Fanpage
Youtube
Ngày Sốt rét thế giới25/4. Bây giờ chúng ta có thể. Bây giờ chúng ta phải.
28/04/2026
108
Những thành tự đạt được: - 37 nước có báo cáo ca sốt rét dưới 1000 ca vào năm 2024. - 47 nước đã được chứng nhận thanh toán bệnh sốt rét. - Năm 2024, có 610.000 ca sôt rét tử vong-tăng nhẹ so với năm 2023.
Khoa học đang tiến bộ nhanh hơn bao giờ hết. Lần đầu tiên, việc chấm dứt bệnh sốt rét trong đời sống chúng ta là điều có thể thực hiện được. Vắc-xin, phương pháp điều trị, công cụ kiểm soát bệnh sốt rét và công nghệ tiên phong mới - bao gồm biến đổi gen của muỗi và thuốc tiêm tác dụng kéo dài - đang được phát triển. Hiện đã có 25 quốc gia triển khai vắc xin sốt rét để bảo vệ 10 triệu trẻ em mỗi năm. Màn chống muỗi thế hệ tiếp theo hiện nay chiếm 84% tổng số màn mới được phân phối. Các chương trình do quốc gia lãnh đạo đang thúc đẩy sự thay đổi. Khả năng chưa bao giờ lớn như thế.
Vào Ngày sốt rét thế giới năm 2026, WHO cùng các đối tác phát động chiến dịch: "Hướng tới chấm dứt bệnh sốt rét: Bây giờ chúng ta có thể. Bây giờ chúng ta phải." Đây là lời kêu gọi tập hợp để nắm bắt thời điểm—để bảo vệ cuộc sống hiện tại và tài trợ cho một tương lai không còn bệnh sốt rét.
Tình hình cuộc chiến phòng chống bệnh sốt rét
1.Sự tiến bộ là có thật và có thể đo lường được
Kể từ năm 2000, 2,3 tỷ ca nhiễm và 14 triệu ca tử vong đã được ngăn chặn. Cho đến nay, 47 quốc gia đã được chứng nhận không còn bệnh sốt rét (trong đó có 2 quốc gia vào năm 2024 và 3 quốc gia vào năm 2025), trong khi 37 quốc gia báo cáo có ít hơn 1000 trường hợp mắc bệnh vào năm 2024. Thành công là có thể, ngay cả ở những khu vực khó khăn: Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng chứng minh rằng việc loại trừ bệnh sốt rét là có thể đạt được, với số ca bệnh giảm gần 90% mặc dù tình trạng kháng thuốc đã tồn tại từ lâu.
Từ năm 2000 đến năm 2024, số quốc gia có vùng lưu hành bệnh sốt rét giảm mạnh, từ 108 xuống 80. Trong cùng thời kỳ: Các quốc gia có ít hơn 10.000 ca nhiễm đã tăng từ 27 ca vào năm 2000 lên 46 ca vào năm 2024; Các quốc gia có ít hơn 100 ca nhiễm nội địa tăng từ 6 lên 26 và các quốc gia có dưới 10 ca nhiễm nội địa tăng từ 4 lên 24. Tuy nhiên, tình hình toàn cầu đang chững lại: Năm 2024, ước tính có khoảng 282 triệu ca nhiễm và 610.000 ca tử vong—tăng nhẹ so với năm 2023.
2. Tiến trình chấm dứt bệnh sốt rét có những thách thức sau (Theo Báo cáo sốt rét thế giới năm 2025):
2.1.Thách thức sinh học:
- Kháng thuốc: Tình trạng kháng một phần thuốc Artemisinin được xác nhận ở 4 nước châu Phi (Eritrea, Rwanda, Uganda, Tanzania) và đang lan rộng. Đây là mối nguy hiểm nghiêm trọng đối với các phương pháp điều trị chính cho bệnh sốt rét.
- Kháng thuốc diệt côn trùng: Tình trạng kháng pyrethroid (hóa chất chính tẩm màn ngủ) rất phổ biến, được xác nhận ở 48/53 Quốc gia báo cáo.
- Thất bại trong chẩn đoán: Việc xóa gen pfhrp2, có thể làm cho các xét nghiệm chẩn đoán nhanh thất bại, đang lan rộng và hiện được báo cáo ở 46 quốc gia lưu hành bệnh.
- Muỗi xâm lấn: Anopheles stephensi, một loại muỗi kháng thuốc diệt côn trùng sống ở thành thị, đang mở rộng phạm vi hoạt động ở Châu Phi, gây ra mối đe dọa mới cho các thành phố.
2.2.Những thách thức mang tính hệ thống:
- Thiếu hụt nguồn tài trợ lớn: Nguồn tài trợ năm 2024 (3,9 tỷ USD) chưa bằng một nửa so với mục tiêu 9,3 tỷ USD năm 2025. Sự thiếu hụt dự kiến là 5,4 tỷ USD khiến cho hoạt động ứng phó thiếu nguồn lực một cách nguy hiểm.
- Sự mong manh của viện trợ: Những đợt cắt giảm viện trợ y tế toàn cầu gần đây đã làm gián đoạn các hệ thống y tế, hoạt động giám sát và các chiến dịch, cho thấy tiến độ có thể bị hủy bỏ nhanh chóng như thế nào.
2.3.Những thách thức về nhân đạo và môi trường: Biến đổi khí hậu, xung đột và khủng hoảng nhân đạo tiếp tục thúc đẩy sự bùng phát trở lại của bệnh sốt rét và làm gián đoạn các dịch vụ thiết yếu.
3. Những điểm sáng: Bất chấp những thách thức, một số biện pháp can thiệp đang được nhân rộng thành công và cho thấy tác động:
• Lưới thế hệ mới: Vào năm 2024, 84% lưới được vận chuyển đến Châu Phi là lưới PBO hoặc lưới hoạt chất kép hiệu quả hơn, tăng từ mức chỉ 10% vào năm 2019.
• Vắc xin: Bước đột phá lớn. Đến nay, vắc xin đã được triển khai ở 25 quốc gia, bảo vệ hàng triệu trẻ em.
• Hóa dự phòng: Hóa dự phòng sốt rét theo mùa hiện đã tiếp cận được 54 triệu trẻ em. Hóa dự phòng sốt rét lâu năm cũng đang được mở rộng.
• Cải thiện điều trị ở trẻ em: Ngày càng có nhiều trẻ sốt được chẩn đoán và điều trị bằng thuốc hiệu quả hơn so với trước đây.
4. Để biến một tương lai không có bệnh sốt rét thành hiện thực, chúng ta phải:
• Duy trì và mở rộng nguồn tài trợ một cách hiệu quả: Cam kết nguồn tài trợ đa dạng và bền vững—cả quốc tế và trong nước. Trong thời đại thực sự hạn chế về tài chính, mỗi đồng đô la đều phải làm việc chăm chỉ hơn. Chúng ta phải ưu tiên các biện pháp can thiệp dựa trên dữ liệu, có tác động cao và đưa ra các phản hồi tối ưu nhằm tối đa hóa giá trị và giảm thiểu lãng phí. Nguồn tài trợ là thứ giúp đưa vắc xin, phương pháp điều trị và công cụ mới ra khỏi phòng thí nghiệm và đến với những cộng đồng cần chúng nhất.
• Lãnh đạo quốc gia đứng đầu: Hỗ trợ các chương trình do quốc gia lãnh đạo đang thúc đẩy sự thay đổi và các biện pháp can thiệp phù hợp với nhu cầu địa phương để có tác động tối đa. Quyền sở hữu quốc gia mạnh mẽ là nền tảng của một phản ứng hiệu quả và bền vững.
• Đảm bảo sự hỗ trợ nhất quán của đối tác: Tiến trình phụ thuộc vào sự hỗ trợ nhất quán, phù hợp và có thể dự đoán được từ tất cả các đối tác. Lợi ích bền vững được xây dựng không phải dựa trên các cam kết rời rạc mà dựa trên sự hợp tác đáng tin cậy cho phép các quốc gia lập kế hoạch và thực hiện lâu dài.
• Đẩy nhanh đổi mới: Tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các thế hệ công cụ mới, bao gồm cả các công cụ chống thuốc trừ sâu, chẩn đoán và kháng thuốc.
• Trao quyền cho cộng đồng: Thu hút và cung cấp nguồn lực cho cộng đồng với tư cách là nhân vật chủ chốt trong vấn đề sức khỏe của chính họ, mọi người đều có vai trò.
