25/4 - Ngày Thế giới Phòng chống bệnh Sốt rét.

       Ngày 25.4 hằng năm là ngày Thế giới  phòng chống Sốt rét (World Malaria Day - WMD) được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đề xuất, được Liên Hợp Quốc tán thành và công nhận. Ngày này ra đời với mục đích thúc đẩy nỗ lực toàn cầu để kiểm soát, ngăn chặn bệnh Sốt rét, một căn bệnh nguy hiểm cướp đi nhiều mạng sống ở nhiều quốc gia trên thế giới. Năm 2025, ngày Phòng chống Sốt rét Thế giới có Chủ đề : “Chấm dứt Sốt rét bắt đầu từ chúng ta: Đầu tư lại, Tái hình dung, Thắp sáng hy vọng - Malaria Ends With Us: Reinvest, Reimagine, Reignite.”.    

     Theo thống kê của WHO, năm 2023 toàn cầu có khoảng 249 triệu bệnh nhân Sốt rét (SR) ở 85 quốc gia, tăng 5 triệu so với năm 2021. Châu Phi vẫn là khu vực có số mắc ca bệnh SR cao nhất, ước tính có khoảng 233 triệu bệnh nhân, chiếm 94% bệnh nhân SR toàn cầu. Khu vực Tây Thái Bình Dương, năm 2023 có khoảng 1,9 triệu bệnh nhân mắc SR, tăng 23% so với năm 2021. Bệnh SR vẫn là một trong những vấn đề sức khỏe quan trọng luôn được cộng đồng thế giới quan tâm, đặc biệt là ở Châu Phi và các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.

     Việt Nam hiện có 48 tỉnh/thành phố được công nhận loại trừ SR, các chỉ tiêu về phòng, chống và Loại trừ bệnh SR đạt so với lộ trình đề ra. Công tác phòng chống SR đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, tỷ lệ mắc bệnh và tử vong do SR đã giảm mạnh. Trong năm 2024, phát hiện có 353 trường hợp mắc SR giảm 21,% so với cùng kỳ năm 2023, trong đó 1/3 trường hợp phát hiện là SR ngoại lai, đa phần có liên quan đến "nhập cảnh" từ Châu Phi, không có trường hợp tử vong và không có dịch SR. Theo báo cáo từ Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương số trường hợp mắc và tử vong do SR giảm dần qua các năm. Trong giai đoạn 2014-2024 đã giảm hơn 97,0% (từ trên 15.750 ca xuống còn 353 ca).

     Năm 2024, toàn quốc hiện còn khoảng 7 triệu người dân sống trong vùng bệnh SR lưu hành tại 1.030 xã, chủ yếu là người dân tộc thiểu số, người  dân nghèo sống ở các vùng rừng núi, vùng sâu/vùng xa, vùng Tây Nguyên, vùng biên giới đi lại khó khăn, hạn chế tiếp cận các dịch vụ về xét nghiệm, chẩn đoán, điều trị SR.

     Theo báo cáo của Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, số ca SR chủ yếu tập trung ở huyện Khánh Vĩnh (tỉnh Khánh Hòa), huyện Mường Tè (tỉnh Lai Châu), rải rác ở huyện Hướng Hóa (tỉnh Quảng Trị) và các tỉnh Ninh Thuận, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông... Năm 2023 cả nước phát hiện có 448 ca SR, riêng tỉnh Khánh Hòa có 208 ca, tỉnh Lai Châu với 93 ca. Trong 3 tháng đầu năm 2024, Khánh Hòa phát hiện 78 ca/115 ca SR trên toàn quốc, nhiều năm qua hai địa phương này được đầu tư rất mạnh nhưng vẫn chưa thể ngăn chặn được dịch SR.

     Ngày 20/12/2022 tỉnh Thừa Thiên Huế (thành phố Huế) được Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương công bố Quyết định công nhận tỉnh Thừa Thiên Huế đạt tiêu chí loại trừ bệnh Sốt rét. Tuy nhiên, tại thành phố Huế trong năm 2024 đến nay, ghi nhận 06 trường hợp mắc sốt rét ngoại lai do người đi làm ăn từ nước ngoài về (02 ca Angola, 01 ca Bờ Biển Ngà, 01 ca Cameroon, 01 ca Lào, 01 ca đi du lịch tại Malaysia). Các ca bệnh SR ngoại lai đều được phát hiện sớm, điều trị kịp thời, tất cả ổn định không có trường hợp tử vong, không phát hiện ca bệnh SR nội địa.

     Ngày Thế giới phòng chống Sốt rét không chỉ đơn thuần là lời nhắc nhở về một căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Mà còn là một thông điệp mạnh mẽ, với chủ đề cụ thể trong Ngày Thế giới phòng chống Sốt rét “Chấm dứt Sốt rét bắt đầu từ chúng ta: Đầu tư lại, Tái hình dung, Thắp sáng hy vọng” mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) kêu gọi và nhấn mạnh tầm quan trọng cần hành động cấp bách, cụ thể trong việc tiếp tục đầu tư, đôit mới, hợp tác, kiểm soát và cam kết thực hiện tiến tới loại trừ căn bệnh SR ở mỗi quốc gia và trên toàn cầu…/.

 

Chí Hùng (Khoa Phòng chống BTN-KSTCT th).