Sốt xuất huyết Dengue: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa

     Sốt xuất huyết Dengue là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến ở nước ta, dễ bùng phát vào mùa mưa và có nguy cơ gây thành dịch. Khi mắc bệnh, nếu người bệnh chủ quan, lơ là cho rằng sốt virus thông thường sẽ khiến bệnh trở nặng và gây nhiều biến chứng.  

       Nguyên nhân gây sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây nên. Virus này có 4 chủng huyết thanh khác nhau là DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Bệnh nhân nhiễm với chủng virus nào thì chỉ có khả năng tạo nên miễn dịch suốt đời với chủng virus đó mà thôi. Chính vì vậy mà những người sống trong vùng lưu hành dịch dengue có thể mắc bệnh sốt xuất huyết nhiều hơn một lần trong đời.

Virus truyền từ người bệnh sang người lành do muỗi đốt. Muỗi Aedes aegypti là côn trùng trung gian truyền bệnh chủ yếu. Qua vết đốt, virus từ tuyến nước bọt của muỗi sẽ vào máu người rồi gây bệnh sốt xuất huyết.

Tại Việt Nam, bệnh xảy ra quanh năm, thường gia tăng vào mùa mưa. Đặc điểm sốt xuất huyết Dengue là sốt, xuất huyết và thoát huyết tương, có thể dẫn đến sốc giảm thể tích tuần hoàn, rối loạn đông máu, suy tạng, nếu không được chẩn đoán sớm và xử trí kịp thời dễ dẫn đến tử vong.

Diễn biến bệnh ở người mang thai cũng tương tự như ở người không mang thai, tuy nhiên ảnh hưởng trên thai là khó lường và nhanh.

       Biểu hiện, diễn biến lâm sàng bệnh sốt xuất huyết

Khi mắc sốt xuất huyết thường trải qua 3 giai đoạn.

Giai đoạn 1: Người bệnh có biểu hiện sau:

 - Sốt cao đột ngột, liên tục.

- Nhức đầu, chán ăn, buồn nôn.

- Da sung huyết, phát ban

- Đau cơ, đau khớp, nhức hai hố mắt.

- Nghiệm pháp thắt dây dương tính

- Thường có dấu chấm xuất huyết ở dưới da, chảy máu chân răng, mũi…

Giai đoạn 2: Thường vào ngày thứ 3-7 của bệnh người bệnh có thể còn sốt hoặc đã giảm sốt. Có thể có các biểu hiện sau:

- Biểu hiện thoát huyết tương do tăng tính thấm thành mạch (thường kéo dài 24-48h). Người bệnh có biểu hiện sưng nề mi mắt, gan to, có thể đau.

 - Xuất huyết: dưới da, niêm mạc, nội tạng.

- Suy tạng: viêm gan nặng, viêm não, viêm cơ tim.

Giai đoạn 3: Giai đoạn hồi phục

Người bệnh hết sốt và thể trạng bắt đầu tốt dần lên, có cảm giác thèm ăn, huyết động bắt đầu ổn định và người bệnh đi tiểu nhiều, các xét nghiệm tiểu cầu tăng dần lên và trở về trạng thái bình thường. Trong giai đoạn này, nếu truyền dịch quá mức có thể gây ra phù phổi hoặc suy tim.

       Chăm sóc người mắc sốt xuất huyết thể nhẹ tại nhà

- Người bệnh cần nghỉ ngơi đầy đủ, tránh các hoạt động yêu cầu thể lực cao.

- Duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ dưỡng chất, ưu tiên thực phẩm, trái cây nhiều vitamin và khoáng chất để tăng đề kháng. Uống đủ lượng nước cơ thể cần ngay cả khi không cảm thấy khát.

- Ngủ màn và xịt thuốc muỗi.

- Dùng acetaminophen hoặc paracetamol theo hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ để giảm đau và hạ sốt. Tránh tự ý dùng các thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen, aspirin,…

- Học cách nhận biết các dấu hiệu của sốt xuất huyết thể nặng, để kịp thời đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

-  Mặc quần áo dài, sáng màu khi chăm sóc người bệnh.

       Phòng bệnh Sốt xuất huyết

- Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng.

- Hàng tuần thực hiện các biện pháp diệt loăng quăng/bọ gậy bằng cách thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn; thau rửa dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ, lật úp các dụng cụ không chứa nước; thay nước bình hoa/bình bông; bỏ muối hoặc dầu hoặc hóa chất diệt ấu trùng vào bát nước kê chân chạn.

- Hàng tuần loại bỏ các vật liệu phế thải, các hốc nước tự nhiên không cho muỗi đẻ trứng như chai, lọ, mảnh chai, vỏ dừa, mảnh lu vỡ, lốp/vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá…

- Ngủ màn (ngay cả ban ngày), mặc quần áo dài phòng muỗi đốt.

- Sử dụng kem xua muỗi hoặc dùng vợt/đèn bắt muỗi.

- Tích cực phối hợp với ngành y tế trong các đợt phun hóa chất phòng, chống dịch.

- Khi bị sốt đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn điều trị. Không tự ý điều trị tại nhà.

- Mỗi hộ gia đình, mỗi tuần hãy dành 10 phút để phòng, chống sốt xuất huyết với các động tác đơn giản sau:

+ Kiểm tra, phát hiện và diệt lăng quăng trong các dụng cụ chứa nước sinh hoạt bằng cách thường xuyên thau rửa, đậy nắp kín bể và các vật dụng chứa nước, thả cá để tiêu diệt lăng quăng.

+ Thường xuyên thay nước ở các lọ hoa, thả muối hoặc hóa chất vào bát nước kê chân chạn, nể cảnh, hòn non bộ…

+ Loại bỏ các vật liệu phế thải, hốc nước tự nhiên, lật úp các vật dụng có thể chứa nước không sử dụng, để không cho muỗi đẻ trứng.

+ Phối hợp tích cực với ngành y tế trong việc thực hiện các chiến dịch diệt bọ gậy, lăng quăng, phun hóa chất phòng chống dịch bệnh.

Lê Thanh - Khoa TTGDSK