Dịch Hantavirus
Vào ngày 2/5/2026, Tổ chức Y tế Thế giới đã nhận được thông báo từ đầu mối quốc gia về Điều lệ Y tế Quốc tế (IHR) tại Vương quốc Anh và Bắc Ireland về một chùm ca bệnh hô hấp cấp tính nghiêm trọng trên tàu du lịch MV Hondius mang cờ Hà Lan. Tính đến ngày 13/5, đã có tổng cộng 11 ca bệnh được ghi nhận (gồm 8 ca xác định, 1 ca chưa có kết luận rõ ràng và 2 ca nghi nhiễm), trong đó có 3 ca tử vong (2 ca xác định và 1 ca nghi nhiễm). Năm trường hợp đã được xác định nhiễm virus Andes – loại Hantavirus duy nhất được biết đến có khả năng lây truyền hạn chế từ người sang người thông qua tiếp xúc gần và kéo dài. Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus mô tả tình hình là nghiêm trọng, nhưng nhấn mạnh rằng WHO hiện đánh giá nguy cơ tổng thể đối với sức khỏe cộng đồng là thấp. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng có thể xuất hiện thêm các ca bệnh mới do đặc điểm về thời gian ủ bệnh của loại virus này. WHO đang phối hợp với một số quốc gia theo quy định của Điều lệ Y tế Quốc tế, qua đó nêu bật tầm quan trọng của sự hợp tác toàn cầu trong việc ứng phó với các mối đe dọa sức khỏe xuyên biên giới. WHO đã cử chuyên gia đến tàu để tiến hành đánh giá y tế và thu thập thông tin về các nguy cơ phơi nhiễm tiềm tàng. Tổ chức này cũng đã sắp xếp vận chuyển 2.500 bộ kit chẩn đoán từ Argentina đến các phòng xét nghiệm tại năm quốc gia nhằm mở rộng năng lực xét nghiệm.
Số liệu thống kê y tế toàn cầu năm 2026
Báo cáo Số liệu thống kê y tế toàn cầu năm 2026, được công bố vào ngày 13/5/2026, cảnh báo rằng tiến độ cải thiện sức khỏe toàn cầu đang chậm lại, diễn ra không đồng đều và thậm chí thụt lùi ở một số lĩnh vực, khiến thế giới khó có thể đạt được bất kỳ mục tiêu phát triển bền vững nào liên quan đến y tế vào năm 2030. Báo cáo nêu bật những thành tựu đáng kể trong thập kỷ qua, chẳng hạn như tỷ lệ nhiễm HIV mới giảm 40%, sự sụt giảm mạnh trong việc sử dụng thuốc lá và rượu, cùng mức giảm 36% số người cần can thiệp y tế đối với các bệnh nhiệt đới bị lãng quên. Khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu cũng được mở rộng, với hàng tỷ người được tiếp cận nguồn nước, điều kiện vệ sinh và các giải pháp nấu ăn sạch tốt hơn. Một số khu vực, bao gồm Châu Phi và Đông Nam Á, đã đạt được tiến độ nhanh hơn mức trung bình toàn cầu trong cuộc chiến chống HIV, lao và sốt rét. Tuy nhiên, những thách thức lớn vẫn còn đó. Tỷ lệ mắc sốt rét đã tăng 8,5% kể từ năm 2015, tình trạng thiếu máu ảnh hưởng đến gần một phần ba phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, và tỷ lệ thừa cân ở trẻ em vẫn tiếp tục gia tăng. Bạo lực đối với phụ nữ vẫn diễn ra phổ biến, trong khi các chỉ số về tử vong ở bà mẹ, tử vong ở trẻ em và các bệnh không lây nhiễm vẫn chưa đạt được lộ trình mong muốn. Tiến trình hướng tới bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân đã bị chững lại, với một phần tư dân số thế giới đang đối mặt với khó khăn tài chính do chi phí y tế. Bà Yukiko Nakatani, Trợ lý Tổng Giám đốc WHO phụ trách các hệ thống y tế, khả năng tiếp cận và dữ liệu, cho biết: “Những xu hướng này phản ánh tình trạng có quá nhiều ca tử vong lẽ ra có thể phòng tránh được. Trước những rủi ro về môi trường ngày càng tăng, các tình trạng khẩn cấp về y tế và cuộc khủng hoảng tài chính y tế đang trở nên trầm trọng hơn, chúng ta cần hành động khẩn cấp – tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu, đầu tư vào công tác phòng ngừa và đảm bảo nguồn tài chính bền vững để xây dựng các hệ thống y tế có khả năng chống chịu và đưa mọi thứ trở lại đúng lộ trình”.
Kiểm soát lượng muối tiêu thụ
WHO vừa phát hành phiên bản mới của gói giải pháp kỹ thuật SHAKE nhằm hỗ trợ các quốc gia giảm mức tiêu thụ muối đang ở ngưỡng cao nguy hiểm – một nguyên nhân chính gây tăng huyết áp (THA) và các bệnh tim mạch. Lượng natri tiêu thụ trên toàn cầu hiện vẫn cao gấp đôi mức khuyến nghị của WHO, góp phần gây ra khoảng 1,7 triệu ca tử vong trong năm 2023. Bất chấp các khuyến nghị y tế công cộng đã có từ lâu, phần lớn người dân vẫn sống trong môi trường thực phẩm tràn ngập các sản phẩm chế biến sẵn và đóng gói có hàm lượng natri cao; điều này khiến thế giới còn cách rất xa mục tiêu giảm 30% lượng muối tiêu thụ vào năm 2030. Gói SHAKE cập nhật cung cấp các hướng dẫn mạnh mẽ và thiết thực hơn cho chính phủ các nước, nhấn mạnh vào các chính sách bắt buộc do chính phủ chủ trì. Gói giải pháp này đưa ra một khuôn khổ có cấu trúc bao gồm: Giám sát (Surveillance), Huy động ngành công nghiệp (Harness industry), Áp dụng tiêu chuẩn (Adopt standards), Kiến thức (Knowledge) và Môi trường (Environment) để hỗ trợ các hành động phối hợp ở cấp quốc gia. Gói giải pháp này vạch ra các biện pháp đã được chứng minh hiệu quả, bao gồm: cải thiện công thức thực phẩm, dán nhãn dinh dưỡng ở mặt trước bao bì, mua sắm thực phẩm lành mạnh hơn, hạn chế tiếp thị, đánh thuế các loại thực phẩm không lành mạnh, triển khai các chiến dịch giáo dục cộng đồng và sử dụng các loại muối thay thế có hàm lượng natri thấp. WHO kêu gọi chính phủ các nước đặt ra những mục tiêu quốc gia táo bạo và thay đổi môi trường thực phẩm để biến mục tiêu giảm lượng muối tiêu thụ thành hiện thực.
Chăm sóc y tế trong xung đột vũ trang
Nhân kỷ niệm 10 năm Nghị quyết 2286 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc về chăm sóc y tế trong xung đột vũ trang – Nghị quyết được thông qua tại phiên họp thứ 7685 vào ngày 3/5/2016 – lãnh đạo Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế (ICRC), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Bác sĩ Không biên giới (MSF) đã đưa ra cảnh báo chung rằng tình trạng bạo lực nhắm vào hoạt động chăm sóc y tế trong xung đột vũ trang đang ngày càng tồi tệ hơn chứ không hề thuyên giảm. Họ khẳng định rằng cột mốc này không đánh dấu một thành tựu mà là một sự thất bại, khi các cuộc tấn công nhắm vào bệnh viện, xe cứu thương, nhân viên y tế và bệnh nhân vẫn tiếp diễn không ngừng trong nhiều cuộc khủng hoảng. Các tổ chức này báo cáo rằng khi hoạt động chăm sóc y tế trở thành mục tiêu tấn công, số ca tử vong có thể phòng tránh được sẽ gia tăng, phụ nữ phải sinh con mà không được chăm sóc đầy đủ, và cả cộng đồng mất khả năng tiếp cận các dịch vụ cứu sinh; tất cả những điều này cho thấy sự suy giảm nghiêm trọng trong việc tôn trọng luật chiến tranh. Ba nhà lãnh đạo kêu gọi các quốc gia và mọi bên tham gia xung đột thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo luật nhân đạo quốc tế, đồng thời nhấn mạnh rằng các quốc gia không chỉ cần tự mình tuân thủ mà còn phải sử dụng tầm ảnh hưởng để đảm bảo các bên khác cũng hành động tương tự. Họ kêu gọi những hành động cụ thể nhằm triển khai Nghị quyết 2286, bao gồm việc lồng ghép nội dung bảo vệ hoạt động y tế vào học thuyết quân sự, tăng cường luật pháp quốc gia, phân bổ nguồn lực thỏa đáng, tác động đến các đối tác trong xung đột, điều tra minh bạch các vụ tấn công và báo cáo định kỳ về tiến độ thực hiện. Họ nhấn mạnh rằng việc tiếp tục nhắm mục tiêu vào hoạt động y tế không phản ánh sự thất bại của luật pháp mà là sự thiếu hụt ý chí chính trị, đồng thời kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới hành động một cách quyết liệt. Họ khẳng định dứt khoát rằng chăm sóc y tế tuyệt đối không được trở thành nạn nhân của chiến tranh.
Tăng cường kiểm soát các chất gây nghiện
Ủy ban về Ma túy của Liên Hợp Quốc đã đưa ba chất hướng thần mới vào danh mục kiểm soát quốc tế, dựa trên các khuyến nghị khoa học từ Ủy ban Chuyên gia của WHO về phụ thuộc vào thuốc. Các chất này bao gồm hai loại opioid tổng hợp (N-pyrrolidino isotonitazene và N-desethyl etonitazene) cùng một loại cannabinoid tổng hợp (MDMB-FUBINACA); chúng không có công dụng y tế được công nhận và có liên quan đến các ca tử vong do dùng quá liều cũng như các trường hợp ngộ độc nghiêm trọng. Các quốc gia hiện phải áp dụng các biện pháp kiểm soát theo các công ước quốc tế về ma túy, qua đó tăng cường phản ứng toàn cầu đối với các loại ma túy tổng hợp mới nổi thường xuất hiện trong các loại viên nén giả mạo, hỗn hợp thảo dược và dung dịch thuốc lá điện tử. Ủy ban cũng đã xem xét đánh giá toàn diện đầu tiên của WHO về lá coca trong hơn 30 năm qua. WHO khuyến nghị giữ lá coca trong Danh mục I của Công ước Duy nhất về Ma túy năm 1961, một quan điểm đã được Ủy ban xác nhận. Quá trình xem xét ghi nhận rằng tập tục nhai lá coca truyền thống và việc sử dụng trà lá coca gây ra rủi ro hạn chế đối với sức khỏe cộng đồng và mang ý nghĩa văn hóa đối với các dân tộc bản địa; tuy nhiên, Ủy ban cũng cảnh báo về sự mở rộng nhanh chóng của thị trường cocaine và khả năng dễ dàng chế biến lá coca thành cocaine. Việc duy trì phân loại kiểm soát hiện tại là cần thiết để giảm thiểu rủi ro, đồng thời vẫn cho phép các hình thức sử dụng truyền thống và hợp pháp.
Tìm hiểu về các biện pháp làm sáng da
WHO vừa công bố bộ công cụ về hiểu biết hành vi nhằm hỗ trợ các quốc gia nhận diện và giải quyết những nguyên nhân thúc đẩy các biện pháp làm sáng da có hại; nhiều biện pháp trong số đó sử dụng các sản phẩm chứa thủy ngân, gây ra những rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe và môi trường. Được phát triển thông qua một dự án hợp tác đa quốc gia, bộ công cụ này hỗ trợ chính phủ các nước phân tích những yếu tố tâm lý, xã hội và văn hóa đằng sau nhu cầu tiêu dùng mạnh mẽ trên thị trường toàn cầu – thị trường được dự báo sẽ đạt giá trị 16,4 tỷ USD vào năm 2032. Dựa trên kết quả từ các dự án thí điểm tại Gabon, Jamaica và Sri Lanka, bộ công cụ này cung cấp các phương pháp như lập bản đồ hành trình người dùng để xác định những điểm can thiệp trọng yếu. Bộ công cụ này cũng phù hợp với các nỗ lực toàn cầu trong khuôn khổ Công ước Minamata nhằm loại bỏ các loại mỹ phẩm chứa thủy ngân
Liệu pháp điều trị sốt rét đầu tiên dành cho trẻ sơ sinh và nhũ nhi
WHO đã cấp chứng nhận đạt chuẩn (tiền kiểm định) cho liệu pháp điều trị sốt rét đầu tiên được thiết kế dành riêng cho trẻ sơ sinh và nhũ nhi có cân nặng từ 2-5kg. Công thức thuốc Artemether-Lumefantrine mới này đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, độ an toàn và hiệu quả; điều này tạo điều kiện cho việc mua sắm công và giải quyết khoảng trống điều trị tồn tại từ lâu đối với khoảng 30 triệu trẻ em chào đời mỗi năm tại các khu vực lưu hành bệnh sốt rét. Trước đây, các bệnh nhân nhỏ tuổi nhất thường phải sử dụng những loại thuốc vốn dành cho trẻ lớn hơn, làm gia tăng nguy cơ sai sót về liều lượng và nguy cơ nhiễm độc./.
Fanpage
Youtube
