Dinh dưỡng hợp lý cho người cao tuổi – sống khỏe, sống vui, sống có ích (Hưởng ứng Tháng hành động vì Người cao tuổi Việt Nam năm 2025)

      Tháng 10 hằng năm là Tháng hành động vì Người cao tuổi Việt Nam – dịp để toàn xã hội thể hiện lòng biết ơn, sự quan tâm và chăm sóc đối với lớp người đi trước. Đây cũng là thời điểm tôn vinh những đóng góp to lớn của người cao tuổi trong gia đình, cộng đồng và xã hội. Năm 2025, chủ đề “Phát huy vai trò người cao tuổi trong cộng đồng – Sống khỏe, sống vui, sống có ích” tiếp tục được lan tỏa sâu rộng, khuyến khích mỗi người cao tuổi chủ động giữ gìn sức khỏe thể chất và tinh thần để tận hưởng tuổi già an vui, hạnh phúc.  

     Một trong những yếu tố quan trọng giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe chính là chế độ dinh dưỡng hợp lý. Khi tuổi tác tăng lên, cơ thể có nhiều thay đổi: quá trình chuyển hóa và hấp thu dinh dưỡng giảm, vị giác kém đi, cùng với đó là nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, loãng xương hay rối loạn tiêu hóa. Nếu không được quan tâm đúng mức, những thay đổi này có thể khiến người cao tuổi mệt mỏi, chán ăn, sụt cân, giảm sức đề kháng và dễ mắc bệnh. Do đó, việc xây dựng một chế độ ăn khoa học, cân đối và phù hợp với thể trạng là nền tảng quan trọng giúp người cao tuổi sống khỏe mạnh, lạc quan và yêu đời.

     Chế độ ăn của người cao tuổi cần đa dạng, cân đối và vừa phải, đảm bảo đủ bốn nhóm thực phẩm chính: chất bột đường, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Nên ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt để bổ sung chất xơ, vitamin và chất chống oxy hóa, giúp tiêu hóa tốt và phòng ngừa táo bón. Người cao tuổi nên giảm muối, giảm đường, hạn chế thức ăn chiên rán nhiều dầu mỡ; thay vào đó, nên ưu tiên các món hấp, luộc, kho để dễ tiêu hóa hơn. Mỗi ngày, nên chia bữa ăn thành 4–5 bữa nhỏ thay vì ăn quá no trong một lần, vừa giúp tiêu hóa tốt, vừa duy trì năng lượng ổn định trong ngày.

      Chất đạm là thành phần không thể thiếu trong khẩu phần của người cao tuổi, giúp duy trì khối cơ, tái tạo tế bào và tăng sức đề kháng. Nguồn đạm nên chọn từ thịt nạc, cá, trứng, sữa, đậu phụ, đậu nành và các loại hạt. Đặc biệt, cá là thực phẩm giàu omega-3 tốt cho tim mạch và trí nhớ, nên được đưa vào thực đơn 2–3 lần mỗi tuần. Bên cạnh đó, việc bổ sung canxi và vitamin D cũng rất quan trọng để phòng ngừa loãng xương. Người cao tuổi nên uống sữa ít béo hoặc sữa tách kem, ăn các loại cá nhỏ có thể ăn cả xương, tôm, trứng, nấm và tắm nắng sáng khoảng 15–20 phút mỗi ngày để giúp cơ thể hấp thu vitamin D tự nhiên.

Chế độ ăn cho người cao tuổi

          Người cao tuổi thường ít cảm giác khát, nhưng cơ thể vẫn cần đủ nước để duy trì hoạt động của các cơ quan. Mỗi ngày nên uống khoảng 1,5–2 lít nước, bao gồm nước lọc, nước canh, sữa hoặc nước trái cây loãng. Không nên đợi đến khi khát mới uống, mà nên uống đều đặn trong ngày. Hạn chế rượu, bia, cà phê đặc và thuốc lá vì đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, gan và sa sút trí tuệ.

         Bên cạnh việc ăn uống điều độ, vận động hợp lý và tinh thần lạc quan đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tuổi già. Mỗi ngày, người cao tuổi nên dành ít nhất 30 phút cho các hoạt động thể lực nhẹ nhàng như đi bộ, tập dưỡng sinh, yoga, làm vườn hay chơi thể thao phù hợp. Vận động giúp tăng cường lưu thông máu, duy trì khối cơ, phòng ngừa loãng xương và cải thiện giấc ngủ. Giấc ngủ đủ và sâu là yếu tố không thể thiếu để cơ thể phục hồi năng lượng. Người cao tuổi nên ngủ sớm, tránh thức khuya, giữ không gian ngủ yên tĩnh và thoáng mát.

Dành thời gian tập luyện nhẹ nhàng như tập dưỡng sinh, yoga hằng ngày

         Tinh thần vui vẻ, lạc quan chính là “liều thuốc quý” giúp người cao tuổi sống thọ và hạnh phúc hơn. Thường xuyên giao lưu, trò chuyện, tham gia sinh hoạt câu lạc bộ người cao tuổi, đọc sách, chăm sóc cây cảnh, hay đơn giản là chơi đùa cùng con cháu… đều giúp tăng cảm giác gắn bó, giảm căng thẳng và cải thiện trí nhớ. Gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc chăm sóc người cao tuổi. Một bữa cơm sum họp, một lời thăm hỏi hay sự lắng nghe chân thành từ con cháu chính là nguồn động viên tinh thần to lớn, giúp ông bà, cha mẹ cảm thấy được yêu thương và trân trọng.

         Một thông điệp giản dị nhưng ý nghĩa dành cho người cao tuổi là:

“Ăn uống điều độ – Vận động hợp lý – Giữ tinh thần vui vẻ – Khám sức khỏe định kỳ.”

Thực hiện tốt những điều này sẽ giúp người cao tuổi sống khỏe mạnh, vui vẻ, có ích cho bản thân, gia đình và xã hội, góp phần xây dựng một cộng đồng Việt Nam khỏe mạnh, hạnh phúc và nhân ái hơn.

Tài liệu tham khảo

       1. Viện Lão khoa Quốc gia (2024). Khuyến cáo dinh dưỡng và lối sống lành mạnh cho người cao tuổi Việt Nam

       2. Cục Dân số – Kế hoạch hóa gia đình (2024). Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng. Bộ Y tế, Hà Nội.

 

 

Trần Thị Mỹ Hạnh ( Khoa PCBKLN-DD)