Dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai - chìa khóa để có một thai kỳ an toàn, một em bé khỏe mạnh
05/09/2025
0
Dinh dưỡng là yếu tố rất quan trọng đối với sức khỏe, thể lực và trí tuệ của con người trong suốt cả vòng đời, đặc biệt là trong thời gian phụ nữ có thai và cho con bú.
Phụ nữ có thai cần thêm nguồn dinh dưỡng cho cả mẹ và sự hình thành, phát triển của thai nhi. Dinh dưỡng tốt khi có thai, là một trong các yếu tố quyết định bảo đảm sức khỏe cho bà mẹ, sự lớn lên và phát triển của trẻ. Hiện nay vẫn còn nhiều phụ nữ không có được một chế độ ăn đầy đủ, không đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng tăng lên trong giai đoạn này, đặc biệt ở những khu vực khó khăn. Do đó một chế độ dinh dưỡng khoa học không chỉ là “chìa khóa vàng” để mẹ bầu có một thai kỳ khỏe mạnh mà còn là nền tảng cho sự phát triển thể chất và trí tuệ của em bé ngay từ trong bụng mẹ.

Tháp dinh dưỡng cho phụ nữ có thai và bà mẹ đang nuôi con bú
1. Nguyên tắc dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai
-
Ăn đa dạng các nhóm thực phẩm: chất bột đường, chất đạm, chất béo, rau xanh, quả chín và sữa.
-
Tăng cường thực phẩm giàu sắt, acid folic, canxi, kẽm, vitamin A, D để phòng thiếu máu, dị tật bẩm sinh và loãng xương.
-
Uống đủ 1,5 – 2 lít nước/ngày, hạn chế nước ngọt có gas, đồ uống có cồn, cà phê đậm đặc.
-
Ăn chín, uống sôi, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.
2. Nhu cầu dinh dưỡng theo giai đoạn
3 tháng đầu: Đây là giai đoạn hình thành các cơ quan, tổ chức của thai nhi như tủy sống, não, tim, phổi, gan…nên cần ăn tăng cường các thực phẩm giàu đạm như: trứng, sữa, thịt, đậu đỗ và chia lượng thức ăn trong ngày thành nhiều bữa nhỏ để bớt cảm giác nghén. Dinh dưỡng hợp lý, khắc phục tình trạng nghén để đạt mức tăng cân phù hợp với tình trạng dinh dưỡng trước khi có thai (bình thường là tăng 1kg). Giai đoạn này nhu cầu năng lượng tăng so với trước khi có thai khoảng 50 kcal/ngày cho nên chế độ ăn của bà mẹ không thay đổi nhiều so với trước khi có thai.
.jpg)
3 tháng đầu nhu cầu năng lượng tăng thêm 50kcal/ ngày
3 tháng giữa: Đây là giai đoạn thai phát triển nhanh vì vậy cần tăng đáp ứng năng lượng cho bà mẹ khi có thai. Theo nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng, Bộ Y tế năm 2016, mức năng lượng khuyến nghị hàng ngày khi có thai 3 tháng giữa thai kỳ, khẩu phần ăn nên nhiều hơn sao cho năng lượng cung cấp tăng 250 kcal/ngày (tương đương 1 bát cơm và thức ăn hợp lý). Giai đọan 3 tháng giữa của thai kỳ là giai đoạn phát triển về khung xương, chiều cao của trẻ nên chú ý ăn các thực phẩm giàu canxi, kẽm như tôm, cua, trứng, sữa, thủy sản…
(1).jpg)
3 tháng giữa nhu cầu năng lượng tăng thêm 250kcal/ ngày
3 tháng cuối: Giai đoạn 3 tháng cuối thai kỳ là giai đoạn tốc độ phát triển cân nặng của thai nhi nhanh nhất, vì vậy dinh dưỡng thai phụ cần đảm bảo đầy đủ, đa dạng đáp ứng nhu cầu của thai nhi, đặc biệt cần:Tăng năng lượng bữa ăn như: nhu cầu về năng lượng của thai phụ theo nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng về mức năng lượng khuyến nghị hàng ngày khi có thai 3 tháng cuối là năng lượng cung cấp tăng 450 kcal/ngày (tương đương 2 miệng bát cơm và thức ăn hợp lý). Về tính cân đối của khẩu phần cần đảm bảo số lượng chất béo và chất lượng chất béo (cân đối giữa chất béo động vật và thực vật, đủ các acid béo không no cần thiết)
.jpg)
3 tháng cuối nhu cầu năng lượng tăng thêm 450kcal/ ngày
Bảng nhu cầu khuyến nghị năng lượng cho phụ nữ tuổi sinh đẻ và phụ nữ có thai

3. Vi chất dinh dưỡng cần bổ sung
-
Sắt/acid folic: uống viên sắt – acid folic hằng ngày theo hướng dẫn của cán bộ y tế.
-
Canxi: bổ sung thực phẩm và viên uống canxi để phòng hạ canxi máu, chuột rút.
-
Vitamin A, D: từ rau củ quả màu đỏ, xanh đậm và tắm nắng hợp lý.
4. Những điều cần tránh
4.1. Đồ ăn, thức uống nên hạn chế:
- Không nên dùng các loại đồ uống chứa chất kích thích như rượu, cà phê, thuốc lá, nước chè đặc…Giảm ăn các loại gia vị như ớt, hạt tiêu, tỏi.
- Giảm ăn mặn nhất là đối với những người mẹ có phù, tăng huyết áp hoặc bị nhiễm độc thai nghén để tránh tai biến khi đẻ.
4.2. Không nên quá kiêng khem Phụ nữ có thai không nên chỉ ăn một vài loại thức ăn hoặc ăn quá nhiều thức ăn chua hoặc cay…, vì dễ gây thiếu dinh dưỡng cho cả mẹ và thai nhi. Bữa ăn cần đa dạng với nhiều loại thực phẩm khác nhau (nên có ít nhất 10 loại thực phẩm/1 bữa chính).
Trong trường hợp bị nghén nhẹ như buồn nôn, nôn hay sợ ăn một số thức ăn, người mẹ cố gắng thay thế sang một số thức ăn khác hoặc đồ uống khác để đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng khi có thai. Phụ nữ có thai không nên quá kiêng khem, ít ăn rau, củ, quả, cá hay mỡ… gây bất lợi cho sức khỏe, ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng của mẹ và thai nhi, giảm lượng sữa sau sinh. Những thực phẩm sẵn có như cua, ốc, tôm, tép, trứng, rau xanh, quả chín nên được ưu tiên lựa chọn./.
Bảng tổng hợp khuyến nghị thực phẩm tiêu thụ trong một ngày của phụ nữ mang thai

Tài liệu tham khảo:
1. Quyết định 1831/QĐ-VDD ngày 28/12/2023 về việc phê duyệt tài liệu “ Hướng dẫn chăm sóc dinh dưỡng cho phụ nữ tuổi sinh đẻ và phụ nữ có thai”
2. Quyết định 776/QĐ-BYT ngày 8/3/2017 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc phê duyệt tài liệu hướng dẫn quốc gia về dinh dưỡng cho phụ nữ có thai và bà mẹ cho con bú.
Fanpage
Youtube


















