Fanpage
Youtube
Bệnh tự kỷ
15/10/2014
0
Những năm gần đây, bệnh tự kỷ đã trở thành mối quan tâm, lo ngại chung của toàn xã hội và đây không còn là chứng bệnh lạ hiếm gặp nữa. Nhân ngày Tâm thần thế giới 10/10, Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe có cuộc trao đổi với ThS.BS. Tôn Thất Hưng, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Huế về vấn đề này. ThS.BS. Tôn Thất Hưng, Giám đốc BV Tâm thần Huế, UVBCH Hội Tâm thần học Việt Nam,
Câu 1: Xin BS cho biết bệnh tự kỷ là gì? Và tình hình mắc bệnh tự kỷ hiện nay?
ThS.BS. Tôn Thất Hưng trả lời:
Tự kỷ là một rối loạn tâm thần trẻ em, thuộc loại rối loạn phát triển lan tỏa, phát triển tồn tại suốt đời, thường được thể hiện trong 3 năm đầu thời thơ ấu. Tại Mỹ, tỷ lệ tự kỷ là 0,6/ 1.000 trẻ. Trẻ trai mắc bệnh gấp 3 lần trẻ gái. Tại Việt Nam chưa có số liệu điều tra bệnh tự kỷ, nhưng nếu ước lượng theo tỷ lệ của Mỹ, nước ta có khoảng 220.000 trẻ mắc bệnh tự kỷ. Tỷ lệ này ngày càng gia tăng, đây là một con số đáng báo động.
Câu 2: Nguyên nhân tự kỷ và những dấu hiệu của tự kỷ?
ThS.BS. Tôn Thất Hưng trả lời:
*Về nguyên nhân: Cho đến nay, khoa học chưa xác định được nguyên nhân của tự kỷ, nhưng giả thuyết được đưa ra là sự bất thường của não, có thể:
- Do mẹ bị bệnh trong thời kỳ thai nghén như: Rubella, bệnh tiểu đường, mẹ
dùng thuốc an thần, acid valproic (hoặc natri valproat là thuốc chống động kinh),thuốc điều trị bệnh dạ dày, tá tràng, viêm khớp, mẹ thiếu axit folic.
- Trẻ bị tổn thương não hoặc não bộ kém phát triển trong bào thai hoặc những năm đầu thời thơ ấu:
- Viêm não, viêm màng não, dị dạng não. Đẻ non thiếu tháng (dưới 37 tuần), cân nặng khi sinh thấp dưới 2.500g (suy dinh dưỡng bào thai), sang chấn sản khoa, chấn thương sọ não.
*Dấu hiệu của tự kỷ
- Về xã hội:
+ Không biết cười với môi trường chung quanh.
+ Chơi một mình, ở trong thế giới riêng của trẻ, không hoà hợp, không quan tâm đến trẻ khác.
+ Không nhìn vào mắt người khác.
- Về giao tiếp:
+ Không đáp ứng khi gọi tên.
+ Không biết nói với cha mẹ điều trẻ muốn, không bò hoặc đi đến để được cha mẹ bế.
+ Nói những từ không có nghĩa, có sự lặp lại không ngừng một từ hay một câu vô nghĩa.
+ Trẻ như điếc mặc dù thính lực bình thường (giật mình khi có tiếng động).
+ Không biết chỉ tay hoặc vẫy tay chào tạm biệt.
+ Không có khả năng chơi đóng vai, chơi giả vờ hoặc bắt chước.
- Về hành vi:
+ Có những hành vi rập khuôn, lặp đi lặp lại, ví dụ như lắc lư người ra phía trước và phía sau, đập đầu, giữ khư khư một đồ vật, bật tắt công tắc liên tục, chuyển đồ chơi từ tay này sang tay khác liên tục…
+ Quá nhạy cảm với một số cảm giác xúc giác hoặc âm thanh;
+ Đi nhón gót, có những kiểu vận động ngón tay hoặc cơ thể khác lạ.
Câu 3: Vậy khi phát hiện trẻ bị tự kỷ chúng ta cần phải điều trị và chăm sóc trẻ tự kỷ như thế nào thưa bác sĩ ?
ThS.BS. Tôn Thất Hưng trả lời:
* Nguyên tắc:
- Trẻ tự kỷ cần được điều trị sớm ngay từ khi phát hiện bệnh.
- Mỗi trẻ cần có một kế hoạch điều trị thích hợp cho từng bệnh nhi. Điều trị tại Bệnh viện tâm thần hoặc Bệnh viên nhi, kết hợp với điều trị tại nhà.
- Trên một trẻ cần áp dụng nhiều phương pháp điều trị. Thuốc men chỉ được sử dụng trong trường hợp có kèm theo các rối loạn tâm thần khác.
- Có sự tham gia của nhiều chuyên gia như: BS tâm thần nhi, BS nhi khoa, nhà tâm lý, cán bộ phục hồi chức năng, nhà trị liệu ngôn ngữ, giáo viên giáo dục đặc biệt.
- Bố mẹ trẻ cần kết hợp chặt chẽ với các nhà chuyên môn để đạt hiệu quả tốt trong điều trị.
* Phương pháp:
Cần kết hợp ba nhóm phương pháp: sinh học, tâm lý và giáo dục. Sau đây chỉ nêu một số phương pháp thông dụng:
- Tập nói.
- Khả năng vận động miệng lưỡi: đánh răng, thổi bong bóng.
- Khả năng bắt chước tiếng động: đập trống, gõ bàn, ra dấu, vỗ tay.
- Vận động thô: chạy, đi, đi giật lùi, đứng trên một chân.
- Vận động tinh: vẽ, tô mầu, xếp hộp, xâu hạt.
- Những sinh hoạt kết hợp:vẽ hình vòng tròn lớn trên bảng, giở sách từng trang.
- Tập nhìn vào đồ vật và vào mắt người giao tiếp.
- Kỹ năng sống: tự chăm sóc bản thân và kỹ năng sống tự lập.
Câu 4: Xin bác sĩ cho vài lời khuyên đối với các bậc cha mẹ về cách phòng ngừa tự kỷ cho trẻ ?
ThS.BS. Tôn Thất Hưng trả lời:
* Phòng ngừa
- Khi mang thai, bà mẹ cần đề phòng các mắc bệnh, nhất là nhiễm virus trong 3 tháng đầu thai kỳ, cần kiêng rượu, thuốc lá, hạn chế sử dụng thuốc, trừ trường hợp thật cần thiết.
- Phụ nữ nên dùng liều acid folic, khuyến nghị mỗi ngày (600mcg) trong tháng đầu của thai hoặc dự định có thai.
- Sau khi trẻ ra đời, không nên tách trẻ khỏi mẹ quá sớm, cha mẹ nên dành nhiều thời gian chăm sóc, trò chuyện, chơi đùa với trẻ để giúp trẻ phát triển và cũng để phát hiện kịp thời các dấu hiệu cảnh báo tự kỷ.
- Đề phòng trẻ bị bệnh về não hoặc chấn thương sọ não trong những năm đầu thơ ấu.
* Lời khuyên
Cha mẹ cần phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo tự kỷ khi trẻ còn rất bé và đưa đến khám tại Bệnh viện Tâm thần để được tư vấn, chăm sóc và điều trị kịp thời, càng để muộn, kết quả càng hạn chế.
