Hướng dẫn tự khám vú tại nhà.

Ung thư vú là một trong những loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ, nhưng nếu được phát hiện sớm, khả năng chữa trị thành công sẽ cao hơn rất nhiều. Tự khám vú là bước đơn giản, dễ thực hiện tại nhà giúp mỗi phụ nữ nhận biết các bất thường sớm và bảo vệ sức khỏe của chính mình.  

Mỗi tháng chỉ cần dành vài phút, bạn có thể tự kiểm tra vú của mình để phát hiện sớm những thay đổi bất thường. Việc làm nhỏ này có thể cứu sống chính bạn vì phát hiện sớm là chìa khóa để điều trị hiệu quả.

1. Thời điểm thích hợp để tự khám vú

• Phụ nữ từ 20 tuổi trở lên: tự khám 1 lần/tháng, tốt nhất vào ngày 7-10 sau khi sạch kinh.
• Phụ nữ mãn kinh: chọn một ngày cố định trong tháng để duy trì thói quen.
• Phụ nữ mang thai: nên bắt đầu sớm, do vú thay đổi sinh lý có thể che lấp khối u.
• Phụ nữ sau sinh và đang cho con bú: duy trì thói quen giúp phát hiện sớm các bất thường và cải thiện kết quả điều trị.

2. Hướng dẫn 6 cách tự khám vú tại nhà

2.1. Khám ở đủ các tư thế (Positions)

• Đứng trước gương, lần lượt:

- Hai tay buông thả

- Hai tay chống hông

- Hai tay giơ cao qua đầu

- Xoay người sang trái – phải

- Cúi người về phía trước

• Quan sát: hình dáng, da, núm vú, đường cong vú, vết lõm, vết nhăn, vết dày, cục u, tiết dịch.

2.2. Đứng hoặc ngồi thẳng lưng (Palpation in upright position)

• Tay một bên đưa ra sau đầu, tay còn lại dùng 3 ngón giữa sờ nắn toàn bộ tuyến vú.
• Di chuyển theo vòng xoắn ốc, đường thẳng song song, hoặc hình nan hoa.
• Lặp lại cho bên còn lại.

2.3. Nằm ngửa, kê gối dưới vai

• Tay cùng bên giơ cao, tay đối diện sờ toàn bộ vú theo quy tắc như khi đứng.
• Tư thế này giúp mô vú dàn đều → dễ phát hiện khối bất thường.

2.4. Nằm nghiêng bên

• Nằm nghiêng để tuyến vú bên trên đổ về phía trước.
• Dùng 3 ngón giữa sờ nửa ngoài vú và vùng hố nách.
• Lặp lại bên còn lại.

2.5. Kiểm tra vú khi tắm dưới vòi sen

• Giơ cánh tay phải, tay trái xoa xà phòng lên vú phải.
• Di chuyển tay theo vòng tròn nhỏ hoặc đường thẳng lên – xuống.
• Lặp lại cho vú bên kia.

2.6. Kiểm tra núm vú và hố nách

• Núm vú: xoay nhẹ bằng ngón cái và ngón trỏ, kiểm tra dịch bất thường.
• Hố nách: dùng ngón trỏ và giữa sờ, ấn nhẹ kiểm tra hạch hoặc khối u.
• Lặp lại cho bên còn lại.

3. Một số lưu ý quan trọng khi khám

- Sờ đúng quy cách: dùng mặt lòng 3 ngón tay giữa, day mô tuyến theo từng vòng tròn nhỏ.

- Áp lực vừa phải: từ nhẹ → vừa → ấn sâu nhưng vẫn nhẹ nhàng.

- Bàn tay đúng tư thế: các ngón thẳng, khép lại với nhau, đưa bàn tay di chuyển vòng tròn ¼  diện tích vú mỗi lần cho đến hết toàn bộ vú.

- Tuân thủ trình tự: từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài; giữ thống nhất mỗi lần khám.

- Cảm nhận mô sâu: sờ tới xương lồng ngực là đủ chiều sâu.

- Khám đủ vùng tuyến vú:

• Trên: xương đòn
•  Dưới: nếp dưới vú
• Trong: bờ ngoài xương ức
• Ngoài: đường giữa nách

   - Da trơn giúp dễ sờ: có thể thực hiện khi tắm vòi sen.

Khám hõm nách

Khám nếp dưới vú

4. Khi nào cần đi khám ngay?

• Khối cứng, không di động
• Đau kéo dài, không rõ nguyên nhân
• Da vú lõm, đổi màu, sần như vỏ cam
• Núm vú tụt vào trong hoặc tiết dịch bất thường
• Hạch nách to, đau

Hãy đến cơ sở y tế chuyên khoa để  được khám vú, siêu âm, chụp nhũ ảnh và tư vấn nếu phát hiện bất thường./.

 

Ths.Nguyễn Thị Hiệp (Khoa SKSS)