Điểm báo từ ngày 25/12/2018 đến ngày 02/01/ 2019

Điểm báo từ ngày 25/12/2018 đến ngày 02/01/ 2019

9 sự kiện tiêu biểu của ngành y năm 2018

1. Việt Nam đạt nhiều thành tựu trong sản xuất vắc-xin cúm mùa "3 trong 1", vắc-xin sởi do Việt Nam sản xuất được chủ tịch JICA trao giải thưởng quốc tế. Ngày 25-9-2018, Viện Vắc-xin và Sinh phẩm y tế (IVAC - Bộ Y tế) phối hợp với các bên liên quan công bố thử nghiệm thành công vắc-xin cúm mùa "3 trong 1" gồm cúm A/H1N1/09, A/H3N2, cúm B và vắc-xin cúm tiền đại dịch A/H5N1. Đây là loại vắc-xin cúm đầu tiên do Việt Nam sản xuất góp phần chủ động phòng chống dịch bệnh, giảm chi phí.

2. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận Việt Nam là quốc gia đã "xoá sổ" được bệnh giun chỉ bạch huyết.

Ngày 8-10-2018, tại Manila, Philippines, trong kỳ họp lần thứ 69 khu vực Tây Thái Bình Dương của WHO, tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới tại Geneva và trưởng đại diện WHO khu vực Tây Thái Bình Dương đã trao chứng nhận công nhận Việt Nam loại trừ bệnh giun chỉ bạch huyết nâng tổng số quốc gia đã công bố loại trừ bệnh này trong khu vực lên 11 nước. Tại Việt Nam, bệnh giun chỉ bạch huyết đã được biết đến từ lâu và đã từng là một trong những bệnh gây tàn phế hàng đầu cho người mắc bệnh. Bệnh do một số loại giun chỉ bạch huyết gây nên và được lây truyền bởi muỗi rất phổ biến ở các nước nhiệt đới và cận nhiệt đới do điều kiện khí hậu nóng và ẩm.

3. Việt Nam được nhận giải thưởng toàn cầu của Quỹ Bloomberg vì những nỗ lực và thành tích trong theo dõi, giám sát sử dụng thuốc lá và các chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá.

4. Lần đầu tiên, các chuyên gia Việt Nam thực hiện ghép phổi thành công và tiến hành lấy đồng thời 6 tạng từ cùng một người cho chết não để ghép cho 5 bệnh nhân. Trong đó, cùng một thời điểm cho 4 bệnh nhân (1 tim, 2 phổi, 1 gan, 1 thận), và kết hợp điều phối "xuyên Việt" 1 thận cho bệnh nhi ở TP HCM. Sau hơn 10 ngày được ghép tạng, tất cả 6 tạng ghép đều tiến triển thuận lợi.

5. Tỉ lệ người tham gia bảo hiểm y tế đạt 87,5%, vượt chỉ tiêu do Quốc hội và Chính phủ giao.

6. 100% các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đã triển khai thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin kết nối cơ sở cung ứng thuốc.

7. Năm đầu tiên, xây dựng mô hình điểm tại 26 trạm y tế xã, phường hoạt động theo nguyên lý y học gia đình, theo hướng hội nhập quốc tế để tiến tới nhân rộng toàn quốc.

8. Cắt giảm trên 70% điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính và 98% các lô hàng nhập khẩu thuộc Bộ Y tế quản lý không thông qua kiểm tra chuyên ngành khi nhập khẩu.

9. Năm đầu tiên Việt Nam chuyển đổi vắc-xin Quinvaxem sang sử dụng vắc xin ComBE Five trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Đây là vắc-xin phối hợp phòng 5 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho trẻ em là bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, viêm phổi/viêm màng não mủ do vi khuẩn Hib. Loại vắc-xin này do Ấn Độ sản xuất, được lưu hành tại Ấn Độ từ năm 2010 và đạt tiêu chuẩn tiền thẩm định của WHO, vắc-xin đã được sử dụng tại 43 quốc gia với hơn 400 triệu liều (Sức khỏe & Đời sống, trang 3)

 

Chủ nhật Đỏ 2019 sẽ diễn ra ở 39 tỉnh/ thành phố dự kiến tiếp nhận 50.000 đơn vị máu

         Theo Viện trưởng Viện huyết học – Truyền máu Trung ương Bạch Quốc Khánh, nhu cầu máu cho cấp cứu điều trị vào dịp cuối năm, nhất là thời điểm trước và sau Tết nguyên đán luôn tăng mạnh, dẫn đến nguy cơ thiếu máu điều trị cục bộ…

         Sáng nay, 26-12, tại trường Đại học Bách khoa (Hà Nội) đã khai mạc Ngày hội hiến máu tình nguyện mang tên “Bách khoa nghìn giọt hi vọng lần thứ XXIII năm 2018”. Đây là hoạt động hưởng ứng Ngày hội Chủ nhật Đỏ lần thứ 11 do Báo Tiền Phong khởi xướng và tổ chức thường niên từ năm 2009 đến nay.

       Cũng trong sáng nay, tại Đại học Bách Khoa Hà Nội, Báo Tiền phong đã phối hợp với Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương tổ chức họp báo thông tin về ngày hội “Chủ nhật đỏ” lần thứ 11 năm 2019.

       Theo đó, vào 6-1-2019 tới đây, Ngày hội chính của “Chủ nhật đỏ” năm 2019 sẽ được tiến hành tại Hà Nội và nhiều tỉnh, thành phố khác. Đây là sự kiện có ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhằm góp phần khắc phục tình trạng thiếu máu điều trị trầm trọng tại các cơ sở y tế trong dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Kỷ Hợi.

      Với sự tham gia tích cực của nhiều cơ quan, đơn vị, Chủ nhật Đỏ 2019 sẽ có gần 70 điểm hội hiến máu được tổ chức tại 39 tỉnh/ thành phố trên cả nước, tăng mạnh về số lượng so với năm 2018, dự kiến tiếp nhận khoảng 45.000 – 50.000 đơn vị máu.

      Trong đó nhiều tỉnh/thành phố sẽ phấn đấu tiếp nhận được hàng nghìn đơn vị máu như: Hà Nội: 6.000 đơn vị; TP Hồ Chí Minh: 3.000đơn vị, Đắk Lắk 3.800 đơn vị, Tổ hợp Samsung Việt Nam: 3.000 đơn vị, Thanh Hóa, Nghệ An, Nam Định, Hà Nam, Hải Phòng, Thái Nguyên đều đăng ký trên 1.000đơn vị…

     Phát biểu tại buổi họp báo, TS Bạch Quốc Khánh, Viện trưởng Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương cho biết, theo thống kê lượng máu tiếp nhận được trên cả nước năm 2018 tiếp tục tăng, ước đạt 1,4 triệu đơn vị máu, tỷ lệ dân số tham gia hiến máu đạt xấp xỉ 1,6%. Lượng máu này đáp ứng được trên 60% nhu cầu máu cho cấp cứu, điều trị và dự phòng tại các địa phương.

       Tuy nhiên, thời điểm cuối năm như hiện nay, nhu cầu máu cho cấp cứu, điều trị luôn tăng mạnh trong khi lượng người hiến máu thường giảm (thời điểm này học sinh sinh viên bước vào mùa thi nên ít đi hiến máu hơn), cũng vì thế có thể xảy ra tình trạng thiếu máu cục bộ tại một số địa phương, nhất là các thành phố lớn tập trung nhiều cơ sở điều trị như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh.

“Cũng vì thế, chúng tôi mong muốn không cứ là trong tháng 1, không cứ là chủ nhật thì mới tổ chức Chủ nhật đỏ mà tổ chức hiến máu một cách kịp thời khi diễn ra tình trạng thiếu máu” – TS Bạch Quốc Khánh nói.

Được biết, trong gần 1 tháng diễn ra Chủ nhật đỏ năm 2019 tới đây, rất nhiều nghệ sĩ, ca sĩ, hoa hậu, người đẹp sẽ đến tham dự và ủng hộ chương trình tại nhiều điểm hiến máu khác nhau. (An ninh thủ đô, trang 6; Hà Nội mới, trang 5).

Gần 50% người trên 25 tuổi ở Việt Nam bị tăng huyết áp

       Sáng 26-12, tại chương trình giao lưu tọa đàm về sức khoẻ tim mạch, GS-TS Nguyễn Lân Việt, Phó Chủ tịch thường trực Hội Tim mạch Việt Nam, nguyên viện trưởng Viện Tim mạch Việt Nam, cho biết trong các bệnh tim mạch thì tăng huyết áp (THA) là loại bệnh lý phổ biến nhất và tỉ lệ mắc bệnh này cũng gia tăng.

      Theo GS-TS Nguyễn Lân Việt, nếu như những năm 1970 chỉ có khoảng 2 % người lớn bị THA thì những năm 1990 là 11% và năm 2008 nghiên cứu dịch tễ học cho thấy có tới 25,1% người trưởng thành mắc bệnh THA. Gần đây nhất, một nghiên cứu tại cộng đồng do Viện Tim mạch Việt Nam tiến hành điều tra dịch tễ học THA tại 8 tỉnh đại diện cho các vùng miền trên toàn quốc cho thấy tỉ lệ THA đã lên tới 47,3% ở những người trên 25 tuổi, tương đương gần 20,8 triệu bệnh nhân. Tức là cứ 2 người trưởng thành có 1 người bị THA.

       GS-TS Nguyễn Lân Việt nhấn mạnh đây là con số báo động đỏ trong thời điểm hiện tại. Trong số những người mắc bệnh THA thì tỉ lệ ở nam giới cao hơn (47%), trong khi nữ giới là 42%. Căn bệnh này hiện nay không chỉ là bệnh của người cao tuổi mà rất nhiều người trẻ 20 - 30 tuổi đã bị THA.

      Theo ông Nguyễn Lân Việt, nguy hiểm hơn, trong số gần 21 triệu bệnh nhân THA, chỉ có 17,7% kiểm soát được huyết áp của mình, tức là duy trì huyết áp ở mức dưới 140/90mmHg. Còn lại hơn 82% chưa được kiểm soát đầy đủ, trong đó có khoảng 8,1 triệu người không biết mình có bệnh, 0,9 triệu người biết mình có bệnh nhưng không điều trị và 8,1 triệu người điều trị nhưng huyết áp không kiểm soát đầy đủ.

      Theo GS-TS Nguyễn Lân Việt, THA được đánh giá là một trong 4 loại bệnh không lây nhiễm nhưng lại có số ca tử vong, người mắc bệnh ngày càng cao, các bệnh lý về tim mạch đang là mối đe dọa của người Việt Nam.

      Nguyên nhân của bệnh có thể do tuổi tác, di truyền, thế nhưng nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng chính lối sống vội vàng, căng thẳng, môi trường làm việc văn phòng lười vận động cùng chế độ ăn uống thiếu khoa học đã khiến độ tuổi mắc bệnh lý về tim ngày càng trẻ hóa. "THA là một vấn đề thường gặp trong cộng đồng và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, dẫn đến cái chết của hàng triệu người mỗi năm bởi đây được coi là "kẻ giết người thầm lặng". Trong khi đó, người bệnh THA lại hay có nhiều bệnh lý khác đi kèm như: béo phì, tiểu đường, rối loạn lipid máu… làm cho việc khống chế số đo huyết áp càng khó khăn hơn. Khi mắc bệnh nó hiếm khi gây ra các triệu chứng khiến nhiều người không hề nhận thấy họ đang mắc phải, chính vì thế người bệnh thường tử vong do các biến chứng như suy tim và đột quỵ não" - GS Việt cảnh báo.

      Để phòng bệnh, chuyên gia tim mạch hàng đầu Việt Nam khuyến cáo người dân cần giảm ăn mặn bằng việc hạn chế ăn cà muối, dưa muối, cá khô, các thực phẩm đông lạnh... vì ăn quá mặn sẽ THA; giảm ăn các thực phẩm có nhiều cholesterol và mỡ động vật bởi các thực phẩm này sẽ dẫn đến nguy cơ bị xơ vữa động mạch; cùng đó uống nhiều rượu, bia, đặc biệt là hút thuốc lá, thuốc lào làm tổn thương nội mạc, gây xơ vữa và gây ra rất nhiều bệnh lý tim mạch.

      Ngoài ra, GS-TS Nguyễn Lân Việt cũng lưu ý người dân ngay từ khi còn trẻ cần có thói quen khám sức khỏe định kỳ. Thông qua khám sức khỏe, thực hiện các xét nghiệm cơ bản mọi người có thể phát hiện rất nhiều bệnh và được điều trị sớm. Bên cạnh đó, mỗi người cần tăng cường hoạt động thể lực ở mức thích hợp (tập thể dục, đi bộ, đi xe đạp hoặc vận động ở mức độ vừa phải, đều đặn khoảng 30-60 phút mỗi ngày); tránh lo âu, căng thẳng thần kinh; chú ý đến việc thư giãn, nghỉ ngơi hợp lý... (Gia đình & Xã hội, trang 6).

Hướng ra nào cho vụ "xin thừa kế tinh trùng"?

      Câu chuyện người mẹ và "con dâu" xin được sử dụng tinh trùng của người con đã qua đời nhưng chưa được Bệnh viện Từ Dũ giải quyết đã gợi mở nhiều vấn đề pháp lý liên quan đến việc cho, nhận tinh trùng, noãn, phôi của người chết. 

       Qua theo dõi thông tin trên Tuổi Trẻ, người viết cho rằng Bệnh viện Từ Dũ làm không sai, nhưng không phải là mọi thứ đã chấm dứt với người mẹ và người vợ chưa kịp đăng ký kết hôn về việc thực hiện di nguyện của người xấu số.

Tinh trùng không thuộc trường hợp được thừa kế

       Mấy ngày qua, báo chí đăng tải thông tin về việc bà Vòng Ngọc Huyền (trú quận Phú Nhuận, TP.HCM) muốn nhận lại tinh trùng của con trai (tên T.Đ.T., đã mất) để cho con dâu (chị V.T.B.D) thụ tinh trong ống nghiệm. Tuy nhiên, Bệnh viện Từ Dũ, TP.HCM (nơi nhận giữ tinh trùng của anh T. khi anh còn sống) chưa chấp thuận vì cho rằng pháp luật hiện hành chưa có quy định.

      Theo thông tin từ báo chí, luật sư của bà Huyền cho rằng tinh trùng là tài sản và thuộc trường hợp được thừa kế theo pháp luật dân sự. Nếu bệnh viện không trao trả sẽ khởi kiện ra tòa để giải quyết về thừa kế.

      Theo quan điểm người viết, việc tiếp cận vấn đề ở góc độ "tinh trùng là tài sản và thuộc trường hợp được thừa kế" là  rất khó được chấp nhận. Bởi lẽ, pháp luật hiện hành không quy định tinh trùng là một loại tài sản hoặc quyền về tài sản. Tinh trùng là một phần của một bộ phận cơ thể người nên được xác định là đối tượng của quyền nhân thân của cá nhân, gắn liền với con người.

      Tinh trùng không phải là tài sản nên không được xem là di sản thừa kế theo điều 612 Bộ luật Dân sự. Vì vậy, việc bà Huyền đòi khởi kiện ra tòa án có thẩm quyền để yêu cầu được "hưởng" di sản thừa kế là 3 mẫu tinh trùng của con trai đang lưu giữ ở đây, khả năng thành công là rất thấp. Theo người viết, bà Huyền cần cân nhắc về phương án khởi kiện ra tòa.

       Ngoài việc bà Huyền xin được "thừa kế" 3 mẫu tinh trùng, trong vụ việc này còn liên quan đến chị D., người được bà Huyền xác định là con dâu - vợ anh T. Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình quy định: "Việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của luật này và pháp luật về hộ tịch. Việc kết hôn không được đăng ký theo quy định tại khoản này thì không có giá trị pháp lý".

       Theo bà Huyền, giữa chị D. và anh T. có làm đám cưới, nhưng chưa đăng ký kết hôn nên pháp luật về hôn nhân và gia đình không công nhận họ vợ chồng hợp pháp.

Bệnh viện Từ Dũ không sai

       Theo Nghị định 10/2015/NĐ-CP ngày 28-1-2015 của Chính phủ quy định về sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo. Theo khoản 1 điều 3 nghị định này: Cặp vợ chồng vô sinh và phụ nữ độc thân có quyền sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

      Tại khoản 1, điều 5: Người nhận tinh trùng phải là người vợ trong cặp vợ chồng đang điều trị vô sinh mà nguyên nhân vô sinh là do người chồng hoặc là phụ nữ độc thân có nhu cầu sinh con và noãn của họ bảo đảm chất lượng để thụ thai.

      Khoản 2 điều 21 quy định: Trường hợp người gửi tinh trùng, gửi noãn, gửi phôi bị chết mà cơ sở lưu giữ tinh trùng, noãn, phôi nhận được thông báo kèm theo bản sao giấy khai tử hợp pháp từ phía gia đình người gửi, thì phải hủy số tinh trùng, noãn, phôi của người đó, trừ trường hợp vợ hoặc chồng của người đó có đơn đề nghị lưu giữ và vẫn duy trì đóng phí lưu giữ, bảo quản.

     Với các quy định này, khi anh T. chết, về nguyên tắc Bệnh viện Từ Dũ phải hủy bỏ 3 mẫu tinh trùng của anh T.. Do chị D. không phải là vợ hợp pháp của anh T. nên không có quyền quyết định các vấn đề liên quan đến 3 mẫu tinh trùng này. Còn bà Huyền dù là mẹ ruột của anh T. cũng không có quyền yêu cầu bệnh viện cho sử dụng 3 mẫu tinh trùng của anh T. do không thuộc đối tượng có quyền theo quy định pháp luật. Việc Bệnh viện Từ Dũ từ chối, không cho chị D. và bà Huyền có quyền sử dụng 3 mẫu tinh trùng là đúng chứ không sai.

Không phải mọi việc đã khép lại

      Về lý, trường hợp xin sử dụng tinh trùng của chị D. và bà Huyền là khó, nhưng không phải mọi thứ đã khép lại.

     Dù chị D. chưa phải là vợ chồng hợp pháp theo quy định pháp luật nhưng với những giấy tờ xác nhận hai người từng làm đám cưới, đã có thời gian dài chung sống và yêu thương nhau thực lòng… ít nhiều có cơ sở để xác định đây không thuộc trường hợp nhận tinh trùng vì mục đích lợi nhuận - nên không thuộc trường hợp bị cấm.

      Mặt khác, theo bà Huyền và chị D., trước khi qua đời, anh T. có nguyện vọng được có đứa con nối dõi. Anh T. là con duy nhất của bà Huyền nên nguyện vọng này là chính đáng. Chị D. thể hiện sự tự nguyện sinh con cho anh T. là vấn đề mang tính nhân đạo, phù hợp với nguyên tắc cho và nhận tinh trùng được quy định tại khoản 3 điều 3 Nghị định 10.

      Do vấn đề của chị D. pháp luật chưa quy định nên để giải quyết nguyện vọng chính đáng và nhân đạo, chị D. và bà Huyền cần có đơn gửi Chính phủ, Bộ Y tế và Bộ Tư pháp để nhờ xem xét, giúp đỡ, tháo gỡ những vướng mắc trên.

       Người viết tin rằng, vì lý do nhân đạo, Chính phủ, Bộ Y tế và Bộ Tư pháp sẽ có những xem xét thấu đáo. Đồng thời, do việc này phát sinh các mối quan hệ về thừa kế, hộ tịch, công nhận cha cho con nên bà Huyền và chị D. cần có những văn bản thỏa thuận giữa các bên, tránh phát sinh những tranh chấp về sau nếu được cơ quan có thẩm quyền giải quyết cho chị D. nhận tinh trùng để sinh con cho anh T.

Về lâu dài, do đây là vấn đề phát sinh từ thực tiễn cuộc sống nên cần được xem xét, sửa đổi, bổ sung Nghị định 10 theo hướng mở hơn, cho cả những trường hợp sống chung nhưng chưa làm thủ tục đăng ký kết hôn. Việc cho nhận tinh trùng, noãn trong trường hợp này nên ràng buộc thêm điều kiện là gia đình người đã chết đồng ý, người chết là con duy nhất (Tuổi trẻ, trang18). 

 

Ghép tạng Việt Nam: Viết tiếp những kỳ tích

       Kể từ ca ghép thận đầu tiên ở nước ta được thực hiện vào tháng 6-1992 tại BV Quân y 103, tới nay trải qua hơn 25 năm, lĩnh vực ghép tạng của Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc với hàng ngàn ca ghép tạng các loại.

       Một người đàn ông 43 tuổi ra đi đã nối dài sự sống cho nhiều người ở lại. Anh đã giúp đội ngũ y bác sĩ làm nên những kỳ tích mới trong y học Việt Nam - lần đầu tiên thực hiện lấy đồng thời 6 tạng từ cùng một người chết não, lần đầu tiên tiến hành ghép 5 tạng cùng một thời điểm cho 4 bệnh nhân (1 tim, 2 phổi, 1 gan, 1 thận) và lần đầu tiên kết hợp điều phối “xuyên Việt” 1 thận cho bệnh nhi tại TPHCM. Sau hơn 10 ngày, tất cả 5 tạng ghép đều tiến triển thuận lợi.

Món quà vô giá

       Tại cuộc họp báo diễn ra vào ngày 24-12, GS Trần Bình Giang, Giám đốc Bệnh viện (BV) Việt Đức, vui mừng cho biết lần đầu tiên, các bác sĩ của BV thực hiện thành công kỹ thuật ghép 2 phổi từ người cho chết não. Đây cũng là lần đầu tiên ở Việt Nam đã thực hiện lấy đồng thời 6 tạng để ghép từ một người cho đa tạng chết não. Lãnh đạo BV Việt Đức cho biết, người hiến đa tạng là một nam giới 43 tuổi ở Ninh Bình, tiền sử khỏe mạnh.

     Tuy nhiên, người đàn ông này đã bị chết não do bị phình mạch não vỡ, điều trị tích cực ở BV Bạch Mai không kết quả. Từ khi còn khỏe bệnh nhân đã tha thiết có nguyện vọng hiến tạng, nên khi không may bị chết não, gia đình bệnh nhân đã thông qua Hội Chữ thập đỏ tỉnh Ninh Bình bày tỏ nguyện vọng được hiến tạng.

      Ngay sau đó, Trung tâm điều phối ghép tạng quốc gia đã làm thủ tục điều phối bệnh nhân về BV Việt Đức để hiến tạng. Sau khi có nguồn đa tạng được hiến, các bác sĩ của BV Việt Đức đã tiến hành ca ghép phổi cho bệnh nhân nam N.V.Đ. (17 tuổi) được chuyển đến BV Việt Đức từ Trung tâm Hô hấp BV Bạch Mai trong tình trạng rất nặng.

      Trước đó, nam thanh niên này được chẩn đoán bị bệnh mô bào phổi giai đoạn cuối với tiên lượng tử vong rất cao và giải pháp điều trị duy nhất trên thế giới là phẫu thuật ghép 2 phổi. Ngay sau khi đánh giá yếu tố phù hợp, các bác sĩ của BV Việt Đức đã tiến hành ca ghép phổi cho bệnh nhân. Đáng chú ý, trong quá trình ghép, do cuống phổi người cho lớn hơn so với người nhận nên các bác sĩ đã phải cắt bỏ thùy phổi để tương ứng với người nhận.

      Ca phẫu thuật ghép phổi cho bệnh nhân N.V.Đ. kéo dài gần 15 giờ. Theo GS-TS Nguyễn Hữu Ước, Trưởng khoa Phẫu thuật tim mạch - lồng ngực BV Việt Đức, sau hơn 10 ngày ghép phổi, sức khỏe của bệnh nhân tiến triển tốt. Điều này chứng tỏ ca ghép 2 phổi đã rất thành công về kỹ thuật. Dự kiến 2 - 3 tháng sau ghép, bệnh nhân sẽ được xuất viện. Tuy nhiên trước mắt, nam bệnh nhân này cần chăm sóc đặc biệt vì ghép phổi phức tạp hơn nhiều các dạng ghép tạng khác, đặc biệt là nguy cơ nhiễm trùng tạng ghép rất cao.

      GS Trần Bình Giang cho biết thêm, trường hợp được ghép tim là người đàn ông đã 60 tuổi, mắc bệnh cơ tim giãn nở giai đoạn cuối, đang điều trị hồi sức tích cực và nguy cơ tử vong rất cao trong vòng một tháng nếu không có tim hiến để ghép. Đến thời điểm này, bệnh nhân đã ngồi dậy ăn uống và sinh hoạt tại phòng cách ly sau ghép tim. Cùng đó, một bệnh nhân ghép gan và một bệnh nhân ghép thận cũng đã ổn định sau ghép tạng.

Kỹ thuật vượt bậc

       Cũng với quả thận của người đàn ông 43 tuổi để lại, bé trai Đ.V.H. (15 tuổi, ngụ tỉnh Lâm Đồng) đang điều trị bị suy thận mạn giai đoạn cuối tại BV Nhi đồng 2 cũng được cứu sống. Chị Tâm (mẹ bé H.) cho biết, bé được phát hiện bệnh hơn một năm nay, dự tính ghép với người cho đồng huyết thống nhưng tạm hoãn vì người cho có tình trạng tăng men gan. Bé được đăng ký vào danh sách ghép chết não quốc gia vào tháng 6-2018.

Ngày 9-12, nhận được thông tin về trường hợp bệnh nhân chết não có mong muốn hiến thận từ Trung tâm điều phối ghép tạng quốc gia, BV Nhi đồng 2 đã khẩn trương triển khai những bước cần thiết đúng theo quy định. Thận ghép được bảo quản an toàn, kỹ lưỡng trong thùng giữ đông chuyên dụng và vận chuyển từ BV Việt Đức đến BV Nhi đồng 2 bằng đường hàng không.

     Bác sĩ chuyên khoa 2 Trịnh Hữu Tùng, Giám đốc BV Nhi đồng 2, cho biết ca phẫu thuật ghép thận diễn ra từ 21 giờ ngày 12-12 đến 3 giờ sáng hôm sau với sự hỗ trợ của ê kíp bác sĩ BV Chợ Rẫy. Sau phẫu thuật, thận ghép hồng hào, được tưới máu tốt sau khi mở kẹp mạch máu và bắt đầu có nước tiểu.

       Tuy nhiên, do khó khăn cách trở về mặt địa lý, thời gian vận chuyển tạng và thời gian thiếu máu lạnh thận ghép kéo dài nên hiện tại bệnh nhân vẫn được theo dõi điều trị tích cực. Hiện tại, tình trạng bệnh nhi đã ổn định, đi tiểu tự chủ được 4 lít/ngày, ăn uống tốt theo chế độ chuyên khoa dinh dưỡng và có thể đi học lại sau 6 tháng. Còn theo GS Trần Đông A, cố vấn ghép tạng của BV Nhi đồng 2, mặc dù 15 tuổi nhưng thể trạng của bệnh nhi tương đương người trưởng thành, hoàn toàn phù hợp với quả thận hiến.

       Đây cũng là lần đầu tiên một trẻ em được nhận nguồn tạng hiến từ người chết não. Điều này mở ra cơ hội cứu sống nhiều trẻ em mắc các bệnh hiểm nghèo bởi Luật Hiến, lấy, ghép mô bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác của Việt Nam vẫn chưa cho phép lấy tạng của trẻ em dưới 18 tuổi.

Kể từ ca ghép thận đầu tiên ở nước ta được thực hiện vào tháng 6-1992 tại BV Quân y 103, tới nay trải qua hơn 25 năm, lĩnh vực ghép tạng của Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc với hàng ngàn ca ghép tạng các loại. Không chỉ ghép tạng từ người sống hiến tạng, chúng ta cũng đã thực hiện được nhiều ca ghép tạng từ người cho chết não, tới ghép đa tạng, cũng như thực hiện các ca ghép tạng xuyên Việt, qua đó đã mang lại cơ hội sống cho rất nhiều người bệnh mắc bệnh hiểm nghèo.

        Theo thống kê của Trung tâm điều phối ghép tạng quốc gia, hiện cả nước có hơn 6.000 người cần ghép gan, 4.000 - 5.000 người cần ghép tim và hàng chục ngàn người cần ghép thận. Trong khi đó, tính đến ngày 21-12-2018, Việt Nam đã thực hiện thành công 3.200 ca ghép thận, 105 ca ghép gan, 27 ca ghép tim, 1 ca ghép tim và thận, 1 ca ghép tim và phổi, 3 ca ghép phổi.

      Những con số này cho thấy, việc hiến tạng khi chết não của người dân vẫn còn rất hạn chế nên chưa thể đáp ứng được nhu cầu của những người bệnh cần ghép tạng (Sài Gòn giải phóng, trang3).

 Thiếu chuyên gia tâm lý cho người chuyển giới

       Nhằm tạo sự đồng thuận trong việc đưa Luật chuyển đổi giới tính vào chương trình xây dựng pháp luật vào năm 2020, sáng 24-12, Bộ Y tế tổ chức Hội thảo Quốc gia về 'Cung cấp dịch vụ tâm lý, y tế dành cho người chuyển đổi giới tính'. Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Huy Quang - vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) - cho biết: Dự thảo Luật chuyển đổi giới tính để thực thi một trong những điều quan trọng về luật dân sự liên quan đến quyền nhân thân con người, đó là quyền được chuyển đổi giới tính. 

"Từ nay đến tháng 3 - 2019, nếu Dự thảo Luật chuyển đổi giới tính không được đưa vào chương trình Quốc hội vào năm 2020 thì cơ hội lại tiếp tục "trôi đi" như những năm trước đây" - ông Huy Quang nói. 

     Tuy nhiên, theo ông Huy Quang, hiện nay, việc đưa Luật chuyển đổi giới tính vào Chương trình xây dựng pháp luật năm 2020 vẫn còn hai nội dung chưa được cung cấp thông tin một   cách chính thống và minh bạch. 

Thứ nhất, làm sao để xác định vấn đề tâm lý của người chuyển đổi giới tính nhằm xác định xem người đó có phải là người chuyển giới thật sự hay không. 

Thứ hai, hệ thống y tế Việt Nam phát triển về mặt kỹ thuật nhưng kỹ năng cung cấp các dịch vụ, đặc biệt đối với người chuyển giới còn khá yếu kém. 

Theo thạc sĩ Đinh Thị Thu Thủy -  chuyên viên Vụ Pháp chế (Bộ Y tế): nước ta chưa có trường hoặc chuyên ngành đào tạo bác sĩ tâm lý cho người chuyển giới. Song, số lượng bác sĩ được đào tạo ở nước ngoài về tâm lý cho người chuyển giới cũng không nhiều. 

       Trong khi đó theo ông Ngô Minh Uy - Tổng thư ký Hội Khoa học Tâm lý và Giáo dục TP.HCM: số lượng chuyên gia tâm lý, chuyên gia khai vấn, chuyên gia sức khỏe tâm thần lại khá nhiều.

      Về dịch vụ y tế, Ths Thu Thủy cho rằng, bệnh viện cần tư vấn bệnh nhân về các thay đổi tích cực và tiêu cực, các nguy cơ xảy ra trong quá trình điều trị. Đồng thời hướng dẫn lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp cũng như theo dõi liên tục để điều chỉnh liều dùng phù hợp. 

       Để đáp ứng nhu cầu hỗ trợ tâm lý và y tế cho người chuyển đổi giới tính (trước và sau phẫu thuật), ông Huy Quang khuyến nghị: nhà nước cần tập huấn, đào tạo bác sĩ/chuyên gia tâm lý; các bác sĩ phẫu thuật ngực, bộ phận sinh dục (Tuổi trẻ, trang 14).

Bị ung thư không nên ăn thịt?

         Nhiều bệnh nhân bị ung thư đặc biệt là ung thư vú, tự kiêng không ăn các loại thịt động vật 4 chân như heo, bò, dê, cừu… vậy thực  tế có đúng không? Cần phải ăn uống như thế nào cho phù hợp?. GS. TS Nguyễn Bá Đức, phó chủ tịch Hội ung thư Việt Nam cho biết, việc nhiều người bệnh ung thư nghe theo đồn thổi,ăn uống thiếu dưỡng chất rất nguy hiểm và phản khoa học, đi ngược lại kiến thức y học hiện đại. Theo GS. Nguyễn Bá Đức, trong các y văn điều trị ung thư  từ trước đến nay chưa có thông tin nào khẳng định quan điểm này mặc dù nghiên cứu về thịt đỏ, đặc biệt là thịt chế biến sẵn là nguyên nhân gây ung thư (Tuổi trẻ, trang14).