Điểm báo từ ngày 19 đến ngày 25 tháng 2 năm 2019

Điểm báo từ ngày 19 đến ngày 25 tháng 2 năm 2019

Siết chặt tuyến sinh khối ngành sức khỏe để đảm bảo chất lượng

        Ngành sức khỏe luôn thuộc nhóm có sức hút lớn với thí sinh khi xét tuyển với các trường ĐH, CĐ. Tuy nhiên, năm 2019 dự kiến nhóm ngành này sẽ khó tuyển hơn với các tiêu chí siết chặt đầu vào do Bộ GD&ĐT quy định.

      Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học 2019 của Bộ GD&ĐT quy định mới về việc sẽ áp điểm sàn đối với ngành đào tạo giáo viên và các ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe.

       Theo đó, nhóm ngành sức khỏe có cấp chứng chỉ hành nghề, nếu tuyển sinh dựa theo kết quả của kỳ thi THPT quốc gia thì sẽ do Bộ GD&ĐT xác định ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào.

       Sở dĩ có thêm quy định này là để ngăn chặn tình trạng một số trường lấy điểm sàn thấp để tuyển sinh ngành sức khỏe khiến nhiều người lo ngại chất lượng đầu vào thấp sẽ ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo của những ngành, nghề quan trọng này.

       Theo đó, đối với các ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe có cấp chứng chỉ hành nghề trình độ đại học, tuyển sinh học sinh tốt nghiệp THPT có học lực lớp 12 xếp loại giỏi đối với các ngành: Y khoa, Y học cổ truyền, Răng hàm mặt; tuyển sinh học sinh tốt nghiệp THPT có học lực lớp 12 xếp loại khá đối với các ngành còn lại.

        Cũng theo dự thảo, trước khi thí sinh làm thủ tục đăng ký xét tuyển, các trường công bố các thông tin cần thiết lên trang thông tin điện tử của trường để thí sinh đăng ký. Trong đó, các trường phải cung cấp đầy đủ các thông tin về điều kiện đảm bảo chất lượng như cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, quy mô đào tạo, tỉ lệ sinh viên chính quy có việc làm trong thời gian 12 tháng kể từ khi tốt nghiệp của 2 năm gần nhất.

        Như vậy so với năm trước, việc tuyển sinh khối ngành sức khỏe của các trường đại học công lập cũng như ngoài công lập sẽ được siết chặt chất lượng đầu vào, không thể tuyển sinh bằng cách hạ điểm chuẩn. (An ninh Thủ đô, trang 6)

Sai lầm của cha mẹ khiến con mắc bệnh sởi nặng thêm

        Hiện bệnh sởi đang gia tăng nhanh chóng tại nhiều địa bàn trên cả nước, trong đó có TP.HCM và Hà Nội. Theo các chuyên gia, phần lớn trẻ mắc sởi đều không được tiêm vắc xin đầy đủ. Đó là chưa tính số trẻ dưới 9 tháng tuổi, ở độ tuổi chưa được tiêm vắc xin sởi, cũng mắc bệnh.

       GS.TS. Nguyễn Văn Kính - Giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cho biết, bệnh sởi có mức độ lây lan rất nhanh, nhiều trường hợp biến chứng nặng. Trong đó, biến chứng phổ biến là viêm phổi, viêm phế quản gây ngừng thở, tắc thở, bị bội nhiễm, viêm não…

        Chuyên gia cho biết, bệnh sởi hoàn toàn có thể chăm sóc tại nhà, với trường hợp mắc nhẹ, các bác sĩ khuyến khích phụ huynh chăm con ở nhà. Và theo tiến trình phát triển bệnh, sau 1 - 2 ngày trẻ sẽ ho, chảy nước mũi có xuất hiện thêm ban mọc trên mặt. Sau đó khoảng 7 - 10 ngày, các triệu chứng sẽ hết, trẻ tự khỏi.

       Nếu trẻ có biểu hiện sốt tăng cao, khó thở, thân nhiệt không kiểm soát… thì cha mẹ nên đưa con đến cơ sở y tế để điều trị. Tuy nhiên, Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng cảnh báo thực tế hiện nay nhiều phụ huynh đang sai lầm trong cách chăm sóc cho trẻ nhỏ khiến bệnh của con biến chứng nặng thêm. Điển hình như việc giữ con ở nhà điều trị quá lâu mà không theo dõi sát tình trạng trẻ, nhiều người kiêng gió kiêng nước, không tắm cho trẻ làm trẻ bị bội nhiễm trên da, viêm kết mạc…

        Một số phụ huynh nhầm lẫn giữa sởi và sốt phát ban dẫn đến điều trị sai, tình trạng trẻ càng trầm trọng thêm. Theo các bác sĩ, với trường hợp bị sốt phát ban thông thường, triệu chứng hay gặp là người bệnh bị nổi đồng loạt khắp cơ thể những nốt nhỏ màu hồng hoặc đỏ mịn, ẩn dưới bề mặt da. Khi nốt ban “bay” hết, da bệnh nhân sẽ trở về bình thường, không để lại vết thâm hoặc sẹo. Còn với trường hợp bị bệnh sởi, nốt ban xuất hiện ở từng bộ phận, sau đó vài ngày mới lan xuống toàn thân. Đặc điểm ban sởi là ban gồ lên mặt da, khi “bay” sẽ để lại những vết thâm trên da. Khi trẻ bị sởi có thêm dấu hiệu đặc trưng đi kèm là chảy nước mũi, ho và mắt đỏ.

        Các bác sĩ khuyến cáo, với các trẻ dưới 9 tháng tuổi chưa được tiêm chủng vắc xin sởi cần có chế độ chăm sóc trẻ hợp lý, bổ sung dinh dưỡng tăng sức đề kháng cho trẻ. Tránh cho trẻ tiếp xúc với những ai nghi ngờ mắc sởi, những nơi đông người, không đến vùng diễn ra dịch.

        Các mẹ trước khi mang thai nên tiêm phòng đầy đủ và hoàn thành lịch tiêm trước 3 tháng các loại vắc xin Sởi – quai bị - rubella; Thủy đậu; Cúm để tạo miễn dịch cho cả mẹ và bé trong quá trình mang thai.

        Trẻ em đến độ tuổi tiêm chủng cha mẹ phải đưa trẻ đến trạm xá hoặc cơ sở y tế có dịch vụ tiêm chủng để tiêm phòng đầy đủ vắc xin cho trẻ. (Tiền phong, trang 12).

Khẩn cấp ngăn chặn dịch bệnh sởi bùng phát

         Cả nước hiện đã ghi nhận 43 tỉnh, thành phố có bệnh nhân mắc sởi. Tại Hà Nội, chỉ trong vòng một tuần, trên địa bàn thành phố đã ghi nhận 78 trường hợp mắc sởi, tăng 72 trường hợp so với tuần trước đó. Nguy cơ dịch sởi bùng phát là rất cao, nếu các biện pháp phòng, chống không được triển khai quyết liệt hơn.

       Khoảng trống miễn dịch…

         Đánh giá về tình hình dịch bệnh sởi thời điểm hiện tại, ông Đặng Quang Tấn, Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) cho biết, tính từ đầu năm 2019 đến nay, toàn quốc ghi nhận 429 trường hợp dương tính với sởi, trong tổng số 5.246 trường hợp sốt phát ban nghi sởi và chưa có trường hợp tử vong. Hiện dịch bệnh sởi đã xuất hiện tại 43 tỉnh, thành phố, trong đó một số địa phương có số mắc cao như: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Cà Mau, Điện Biên, Yên Bái.

        Không chỉ ở nước ta, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), dịch sởi hiện đang gia tăng trên toàn cầu. Từ cuối năm 2018 đến đầu năm 2019, trên thế giới có hơn 180 quốc gia lưu hành bệnh sởi, trong đó có 11 quốc gia ở khu vực Đông Nam Á. Thậm chí, dịch sởi đã quay trở lại ở một số nước đã từng khống chế thành công hoặc loại trừ căn bệnh này như: Italia, Ukraine… Tại Hoa Kỳ, sau gần 20 năm công bố loại trừ bệnh sởi, ngay đầu năm 2019 đã ghi nhận các ổ dịch sởi ở một số thành phố. Nguyên nhân dịch sởi lan rộng là tỷ lệ bao phủ vắc xin sởi không đạt đã tạo khoảng trống miễn dịch tại nhiều nước và gia tăng sự di chuyển, giao lưu toàn cầu.

        Không nằm ngoài diễn biến chung, số ca mắc sởi trên địa bàn Hà Nội đang có xu hướng tăng nhanh. Theo Sở Y tế Hà Nội, nếu như trong tháng 1-2019, thành phố chỉ ghi nhận từ 10 đến 30 ca mắc sởi/tuần, thì đến cuối tháng 2-2019 đã tăng lên 78 ca mắc sởi/tuần. Như vậy, trong 1,5 tháng đầu năm 2019, thành phố đã ghi nhận 192 trường hợp mắc sởi (tăng gấp gần 9 lần so với 2 tháng đầu năm 2018). Lý do được PGS.TS Hoàng Đức Hạnh, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội đưa ra, thời tiết đông - xuân, nồm ẩm sau Tết đã tạo điều kiện thuận lợi cho vi rút sởi phát triển và lây lan nhanh. Thêm vào đó, mặc dù tỷ lệ tiêm vắc xin phòng bệnh sởi - rubella cho trẻ từ 1 đến 5 tuổi trên địa bàn thành phố đã đạt 96,13%, song vẫn còn một số đơn vị có tỷ lệ tiêm thấp như: Phường Đội Cấn (quận Ba Đình) tỷ lệ tiêm chỉ đạt 64,1%; phường Hoàng Liệt (quận Hoàng Mai) đạt 82,6% và 17/21 phường của quận Đống Đa có tỷ lệ tiêm dưới 95%.

       Ông Đặng Quang Tấn cho rằng, hầu hết trẻ mắc bệnh sởi đều không được tiêm vắc xin phòng bệnh hoặc không rõ về tình trạng tiêm chủng (chiếm hơn 95%). Chỉ có 1,3% trẻ đã được tiêm chủng đầy đủ, nhưng vẫn mắc sởi. Đặc biệt, lứa tuổi mắc sởi dần dịch chuyển sang người trưởng thành và ghi nhận số mắc cao ở trẻ chưa đến tuổi tiêm chủng (dưới 9 tháng tuổi). Một trong những nguyên nhân được xác định là do miễn dịch cộng đồng thấp. Đối với trẻ dưới 9 tháng tuổi mà bị mắc bệnh là do không có miễn dịch từ mẹ sang con. “Những người đã tiêm đầy đủ 2 mũi vắc xin phòng bệnh sởi hoặc người đã mắc bệnh sẽ có miễn dịch lâu dài, khả năng mắc và lây bệnh rất khó. Tuy nhiên, nếu không tiêm chủng thì khi tiếp xúc với trường hợp mắc bệnh, chắc chắn sẽ bị lây nhiễm”, ông Đặng Quang Tấn cho biết.

        Theo Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Quỳnh (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội), tình trạng kháng thể kháng vi rút sởi có xu hướng giảm ở người trẻ tuổi cho thấy khoảng trống miễn dịch đang ngày càng gia tăng trong cộng đồng. Một kết quả đánh giá tại huyện Đông Anh cho thấy, chỉ có 50% phụ nữ nhóm tuổi từ 18 đến 19 có kháng thể kháng vi rút sởi. Chính sự thiếu hụt kháng thể ở phụ nữ và đến khi họ mang thai sẽ dẫn tới thiếu hụt kháng thể ở trẻ ngay sau sinh và tăng nguy cơ mắc sởi sớm ở trẻ chưa đến tuổi tiêm phòng. Bởi lẽ, trẻ nhỏ được bảo vệ trong những tháng đầu đời không mắc sởi chủ yếu là nhờ kháng thể IgG do mẹ truyền qua nhau thai. Mẹ có nồng độ kháng thể cao thì con sinh ra sẽ có nồng độ kháng thể cao và kéo dài.

          Đề phòng lây nhiễm chéo

                   Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh sởi, Bộ Y tế lo ngại về tình trạng lây nhiễm chéo tại các cơ sở y tế. Bài học từ dịch sởi năm 2014, làm hơn 100 trẻ tử vong được xác định nguyên nhân là do lây nhiễm chéo từ bệnh viện.

             Sở Y tế Hà Nội đã chỉ đạo các bệnh viện thực hiện tốt việc tổ chức phân tuyến điều trị, thiết lập khu vực riêng để khám, điều trị bệnh nhân mắc sởi. Hiện tại, các bệnh viện đã tổ chức khám phân loại bệnh nhân ngay từ phòng khám. PGS.TS Hoàng Đức Hạnh khuyến cáo, khi phát hiện trẻ có các dấu hiệu sốt, ho, chảy nước mũi, phát ban cần sớm đưa trẻ đến các cơ sở y tế gần nhất để kịp thời khám, điều trị, phòng các biến chứng và diễn biến nặng của bệnh sởi. Nếu bệnh nhẹ mà đổ dồn lên tuyến trên thì sẽ gây quá tải bệnh viện, tăng nguy cơ lây nhiễm chéo.

           Bác sĩ Nguyễn Văn Lâm, Trưởng khoa Truyền nhiễm (Bệnh viện Nhi trung ương) khuyến cáo, sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút gây ra và hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Cách phòng tránh bệnh sởi hiệu quả nhất là tiêm vắc xin phòng bệnh. Đối với trẻ 9 tháng tuổi tiêm mũi 1, thì hiệu quả bảo vệ đạt được 85%. Tiêm mũi 2 khi trẻ 18 tháng tuổi, hiệu quả bảo vệ tăng lên thành 95%. Tất cả những trẻ đã quá lịch tiêm chủng, chưa bị mắc sởi, nên đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm chủng đầy đủ. Đây cũng là cách để phòng nguy cơ lây lan dịch bệnh ra cộng đồng. Còn khi trẻ đã mắc sởi, cách chữa chủ yếu là cải thiện triệu chứng, vệ sinh cá nhân và chế độ ăn.

            Đối với bệnh sởi, nếu đủ điều kiện chăm sóc và cách ly, có thể chăm sóc và điều trị trẻ tại nhà, dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Người chăm sóc trẻ nên lưu ý, không kiêng khem trong chế độ ăn. Trong trường hợp trẻ bị biến chứng tiêu chảy hoặc viêm phổi, cần bổ sung kẽm bằng đường uống và cần bảo đảm cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, uống nhiều nước, nước ép hoa quả chứa nhiều vitamin A. (Hà Nội mới, trang 1)

Cùng chủ đề Báo Công an Nhân dân, trang 7: “Biến chứng do sởi tăng mạnh, người dân vẫn lơ là với tiêm phòng”

 Thời tiết nồm ẩm, đề phòng nhập viện vì bệnh viêm mũi họng, viêm phế quản

           Theo bác sĩ Trần Đình Thắng - Bệnh viện Lão khoa Trung ương, trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, nóng - lạnh thất thường, đường hô hấp rất dễ bị các bệnh như viêm mũi họng, viêm khí quản, phế quản, hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính... Tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương những ngày này, tỷ lệ bệnh nhân vào khám, điều trị liên quan đến các bệnh lý đường hô hấp tăng cao. Biểu hiện của bệnh thường là ho, sốt, có đờm, khó thở, khò khè... Không ít bệnh nhân viêm phổi nặng phải nhập viện điều trị. Bác sĩ Trần Đình Thắng cho biết, với viêm mũi họng, bệnh có thể khởi phát bằng các đợt cấp tính và dần chuyển sang mạn tính nếu không được điều trị dứt điểm. Các cơn ho kéo dài có thể gây đau thượng vị và kẽ liên sườn do cơ hoành bị kích thích nhiều gây co kéo. Viêm họng mạn tính hoặc viêm mũi mạn tính cũng rất dễ gây ra viêm xoang.

          Đối với viêm phế quản, viêm phổi thường rất nguy hiểm với người già bởi dấu hiệu lâm sàng không đặc trưng. Người cao tuổi bị viêm phế quản, viêm phổi không sốt cao như người trẻ nên người thân dễ chủ quan, thường chỉ đưa vào viện khi bệnh đã diễn biến xấu.

         Do vậy, người cao tuổi cần cảnh giác với những dấu hiệu bệnh, chú ý đến những thay đổi bất thường của cơ thể để xử lý kịp thời.

        Theo bác sĩ Trần Đình Thắng, lý do người già nhập viện vì bệnh viêm đường hô hấp gia tăng thời điểm này vì thời tiết bước vào giai đoạn nồm ẩm, độ ẩm trong không khí cao gây cảm giác khó chịu, mệt mỏi cho cơ thể.

        Mặt khác, độ ẩm cao còn tạo điều kiện tốt cho các loại virus, vi khuẩn, nấm mốc phát triển, dẫn đến tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, nhất là với người già có sức đề kháng kém. Những người cao tuổi có thói quen hút thuốc lá, thuốc lào, uống rượu bia càng dễ mắc những bệnh này…

      Bác sĩ Trần Đình Thắng khuyến cáo, cách phòng bệnh tốt nhất là người dân cần tăng cường sức đề kháng bằng cách thay đổi thực đơn trong các bữa ăn hằng ngày thật khoa học, hợp lý với đầy đủ các chất dinh dưỡng; hạn chế rượu bia, thuốc lá. Trong sinh hoạt hàng ngày nên vệ sinh rang miệng sạch sẽ, ngủ đủ giấc, tránh thức khuya, nên duy trì chế độ tập thể dục, thể thao phù hợp… (An ninh Thủ đô, trang 8).

 

Bộ Y tế khuyến cáo người dân không nên lo lắng, tẩy chay thịt lợn

        Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế khẳng định, dịch tả lợn châu Phi không gây bệnh trên người, do đó người dân cần bình tĩnh, không nên hoang mang tẩy chay tiêu dùng các sản phẩm thịt lợn...

        Trước sự xâm nhập của một số ổ dịch tả lợn châu Phi trên đàn lợn tại tỉnh Thái Bình và Hưng Yên và có nguy cơ lan rộng, nhiều người dân tỏ ra hoang mang, lo lắng. Đại diện Cục Thú y - Bộ NN&PTNT đã chính thức thông báo về diễn biến dịch và nêu rõ dịch bệnh này không lây sang người.

Về phía ngành y tế, ngày 21-2, Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế cũng lên tiếng khẳng định, dịch tả lợn châu Phi không gây bệnh trên người, đồng thời khuyến cáo người dân cần bình tĩnh, không nên hoang mang tẩy chay tiêu dùng các sản phẩm thịt lợn an toàn, không bị bệnh dịch và được chế biến hợp vệ sinh.

        Theo PGS.TS Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, dịch tả lợn châu Phi có tác nhân gây bệnh là virus nhưng khác hoàn toàn với bệnh tả ở người là một bệnh nhiễm trùng đường tiêu hóa do vi khuẩn. "Kể cả khi người phơi nhiễm với sản phẩm động vật nhiễm bệnh không được nấu chín cũng không có nguy cơ lây nhiễm bệnh tả lợn sang người" – ông Phu nói.

          Hiện hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm Việt Nam đang phối hợp với các tổ chức quốc tế, các cơ quan liên quan để theo dõi, giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh trong và ngoài nước. Cục Y tế dự phòng - cơ quan đầu mối thực hiện Điều lệ Y tế quốc tế sẽ tiếp tục cập nhật kịp thời tình hình. (An ninh Thủ đô, trang 2)

Đạo đức y tế trong thời đại cách mạng 4.0

        Dù khoa học công nghệ tiến bộ đến mấy thì nó cũng do con người tạo ra và do con người áp dụng, vì vậy chúng ta cần phân tích mặt được cũng như mặt chưa được cả về kỹ thuật lẫn xã hội.

Khi một tiến bộ kỹ thuật công nghệ mới được áp dụng vào y tế, thầy thuốc có nhiều cơ hội thành công trong việc cứu sinh mạng người bệnh. Xin lấy một ví dụ: việc tạo ra những tiến bộ trong kỹ thuật thông tim và khai thông tắc mạch vành đã cứu sống rất nhiều người bị nhồi máu cơ tim do sơ vữa mạch vành, điều mà cách đây 20-30 năm không thể làm được. Thành công trong việc mổ nội soi đã giúp giảm đi rất nhiều sự can thiệp nặng nề vào cơ thể người bệnh... Như vậy, công nghệ cao đã góp phần thể hiện những nét tốt, nét đẹp về đạo đức y tế. Tuy nhiên, dù khoa học công nghệ tiến bộ đến mấy thì nó cũng do con người tạo ra và do con người áp dụng, vì vậy chúng ta cần phân tích mặt được cũng như mặt chưa được cả về kỹ thuật lẫn xã hội.

        Không ỷ lại vào công nghệ, lạm dụng kỹ thuật cao

         Thách thức đầu tiên là người thầy thuốc phải hăng say học tập và chịu học tập suốt đời để có kiến thức và tay nghề phù hợp với trình độ khoa học tiên tiến. Công nghệ càng cao càng đòi hỏi kiến thức đa ngành và chuyên sâu bấy nhiêu. Ngoài kiến thức, còn đòi hỏi tay nghề thành thạo và chính xác. Bởi vậy nếu không có tinh thần say mê học tập và rèn luyện tay nghề thì không thể áp dụng công nghệ cao thành công. Ngược lại, sự dốt nát hay trình độ thấp dẫn đến chỉ định sai hay thao tác không thành thạo, điều này tất yếu mang lại những hậu quả khôn lường... Nhiều khâu thực hành y học sẽ do máy móc nhân tạo và trong tương lai do trí tuệ nhân tạo thực hiện, nhưng không vì thế mà trốn tránh trách nhiệm của thầy thuốc. Trái lại trách nhiệm của thầy thuốc lại được nâng lên ở một tầm cao mới.

        Thách thức thứ hai là hoàn toàn ỷ lại vào công nghệ và coi nhẹ mối quan hệ trực tiếp giữa người thầy thuốc với người bệnh. Dù là thiết bị, máy móc hiện đại có thể giúp con người trong nhiều việc của quá trình chẩn đoán và điều trị, thậm chí có thể làm thay con người trong thực hành nhiều khâu đoạn, nhưng chúng chỉ có thể nhận dạng những tiêu chí chung nhất về một loại bệnh mà không thể thay thế những nhận biết mang tính nhạy cảm và tinh tế của thầy thuốc “xương thịt” về thay đổi và diễn biến của cá thể người bệnh. Nói cách khác máy móc và thiết bị không thể thay thế cái mà chúng ta gọi là “nhạy cảm lâm sàng”. Mặt khác sự tiếp xúc đối diện giữa thầy thuốc và người bệnh còn mang lại một tình cảm ấm cúng, gần gũi và tin tưởng giữa thầy thuốc và người bệnh. Một hiện tượng khá phổ biến cần khắc phục hiện nay là do ỷ lại vào công nghệ, nên thời gian tiếp xúc trực tiếp của thầy thuốc với từng bệnh nhân ít đi so với trước đây, các thao tác cơ bản như “nhìn, sờ, gõ, nghe” kinh điển đang giảm bớt và thay vào đó là chỉ định các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh sau vài câu hỏi qua loa của thầy thuốc. Vì vậy người bệnh thường có cảm giác khó gặp thầy thuốc hoặc không biết ai là thầy thuốc chính của mình. Quan hệ thầy thuốc - người bệnh từ chỗ quan hệ mẹ hiền trở thành quan hệ xa lạ.

       Thách thức thứ ba là lạm dụng kỹ thuật cao. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này. Trước hết có thể do người thầy thuốc không nắm được nguyên tắc và đặc tính của kỹ thuật cao, do đó không biết chỉ định một cách phù hợp và chính xác, dẫn đến tình trạng “chỉ định cho có chỉ định” hay “chỉ định bao vây”. Hiện tượng này cũng được coi là lạm dụng.

       Lý do thường thấy là sự lạm dụng vì mục đích làm tăng doanh thu, nhất là trước sức ép của cơ chế “tự chủ” trong bệnh viện. Giá thành các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh bằng công nghệ cao thường đắt tiền, vì vậy chỉ định nhiều xét nghiệm, trong đó có cả các xét nghiệm không cần thiết, là cách để tăng doanh thu. Mặt khác người bệnh thường không hiểu biết về giá trị của các xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh đó nên không có khả năng phản bác các chỉ định xét nghiệm không cần thiết. Điều này dẫn đến tai hại về kinh tế cho người bệnh và cả tai hại về sức khỏe. Hành động này của người thầy thuốc không chỉ vi phạm đạo đức thông thường mà còn mang tính lừa bịp với người bệnh, mà sự lừa bịp này lại được núp dưới danh nghĩa của áp dụng công nghệ cao. Xin mạnh dạn nêu lên một ví dụ: Hẹp động mạch vành thì phải thông tim và đặt stent (để thông chỗ tắc). Ai chả biết hẹp thì phải đặt. Nhưng tại các nước tiên tiến, dù cho công nghệ cao phát triển hơn ta, họ lại cân nhắc xem đặt ở chỗ hẹp nào mới là cần thiết chứ không làm như ta là “hẹp đâu đặt đó”.

          Không lấy người bệnh làm “thử nghiệm”

          Thách thức thứ tư là có nhiều cơ hội dùng cơ thể người bệnh làm thử nghiệm để chứng minh cho tiến bộ của công nghệ mới. Đành rằng, ngoài bằng chứng thực nghiệm trên động vật, những thành quả y học hiện nay đều dựa trên kinh nghiệm thu được trong quá trình thực hành y học trên người bệnh. Tuy thế, khi khoa học công nghệ càng phát triển, nhu cầu chứng minh cái mới hơn, cái tốt hơn ngày càng nhiều. Ngoài mục đích khoa học công nghệ thuần túy, động cơ thương mại hóa cũng là một trào lưu xen kẽ rất tinh vi và tế nhị. Điều này dễ đẩy người thầy thuốc vào tình huống “thử nghiệm” ngay trên người bệnh. Có thể nêu lên một ví dụ: Một nguyên tắc của mổ nội soi là người thầy thuốc phải thành thạo trong mổ theo phương pháp kinh điển. Nay mổ nội soi đã phổ biến đến mức tới tuyến huyện. Nhiều bác sĩ trẻ mới ra trường, vì nôn nóng “thành danh” bằng áp dụng công nghệ mới nên đã không tuân thủ nguyên tắc trên và gây ra những tai biến rất đáng tiếc ảnh hưởng đến chất lượng sống người bệnh suốt phần đời còn lại hoặc tử vong. Trong ghép tạng cũng vậy. Đây là một kỹ thuật hiện đại, thành công thì được mọi người tung hô, báo chí loan tin ca tụng trong cả nước; nhưng có khi chỉ vì nôn nóng ghép mà quên đi việc tuân thủ các tiêu chí chọn người ghép hoặc người cho dẫn đến tổn thất không chỉ sinh mạng người được ghép mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của người cho tạng ghép trong trường hợp người cho tạng sống. (Sài Gòn giải phóng, trang 10).