Lyon, Pháp, vào ngày 8-9/4/2026, quy tụ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp (FAO), Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Tổ chức Thú y thế giới (WOAH) để thúc đẩy cách tiếp cận Một Sức khỏe.
Khi các mối đe dọa toàn cầu như bệnh truyền nhiễm mới nổi, tình trạng kháng kháng sinh, biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường ngày càng gia tăng, cuộc họp tập trung vào việc tăng cường các hệ thống phối hợp liên kết sức khỏe con người, động vật, thực vật và hệ sinh thái.
Dựa trên kế hoạch hành động chung Một sức khỏe, bốn bên đã thúc đẩy tiến bộ trên bốn lĩnh vực ưu tiên: hỗ trợ các quốc gia thực hiện Một sức khỏe thông qua sự phối hợp đa ngành và lập kế hoạch quốc gia mạnh mẽ hơn; cải thiện sự hợp tác khoa học, hệ thống dữ liệu tích hợp và chia sẻ bằng chứng; tăng cường khuôn khổ quản trị và chính sách để lồng ghép Một sức khỏe vào các lĩnh vực; và huy động nguồn tài chính bền vững để mở rộng quy mô hành động.
Những nỗ lực này nhằm giúp các quốc gia ngăn ngừa rủi ro tại nguồn, phát hiện sớm các mối đe dọa và ứng phó hiệu quả, đồng thời xây dựng hệ thống thực phẩm linh hoạt, hệ sinh thái lành mạnh và các dịch vụ thú y và y tế công cộng mạnh mẽ. Nhóm bốn bên kêu gọi các chính phủ, tổ chức tài chính, đối tác phát triển và khu vực tư nhân đầu tư vào các phương pháp tiếp cận tổng hợp và năng lực lâu dài, tái khẳng định cam kết phối hợp hành động toàn cầu nhằm tăng cường khả năng phục hồi trong mối tương tác giữa con người-động vật-môi trường.
Diễn đàn toàn cầu của các trung tâm hợp tác
WHO đã triệu tập Diễn đàn toàn cầu đầu tiên gồm các trung tâm hợp tác, quy tụ đại diện từ hơn 800 tổ chức trên 80 quốc gia tại một trong những mạng lưới y tế công cộng lớn nhất thế giới. Cuộc họp nhấn mạnh các mối đe dọa sức khỏe ngày càng tăng đang xuất hiện trong một thế giới ngày càng bị chia cắt và nhấn mạnh sự cần thiết phải hợp tác khoa học mạnh mẽ hơn. Những người tham gia tái khẳng định cam kết của họ trong việc chuyển từ các dự án khoa học biệt lập sang quan hệ đối tác năng động, tích hợp hơn.
Mạng lưới các trung tâm hợp tác, bắt nguồn từ hiến pháp của WHO từ năm 1949, đã mở rộng trong 77 năm qua thành một hệ thống toàn cầu gồm các tổ chức học thuật, nghiên cứu và kỹ thuật hàng đầu hỗ trợ đổi mới, thiết lập tiêu chuẩn và xây dựng năng lực.
Phù hợp với Hội nghị thượng đỉnh quốc tế Một sức khỏe và chủ đề Ngày Sức khỏe thế giới 2026 “Cùng nhau vì sức khỏe. Sát cánh cùng khoa học”, diễn đàn nhấn mạnh vai trò thiết yếu của khoa học trong việc giải quyết các thách thức y tế toàn cầu phức tạp và nhấn mạnh rằng hợp tác quốc tế mạnh mẽ và đầu tư bền vững vẫn rất quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh tài chính y tế toàn cầu suy giảm.
WHO cũng tuyên bố mở rộng các trung tâm hợp tác của mình thông qua các tập đoàn nghiên cứu mở hợp tác mới nhằm đẩy nhanh nghiên cứu về vắc-xin, chẩn đoán và điều trị bệnh X.
Ba năm xung đột ở Sudan
Sau ba năm xung đột, Sudan đã trở thành quốc gia có cuộc khủng hoảng nhân đạo và y tế lớn nhất thế giới, với 34 triệu người cần được hỗ trợ và 21 triệu người không được tiếp cận các dịch vụ y tế. Giao tranh tiếp diễn đã tàn phá hệ thống y tế vốn đã mong manh, khiến dịch bệnh bùng phát và SDD gia tăng mạnh trong khi kinh phí và khả năng tiếp cận y tế lại giảm sút. Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết: “Chiến tranh ở Sudan đang tàn phá nhiều sinh mạng và tước đi những quyền cơ bản nhất của người dân, bao gồm sức khỏe, nước, thực phẩm và an toàn. Các bác sĩ và nhân viên y tế có thể cứu mạng sống, nhưng họ phải có nơi làm việc an toàn cũng như thuốc men và vật tư họ cần. Cuối cùng, liều thuốc tốt nhất là hòa bình."
Hơn 4 triệu người bị SDD trầm trọng, làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Các đợt bùng phát bệnh sốt rét, sốt xuất huyết, sởi, bại liệt, viêm gan E, viêm màng não và bạch hầu đã được báo cáo ở nhiều bang. Trên toàn quốc, 37% cơ sở y tế không hoạt động và WHO đã xác minh 217 vụ tấn công vào cơ sở chăm sóc sức khỏe kể từ tháng 4 năm 2023, khiến 2052 người tử vong và 810 người bị thương.
WHO đã củng cố hệ thống y tế của Sudan bằng cách khôi phục các dịch vụ y tế công cộng quan trọng, hỗ trợ các phòng thí nghiệm và duy trì chuỗi cung ứng các loại thuốc và thiết bị thiết yếu. Kể từ tháng 4 năm 2023, WHO đã cung cấp hơn 3.300 tấn vật tư y tế cho dịch tả, sốt rét, dinh dưỡng và chăm sóc chấn thương. Các phòng khám, bệnh viện và đội lưu động do WHO hỗ trợ đã chăm sóc cho hơn 4,1 triệu người, điều trị cho 118.000 trẻ em bị suy dinh dưỡng cấp tính nghiêm trọng và tiếp cận hơn 46 triệu người thông qua các chiến dịch tiêm chủng.
Chile loại bỏ bệnh phong
Chile đã được WHO chính thức xác nhận là đã loại trừ được bệnh phong, đánh dấu một cột mốc lịch sử đối với y tế công cộng trong khu vực. Thành tựu này kéo dài hơn 30 năm không có trường hợp mắc phải tại địa phương.
Một hội đồng chuyên gia độc lập do WHO và Tổ chức Y tế liên Mỹ (PAHO) triệu tập vào năm 2025 đã xác nhận không có sự lây truyền trong nước và xác nhận năng lực của Chile trong việc phát hiện và quản lý các trường hợp nhập khẩu. Từ năm 2012 đến năm 2023, cả nước báo cáo 47 trường hợp, tất cả đều mắc phải ở nước ngoài.
Giám đốc PAHO Jarbas Barbosa cho biết: “Thành tựu của Chile chứng tỏ rằng việc loại bỏ bệnh phong là có thể đạt được và đòi hỏi phải xây dựng các hệ thống mạnh mẽ có thể phát hiện, ứng phó và cung cấp dịch vụ chăm sóc toàn diện cho những người bị ảnh hưởng bởi căn bệnh này, bao gồm cả những người bị khuyết tật mãn tính. Việc trở thành quốc gia đầu tiên ở Châu Mỹ được xác nhận là đã loại bỏ bệnh phong sẽ gửi một thông điệp mạnh mẽ tới Khu vực, rằng những căn bệnh có liên quan chặt chẽ đến các nhóm sống trong điều kiện dễ bị tổn thương có thể được loại bỏ, góp phần làm gián đoạn vòng luẩn quẩn giữa bệnh tật và nghèo đói.”
Bộ trưởng Y tế Ximena Aguilera gọi việc xác minh là “nguồn tự hào lớn lao”, ghi nhận hàng thập kỷ phòng ngừa, chẩn đoán sớm, điều trị và chăm sóc không bị kỳ thị. Mô hình của Chile, được xây dựng dựa trên sự giám sát chặt chẽ, bác sĩ lâm sàng được đào tạo, dịch vụ phục hồi chức năng và bảo vệ pháp lý cho những người bị ảnh hưởng, hiện đóng vai trò là kế hoạch chi tiết cho các quốc gia khác ở châu Mỹ nỗ lực hướng tới loại bỏ bệnh tật
Sức khỏe của người di cư và người tị nạn
Hơn 60 quốc gia hiện nay đã đưa người tị nạn và người di cư vào các chính sách và luật y tế quốc gia của họ, đánh dấu điều mà Tổ chức Y tế Thế giới mô tả là một sự thay đổi lớn toàn cầu hướng tới các hệ thống y tế toàn diện hơn. Những phát hiện này đến từ báo cáo cơ bản toàn cầu đầu tiên của WHO về hệ thống y tế đáp ứng người di cư, dựa trên dữ liệu từ 93 quốc gia thành viên.
Ngày nay, hơn một tỷ người sống như người tị nạn hoặc người di cư. Nhiều người phải đối mặt với những rào cản đáng kể trong việc chăm sóc, cùng với nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm, bệnh mãn tính, thách thức về sức khỏe tâm thần và môi trường sống hoặc làm việc không an toàn.
Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết: “Người tị nạn và người di cư không chỉ là người được chăm sóc mà còn là nhân viên y tế, người chăm sóc và lãnh đạo cộng đồng. Hệ thống y tế chỉ thực sự phổ biến khi chúng phục vụ tất cả mọi người.”
Báo cáo Thế giới mới về nâng cao sức khỏe của người tị nạn và người di cư: theo dõi tiến độ trong kế hoạch hành động toàn cầu của WHO cho thấy ngay cả trong bối cảnh nhạy cảm về mặt chính trị, các quốc gia đang ngày càng dựa vào bằng chứng cũng như các quy tắc và tiêu chuẩn đã được thiết lập để hướng dẫn cách giải quyết vấn đề di cư và sức khỏe trong hệ thống y tế quốc gia.
Mặc dù có tiến bộ nhưng khoảng cách vẫn tồn tại. Chỉ 37% các quốc gia thường xuyên thu thập dữ liệu sức khỏe liên quan đến di cư và chưa đến 40% đào tạo nhân viên y tế về chăm sóc đáp ứng văn hóa. Người tị nạn thường tiếp cận các dịch vụ dễ dàng hơn so với những người di cư trái phép, những người di tản trong nước hoặc những người lao động nhập cư, những đối tượng vẫn được bảo hiểm không nhất quán. Sự tham gia vào quản lý y tế vẫn còn hạn chế, nhấn mạnh sự cần thiết của các cách tiếp cận toàn diện hơn khi các quốc gia tăng cường chuẩn bị cho những thách thức y tế trong tương lai.