Ngày tim mạch thế giới 29/9 - Ổn định huyết áp để bảo vệ trái tim

Ngày 29 tháng 9 hằng năm được chọn là Ngày Tim mạch Thế giới (World Heart Day) bởi Liên đoàn Tim mạch Thế giới (World Heart Federation). Đây là dịp để toàn cầu cùng chung tay nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh tim mạch – nguyên nhân gây tử vong hàng đầu hiện nay – đồng thời kêu gọi mọi người thay đổi hành vi, thực hiện lối sống lành mạnh, bảo vệ trái tim và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Gánh nặng bệnh tim mạch trên thế giới và tại Việt Nam

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 18,6 triệu người tử vong do bệnh tim mạch, chiếm gần 1/3 tổng số ca tử vong toàn cầu. Trong đó, đáng báo động là có tới hơn 80% trường hợp tử vong sớm xảy ra ở các nước có thu nhập thấp và trung bình, nơi công tác phòng chống bệnh tim mạch chưa được chú trọng đúng mức. Tại Việt Nam, bệnh tim mạch, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường ngày càng gia tăng, trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật. Tỷ lệ người trưởng thành mắc tăng huyết áp chiếm khoảng 25%, trong khi nhiều người không biết mình mắc bệnh hoặc không được điều trị thường xuyên. Đặc biệt, bệnh tim mạch đang có xu hướng trẻ hóa, ảnh hưởng đến lực lượng lao động chính, tạo gánh nặng lớn về kinh tế và xã hội.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Điều đáng lo ngại là phần lớn các yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch có thể phòng tránh được. Một số yếu tố chính bao gồm:

• Chế độ ăn uống không hợp lý: Ăn nhiều muối, nhiều dầu mỡ, ít rau xanh, lạm dụng thức ăn nhanh, đồ uống có đường.

• Ít vận động: Thói quen ngồi lâu, ít tập thể dục, lười vận động thể chất.

• Hút thuốc lá và khói thuốc thụ động: Thuốc lá được coi là “kẻ giết người thầm lặng” đối với trái tim.

• Sử dụng rượu bia quá mức: Uống rượu bia nhiều làm tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và suy tim.

• Căng thẳng, lo âu kéo dài: Ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp và sức khỏe tim mạch.

• Không kiểm tra sức khỏe định kỳ: Nhiều người phát hiện bệnh muộn khi đã có biến chứng nguy hiểm.

Ngoài ra, yếu tố di truyền, tuổi tác, giới tính cũng đóng vai trò trong nguy cơ mắc bệnh tim mạch, nhưng điều quan trọng là mỗi người hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát phần lớn yếu tố nguy cơ bằng lối sống lành mạnh.

Kiểm tra huyết áp- phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ

 

Làm gì để bảo vệ trái tim?

Trái tim khỏe mạnh không tự nhiên mà có, mà cần sự chăm sóc thường xuyên và bền bỉ. Hưởng ứng Ngày Tim mạch Thế giới, mỗi chúng ta hãy bắt đầu từ những việc làm đơn giản nhưng mang lại lợi ích to lớn:

1. Ăn uống lành mạnh

   • Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hằng ngày xuống dưới 5g/ngày (khoảng 1 thìa cà phê).

   • Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các loại hạt.

   • Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán, nước ngọt có ga.

   • Uống đủ 1,5–2 lít nước mỗi ngày, hạn chế rượu bia.

2. Vận động thường xuyên

   • Duy trì ít nhất 30 phút hoạt động thể lực vừa phải mỗi ngày hoặc 150 phút mỗi tuần.

   • Có thể lựa chọn hình thức phù hợp: đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, thể dục nhịp điệu, khiêu vũ…

   • Tránh ngồi lâu, đặc biệt đối với nhân viên văn phòng nên đứng dậy vận động sau mỗi 1–2 giờ làm việc.

3. Nói không với thuốc lá

   • Bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc thụ động là một trong những hành động quan trọng nhất để bảo vệ tim mạch.

   • Người bỏ thuốc lá sau 1 năm có nguy cơ mắc bệnh tim thấp hơn nhiều so với người hút thuốc, và sau 5–10 năm, nguy cơ có thể gần bằng người chưa từng hút.

4. Quản lý căng thẳng, giữ tinh thần thoải mái

   • Ngủ đủ giấc, ít nhất 7–8 tiếng mỗi đêm.

   • Thư giãn bằng âm nhạc, đọc sách, tập yoga, thiền.

   • Duy trì sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống.

5. Khám sức khỏe định kỳ

   • Đo huyết áp, kiểm tra đường máu, mỡ máu thường xuyên.

   • Khám tim mạch định kỳ để phát hiện sớm bệnh, điều trị kịp thời, tránh biến chứng.

   • 

   • Kiểm tra sức khỏe định kỳ- lắng nghe tư vấn từ bác sỹ

     
     Vai trò của cộng đồng và ngành y tế

Bảo vệ trái tim không chỉ là trách nhiệm của từng cá nhân mà còn cần sự vào cuộc của cả cộng đồng và ngành y tế. Các cơ quan, đoàn thể, trường học, doanh nghiệp cần xây dựng môi trường làm việc và sinh hoạt lành mạnh: khuyến khích tập thể dục, tổ chức các buổi đi bộ/chạy bộ, tạo điều kiện tiếp cận thực phẩm an toàn, giảm thiểu hút thuốc lá nơi công cộng.

Ngành y tế tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tầm soát sớm bệnh tim mạch, cung cấp dịch vụ tư vấn dinh dưỡng, điều trị và quản lý bệnh mạn tính. Các hoạt động hưởng ứng Ngày Tim mạch Thế giới là dịp lan tỏa thông điệp đến mọi người dân: trái tim khỏe mạnh là chìa khóa của hạnh phúc và thịnh vượng./.

Tài liệu tham khảo:

1. Quyết định 5333/ QĐ-BYT ngày 23 tháng 12 năm 2020 về việc ban hành tài liệu chuyên môn “ Dự phòng tiên phát bệnh tim mạch”

2. Quyết định 3192/QĐ-BYT ngày 31 tháng 8 năm 2010 về việc ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điêu trị tăng huyết áp

 

Trần Thị Mỹ Hạnh ( Khoa PCBKLN-DD)