Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống đái tháo đường 14/11

Ngày 14 tháng 11 hằng năm được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (IDF) chọn là Ngày Thế giới phòng chống bệnh đái tháo đường nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về căn bệnh mạn tính đang ngày càng gia tăng trên toàn cầu.

     Đái tháo đường là bệnh chuyển hóa mạn tính, nếu căn bệnh này không được kiểm soát thì sau một thời gian nó sẽ gây nên các tổn thương nghiêm trọng nhiều bộ phận của cơ thể, đặc biệt là cá biến chứng tim mạch, thận, thần kinh, bàn chân… thậm chí dẫn đến tử vong. Tuy nhiên, tất cả mọi người chúng ta có thể phòng tránh và làm giảm thiểu tác hại của bệnh đái tháo đường bằng cách thực hiện các biện pháp phòng ngừa, chẩn đoán sớm và chăm sóc thích hợp.

     Chủ đề của Liên đoàn phòng chống đái tháo đường Thế giới 2025 là “Bệnh đái tháo đường và sự khỏe mạnh toàn diện”. Không chỉ đề cập vấn đề sức khỏe cá nhân mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của toàn thể cộng đồng cùng nhau hợp tác để chống lại vấn đề sức khỏe mang tính toàn cầu cùng với cảnh báo mạnh mẽ về hậu quả của bệnh nếu không được kiểm soát đối với sức khỏe toàn cầu.

     Theo số liệu mới nhất của Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF) năm 2025 có 11,1% người trưởng thành trên thế giới từ 20-79 tuổi đang sống chung với bệnh đái tháo đường tương đương với 1/9 dân số. Trong đó hơn 4/10 người đã mắc đái tháo đường mà không biết tình trạng bệnh của mình.

     Dự đoán của IDF, đến năm 2050, cứ 8 người lớn thì có 1 người, tức là khoảng 853 triệu người, sẽ mắc bệnh đái tháo đường đường, tăng 46% so với hiện tại. Trong số đó có hơn 90% người mắc là đái tháo đường týp 2. Những yếu tố chính góp phần vào sự gia tăng bệnh tiểu đường týp 2 bao gồm quá trình đô thị hóa, già hóa dân số, sụt giảm mức độ hoạt động thể chất và tỷ lệ người thừa cân, béo phì ngày càng tăng. Bên cạnh các yếu tố kinh tế xã hội nói trên còn có sự ảnh hưởng của môi trường và yếu tố di truyền. Thống kê cũng cho thấy có 81% người mắc bệnh đái tháo đường đang sống ở các nước có thu nhập thấp và trung bình.

     Tại Việt Nam, theo kết quả điều tra STEPS -  Bộ Y tế năm 2021 (nhóm tuổi 18-69 tuổi) tỷ lệ ĐTĐ týp 2 chiếm tỷ lệ 7,06%, toàn quốc ước tính có 4.600.000 người mắc bệnh ĐTĐ, có tới 76,7% bệnh nhân ĐTĐ chưa được quản lý điều trị. Bệnh đái tháo đường chiếm tỷ lệ ước tính khoảng 2- 3% dân số địa phương, nhưng hiện tại số lượng bệnh nhân đang được quản lý và điều trị tại cơ sở còn thấp hơn nhiều so với ước tính. Công tác khám sàng lọc nhằm phát hiện bệnh nhân ĐTĐ và tiền ĐTĐ giúp phát hiện sớm các biến chứng, truyền thông chế độ ăn uống và chế độ vận động phù hợp đóng một vai trò rất quan trọng trong công tác theo dõi, quản lý và điều trị tại y tế cơ sở.

     Đái tháo đường hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát bằng những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả:

• Ăn uống lành mạnh: Giảm đường, tinh bột, chất béo; tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và cá.
• Tập thể dục thường xuyên: Duy trì ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày/tuần với các hoạt động phù hợp với mỗi người như đi bộ, đạp xe, bơi lội…
• Duy trì cân nặng hợp lý, tránh béo phì.
• Không hút thuốc, hạn chế rượu bia.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt đo đường huyết và huyết áp ít nhất 1 lần/năm.
• Khi đã mắc bệnh, bệnh nhân cần tuân thủ điều trị, dùng thuốc đúng hướng dẫn, kết hợp chế độ dinh dưỡng – vận động phù hợp để tránh biến chứng

     ​​Phát hiện sớm bệnh Đái tháo đường có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Việc sàng lọc và chẩn đoán sớm giúp phát hiện những trường hợp rối loạn dung nạp đường huyết hoặc tiền đái tháo đường để kịp thời tư vấn, hướng dẫn chế độ ăn uống, luyện tập và sinh hoạt hợp lý. Điều này góp phần làm giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh đái tháo đường thực sự, đồng thời hạn chế các biến chứng tim mạch, thận, mắt, thần kinh... Những người có nguy cơ cao như từ 40 tuổi trở lên, thừa cân béo phì, mắc bệnh tim mạch, có người thân bị đái tháo đường hoặc phụ nữ từng bị đái tháo đường thai kỳ cần được kiểm tra đường huyết định kỳ. Việc khám sàng lọc sớm giúp kiểm soát sức khỏe tốt hơn và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm do đái tháo đường gây ra./.

 

 

Nguyễn Văn Nhân, Khoa PCBKLN-DD