Điểm báo từ ngày 2 đến ngày 8 tháng 4 năm 2019

Điểm báo từ ngày 2 đến ngày 8 tháng 4 năm 2019

 

Đi 10.000 bước chân hưởng ứng Ngày sức khỏe thế giới

         Ngày 7-4, tại Hà Nội Bộ Y tế, Văn phòng Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam và Công ty cổ phần viễn thông Vietnamobile tổ chức chương trình “Ngày sức khỏe thế giới năm 2019 - Hưởng ứng Chương trình Sức khỏe Việt Nam và tuyên dương Thầy thuốc trẻ Việt Nam tiêu biểu lần thứ VIII”.

        Chương trình năm nay, còn tổ chức Lễ Tuyên dương 10 gương mặt Thầy thuốc trẻ Việt Nam tiêu biểu là một hoạt động mới, ý nghĩa. Năm nay với mục tiêu hướng đến y tế cơ sở, tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu hướng tới bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân và hưởng ứng Năm thanh niên tình nguyện, Hội đồng đã lựa chọn 10 gương mặt tiêu biểu, điển hình trong hoạt động tình nguyện vì sức khỏe cộng đồng, nổi bật trong chuyên môn và nghiên cứu khoa học, có nhiều cống hiến trong sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, 10 gương mặt năm nay được đánh giá tiêu biểu cho 4 lĩnh vực chọn xét, và là những điển hình tiên tiến cho thầy thuốc trẻ cả nước học tập, hướng tới đảm bảo công bằng y tế.

      Sau Lễ phát động, các đại biểu, thầy thuốc trẻ và Đoàn viên thanh niên đã hăng hái tham gia chương trình đi bộ hưởng ứng Ngày sức khỏe thế giới và chương trình sức khỏe Việt Nam - “Đi bộ 10.000 bước chân”, với hơn 5.000 người tham gia, Nhà tài trợ Vietnamobile đã chuyển giao số tiền 250 triệu đồng vào Quỹ hoạt động an sinh xã hội, để triển khai các hoạt động hỗ trợ bệnh nhân, bao gồm: Tặng 10 phần quà cho bệnh nhân ung thư có hoàn cảnh khó khăn, ủng hộ 1000 suất ăn tình thương và ủng hộ bệnh nhi mắc bệnh tim bẩm sinh (Công an nhân dân, trang 1; Sức khỏe & Đời sống, trang 3; Thanh niên, trang 3; An ninh thủ đô, trang 3; Tiền phong, trang 3).

Cúm A/H1N1 vào mùa, nhiều bệnh nhân nặng

         Cúm mùa là một bệnh phổ biến có thể xuất hiện quanh năm, nhiều nhất là vào những thời điểm giao mùa như thời gian hiện nay. Hiện tại, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết đang điều trị cho 4 bệnh nhân cúm trong tình trạng rất nặng. Hiện tại, BV Bệnh nhiệt đới trung ương đang điều trị cho 4 bệnh nhân trong đó có thai phụ N.H.T bị nhiễm cúm A khi đang mang thai 31 tuần. Ngay khi được xác định nhiễm cúm, bệnh nhân đã được theo dõi sát sao vì thuộc nhóm nguy cơ cao. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, tình trạng của thai phụ diễn tiến nhanh trong vòng 12 giờ đồng hồ, suy hô hấp nặng, suy đa tạng, nên đã phải chạy ECMO – hệ thống tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể. Đây được coi là biện pháp cuối cùng để cứu sống bệnh nhân này.

       Theo các bác sĩ, virus cúm thường gây tổn thương ở phổi, diễn tiến rất nhanh, dẫn đến suy hô hấp, nên nếu ở nhóm có nguy cơ cao thì cần được theo dõi sát sao và điều trị kịp thời, nếu không có thể dẫn đến tử vong. Bệnh cúm có thể tự khỏi nếu ở thể nhẹ, nhưng người dân không nên chủ quan do virus cúm biến đổi rất nhanh. Các gia đình nên chủ động phòng bệnh bằng biện pháp tiêm chủng mỗi năm một lần, kể cả người lớn và trẻ nhỏ (Sức khỏe & Đời sống, trang 2).

Vụ Nhật thu hồi 18.000 chai tương ớt Chin-su:  Phụ gia axit benzoic: Sao Nhật không cho mà Việt Nam vẫn dùng?

        Thông tin lô tương ớt Chin-su bị thu hồi tại Nhật Bản, do có chất phụ gia axit benzoic cấm lưu hành tại Nhật, thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận.

Để làm rõ thêm việc kiểm soát phụ gia, chất bảo quản trong chế biến thực phẩm, Thanh Niên đã phỏng vấn bà Trần Việt Nga, Phó cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Bộ Y tế.

Xin bà cho biết về phụ gia axit benzoic? Chất này có được sử dụng trong chế biến thực phẩm tại VN không?

Cho đến thời điểm này Cục An toàn thực phẩm (ATTP) chưa nhận được thông tin chính thức của cơ quan quản lý về ATTP của Nhật Bản cũng như từ Mạng lưới Cơ quan ATTP quốc tế (INFOSAN) về việc sản phẩm tương ớt Chin-su bị thu hồi tại Nhật Bản cũng như nguyên nhân bị thu hồi. Tuy nhiên, qua kênh thông tin phản ánh từ các cơ quan báo chí, nguyên nhân thu hồi do sản phẩm đó có chất bảo quản là axit benzoic.

Axit benzoic là phụ gia thực phẩm (chống nấm mốc) được Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Codex) cho phép sử dụng mà VN và Nhật Bản đều là thành viên của Codex. Hiện có 186 nước như Mỹ, Úc, Cananda… dùng theo tiêu chuẩn chung của Codex.

Tại VN phụ gia thực phẩm axit benzoic cũng được sử dụng trong nhiều loại thực phẩm khác nhau và Thông tư 27/2012/TT-BYT ngày 30.11.2012 về quản lý phụ gia thực phẩm, hàm lượng axit benzoic được sử dụng với hàm lượng tối đa 1 gr/kg sản phẩm tương ớt.

Tuy nhiên, tùy thuộc vào mỗi quốc gia, việc quy định sử dụng phụ gia thực phẩm cũng sẽ khác nhau, trên cơ sở thói quen sử dụng sản phẩm, công nghệ sản xuất.

Do đó, không loại trừ việc một chất được chấp nhận tại quốc gia này nhưng không chấp nhận ở quốc gia khác; và ngay cả khi cùng cho phép sử dụng trong chế biến thực phẩm nhưng tại mỗi nước có thể quy định khác nhau về hàm lượng sử dụng hoặc đối tượng sử dụng. Do đó, khi cơ quan quản lý thực phẩm quyết định thu hồi thì có thể do việc sử dụng chất đó không phù hợp tại quốc gia đó.

Với việc một phụ gia thực phẩm bị cấm tại Nhật Bản trong khi VN vẫn chấp nhận, khiến người tiêu dùng lo ngại cơ quan quản lý về ATTP của VN đang dễ dàng chấp nhận cho lưu hành sản phẩm có chất lượng kém hơn, sử dụng phụ gia dễ dàng hơn so với sản phẩm xuất khẩu?

Chúng ta nên hiểu đúng về vấn đề này. Trong nước đã có các quy định về sử dụng phụ gia thực phẩm của VN được quy định tại Thông tư 27 và Thông tư 08 của Bộ Y tế ban hành về quy định sử dụng phụ gia thực phẩm.

Theo đó, tại VN axit benzoic được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm, bao gồm cả sản phẩm tương ớt, hàm lượng: 1 gr axit benzoic/1 kg sản phẩm.

Tổ chức Thương mại quốc tế (WTO) thống nhất lấy tiêu chuẩn Codex để tham chiếu khi có các tranh chấp về thương mại đối với thực phẩm. Mỗi chất khi được Codex quyết định đưa vào sử dụng hay không chấp nhận sử dụng trong chế biến thực phẩm đều được căn cứ trên các nghiên cứu chặt chẽ. Các nước thành viên Codex sẽ tham chiếu các tiêu chuẩn để đưa ra quy định phù hợp cho quốc gia mình.

Một số quốc gia có quy định riêng dựa trên các nghiên cứu về mức tiêu thụ thực phẩm, thói quen sử dụng thực phẩm của nước họ. Vì vậy, khi Nhật Bản hoặc quốc gia nào khác không cho phép sử dụng phụ gia đó tại thị trường của họ nhưng VN vẫn chấp nhận sử dụng thì không có nghĩa sản phẩm trong nước không an toàn hay được chấp nhận dễ dàng, mà vấn đề là quy định cụ thể về phụ gia thực phẩm được đưa ra căn cứ theo mức độ sử dụng sản phẩm thực phẩm của mỗi nước.

Qua sự việc lô tương ớt Chin-su 18.000 chai bị thu hồi tại Nhật Bản, bà có lưu ý gì với các nhà sản xuất trong việc sử dụng phụ gia thực phẩm? Cơ quan quản lý trong nước có giám sát chất lượng các sản phẩm xuất khẩu không?

Các doanh nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm cần lưu ý khi chế biến thực phẩm cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về ATTP, trong đó có quy định về sử dụng phụ gia thực phẩm như: sử dụng đúng hàm lượng, đúng đối tượng thực phẩm và đảm bảo độ tinh khiết theo quy định. Và các công ty nhập - xuất khẩu mặt hàng thực phẩm thì cần tìm hiểu rất kỹ các quy định về ATTP tại mỗi nước vì có thể sản phẩm đủ điều kiện với quốc gia này nhưng không đáp ứng yêu cầu với quốc gia khác, cũng như ghi nhãn mác cần tuân thủ nghiêm ngặt khi vào các thị trường xuất khẩu mới.

Theo quy định tại điều 41 luật ATTP về điều kiện bảo đảm an toàn đối với thực phẩm xuất khẩu: đáp ứng các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm của VN và phù hợp với quy định về ATTP của nước nhập khẩu theo hợp đồng hoặc điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế thừa nhận lẫn nhau. Vì thế, doanh nghiệp VN khi xuất khẩu nếu có yêu cầu của nước nhập khẩu về giấy chứng nhận của cơ quan quản lý về ATTP của VN thì cơ quan quản lý, bộ ngành liên quan sẽ xem xét và cấp giấy chứng nhận (Thanh niên, trang 4; Tiền phong, trang 6; Sức khỏe & Đời sống, trang 2).

Khoảng 15% dân số mắc các rối loạn tâm thần liên quan đến stress

          Đó là thông tin được đưa ra tại hội thảo rối loạn liên quan đến stress và những gánh nặng do Viện Sức khỏe tâm thần quốc gia (Bệnh viện Bạch Mai) tổ chức chiều 3-4.

        Theo Viện Sức khỏe tâm thần quốc gia, các rối loạn liên quan đến stress ngày càng gia tăng. Thống kê của Bộ Y tế cho thấy, tại Việt Nam có khoảng 15% dân số mắc các rối loạn tâm thần phổ biến liên quan tới stress.

Tại Viện Sức khỏe tâm thần quốc gia, nếu cách đây 15-20 năm, trung bình chỉ tiếp nhận từ 1 đến 2 bệnh nhân/ngày, thì nay mỗi ngày viện tiếp nhận khoảng 300 bệnh nhân đến khám về các vấn đề rối loạn tâm lý, tâm thần, căng thẳng do stress, trong đó có nhiều bệnh nhân đang ở độ tuổi đi học.

Bác sĩ Dương Minh Tâm, Trưởng phòng Điều trị các rối loạn liên quan đến stress (Viện Sức khỏe tâm thần quốc gia) cho biết, nhiều thanh, thiếu niên đến khám có hành vi tự hủy hoại bản thân, cưỡng bức bản thân như: Dứt mảng tóc, cào xước chân tay... vì căng thẳng học hành. Điều đáng nói, trong số đó có rất nhiều trẻ là học sinh giỏi, học ở những trường chuyên, lớp chọn. (Hà Nội mới, trang 1)

 Áp lực học hành khiến nhiều trẻ em bị viêm loét thủng dạ dày

        Mới đây, một bệnh nhi 15 tuổi vào bệnh viện Đại học Y cấp cứu cấp cứu vì thủng dạ dày. Các bác sĩ cho biết em bị áp lực nhiều quá do học hành.

Gia tăng trẻ bị viêm loét dạ dày

Theo TS. BS Nguyễn Thị Việt Hà, Trưởng khoa Tiêu hoá, Bệnh viện Nhi Trung ương, tại khoa số trẻ đến điều trị bị mắc viêm dạ dày chiếm đến 1/3.

Ví dụ, trường hợp của em Trần Anh M (13 tuổi, trú tại Chương Mỹ, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng đau bụng, đi ngoài phân đen, hay nôn ói. Bác sĩ nội soi kiểm tra dạ dày thì phát hiện có vết loét dạ dày to gây xuất huyết tiêu hoá.

Bố của bé cho biết từ vài năm nay con hay kêu đau bụng nhưng chỉ nghĩ là bệnh giun nên cho dùng thuốc sổ giun. So với bạn bè lúc nào bé M cũng yếu ớt, da xanh, nhợt nhạt nhưng gia đình chủ quan ngại đi khám. Khi bác sĩ cho biết bé bị loét dạ dày, bố mẹ của M đều bất ngờ.

Trẻ nhỏ bị viêm loét dạ dày có triệu chứng đau bụng, chiếm 64,5% các trường hợp loét; đau thượng vị; đau quanh rốn hoặc toàn bụng; đau có liên quan tới bữa ăn; đau có thể giảm sau khi ăn.

Đặc điểm cơn đau, trẻ thường đau vào nửa đêm hoặc đầu buổi sáng. Đau nhiều đợt, tái diễn, thường đau bụng là lý do khiến người nhà đưa các cháu đi khám. Trẻ bị nôn tái diễn, liên quan đến bữa ăn.

Nhiều trường hợp nặng xuất huyết đường tiêu hóa: Trẻ có thể nôn ra máu và ỉa phân đen, bệnh cảnh có thể xảy ra ồ ạt cấp tính hoặc diễn biến từ từ, kéo dài.

Đặc biệt nhiều trẻ vào viện trong tình trạng thiếu máu, do chảy máu kín đáo nhưng có khi thiếu máu nặng, cấp tính gây sốc. Một số trường hợp biểu hiện kín đáo, chỉ thiếu máu là triệu chứng nổi bật, chẩn đoán ban đầu thường là thiếu máu chưa rõ nguyên nhân.

GS Mai Trọng Khoa – Nguyên phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết bệnh viêm loét dạ dày ở trẻ em không phải hiếm. Nhiều năm trước người ta quan niệm bệnh chỉ có ở người lớn nhưng giờ đây trẻ nhỏ bị cũng nhiều.

Bệnh có thể biểu hiện bằng tình trạng xuất huyết tiêu hoá cấp tính như nôn ra máu hoặc ỉa phân đen kèm theo đau bụng và tình trạng thiếu máu cấp tính. Nếu không được điều trị kịp thời sẽ gây tử vong do tình trạng thiếu máu.

Nhưng cũng có thể diễn biến từ từ trong thể loét tiên phát thường gặp ở trẻ lớn, đặc biệt là trẻ > 6 tuổi, biểu hiện lâm sàng chính gần giống ngưới lớn nhưng ít điển hình hơn.

Không riêng viêm loét dạ dày, theo GS Khoa tỷ lệ mắc ung thư ở trẻ em cũng càng ngày càng tăng làm tăng tỷ lệ những người mắc trẻ. Số lượng bênh nhân ung thư trẻ em mắc nên tỷ lệ tăng.

Thực tế, GS Khoa cho biết ông gặp rất nhiều cháu bé bị viêm dạ dày sớm mà ngày xưa không gặp. Có cháu bé mới vài tuổi đã loét dạ dày mà những vết loét sâu tưởng chừng chỉ có ở người lớn.

Nguyên nhân do đâu?

Theo GS Khoa nguyên nhân gây ra tình trạng viêm loét dạ dày ở trẻ nhỏ do áp lực như người lớn chỉ một phần.

Có một bệnh nhân GS Khoa điều trị cháu bé ăn uống vô tội vạ chỉ ăn đồ ăn nhanh, nước ngọt và dạ dày lúc nào cũng trong tình trạng quá tải dẫn tới viêm dạ dày.

Đặc biệt, không hiếm cháu bé được cha mẹ cho tiền ăn sáng không ăn mà mua đồ ăn vặt ăn thay thế các thực phẩm chua, cay, mặn, ngọt đủ cả.

"Do xu hướng phát triển của xã hội, bố mẹ công nghiệp hoá không ai quan tâm tới con mà cho con ăn fastfood, sự kiểm soát giáo dục của gia đình và bố mẹ ít. Công nghiệp hoá trong thực phẩm thức ăn nhanh, chiên rán nhiều cũng là yếu tố làm tăng tình trạng viêm loét dạ dày ở trẻ nhỏ", GS Khoa cho biết.

Ngoài ra, trong các nghiên cứu gần đây, ngày càng thấy có mối liên quan chặt chẽ giữa tỉ lệ mắc bệnh, tần xuất tái phát viêm loét dạ dày-tá tràng với tình trạng nhiễm HP.

Đường nhiễm HP chủ yếu qua con đường ăn uống. Ngoài ra, còn đường chất nôn, đư­ờng dạ dày. Tỉ lệ nhiễm liên quan đến vệ sinh môi tr­ường và ăn uống. Trong khi đó, trẻ nhỏ học bán trú cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn này khiến tình trạng viêm loét dạ dày nhiều hơn.

Khi trẻ bị viêm loét dạ dày phải điều trị triệt để giảm nguy cơ thủng dạ dày cũng như hẹp môn vị (yếu tố có thể dẫn tới ung thư dạ dày). (Gia đình & Xã hội, trang 7)

Xây dựng y tế cơ sở là nền tảng

       Bộ Y tế đang thực hiện nhiều giải pháp mang tính đột phá nhằm đổi mới mạnh mẽ trong cả cơ chế và phương thức hoạt động để y tế cơ sở là nền tảng trong chăm sóc sức khỏe nhân dân. Y tế cơ sở không chỉ là tuyến đầu trong phòng bệnh, mà còn chăm sóc sức khỏe liên tục, toàn diện và lồng ghép.

       Đến nay, Bộ Y tế đã giao nhiệm vụ cho y tế cơ sở theo Danh mục các dịch vụ kỹ thuật tuyến cơ sở bắt buộc phải thực hiện (nếu chưa đủ năng lực cần tổ chức tập huấn ngay); thực hiện quản lý hồ sơ sức khỏe cá nhân, quản lý các bệnh mạn tính, bệnh không lây nhiễm tại trạm y tế xã; nâng cao năng lực phát hiện, sàng lọc, kịp thời chuyển người bệnh lên tuyến trên và tiếp nhận, theo dõi, điều trị người bệnh từ tuyến trên chuyển về. Ðồng thời hoàn thiện, thống nhất mô hình tổ chức trung tâm y tế tuyến huyện theo mô hình đa chức năng để gắn phòng bệnh với chữa bệnh, quản lý trực tiếp trạm y tế xã.

Tài chính cho y tế cơ sở cũng từng bước đổi mới về phương thức chi trả; ban hành và cập nhật gói dịch vụ y tế cơ bản phù hợp khả năng chi trả của bảo hiểm y tế và ngân sách nhà nước. Ðồng thời, tăng cường đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, luân phiên cán bộ từ tuyến trên xuống và ngược lại; xây dựng các quy trình chuyên môn, hướng dẫn điều trị. Tiếp tục đào tạo theo địa chỉ để bổ sung nhân lực cho y tế cơ sở các vùng khó khăn; xây dựng và trình ban hành các chính sách ưu đãi cho viên chức y tế cơ sở. Phân loại các trạm y tế xã để đầu tư không dàn trải, phù hợp với nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân ở từng vùng miền, khu vực; tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng, trang thiết bị y tế cho các trạm y tế xã ở vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển đảo.

       Ðáng chú ý, triển khai quyết liệt các giải pháp về phát triển y tế cơ sở được nêu trong Quyết định số 2348/QÐ-TTg ngày 5-12-2016 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Ðề án Xây dựng và phát triển mạng lưới y tế cơ sở trong tình hình mới. Trong đó, tập trung hoàn thành mô hình 26 trạm y tế xã điểm tại tám tỉnh, thành phố hoạt động theo nguyên lý y học gia đình trước khi nhân rộng ra cả nước. Cùng với đó là việc triển khai các khóa đào tạo về y học gia đình, quản lý các bệnh mạn tính không lây… tại các trạm y tế xã điểm. Ðến nay, qua khảo sát, các trạm y tế xã điểm đã bước đầu được sắp xếp lại công năng, sửa chữa, nâng cấp, thay đổi nội thất, trang bị thêm máy tính, mua sắm bổ sung trang thiết bị y tế theo danh mục và nhu cầu sử dụng. Các cơ quan chức năng cũng ban hành cơ chế, chính sách tài chính phù hợp; cung cấp phần mềm quản lý hồ sơ sức khỏe cá nhân, kết nối thanh toán bảo hiểm y tế và quản lý, báo cáo thống kê hoạt động của trạm… Nhờ đó, các nhiệm vụ của trạm y tế bước đầu được triển khai trên diện rộng theo nguyên lý y học gia đình.

       Lần đầu tiên việc lập hồ sơ sức khỏe cá nhân gắn với bảo hiểm y tế toàn dân và chăm sóc sức khỏe toàn dân được thực hiện. Hơn 11.400 trạm y tế xã, trong đó 78% số trạm có bác sĩ làm việc là điều kiện rất thuận lợi cho việc triển khai việc quản lý hồ sơ sức khỏe cá nhân. Nhiều trạm y tế đã lập hồ sơ, quản lý sức khỏe cá nhân, trong đó Hà Nội, Hà Tĩnh, Khánh Hòa và một số tỉnh khác đã lập hồ sơ quản lý khoảng 85% dân số. Phần lớn các trạm y tế đã triển khai quản lý một số bệnh không lây nhiễm như: tâm thần phân liệt; động kinh và bước đầu quản lý người bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường.

Tuy nhiên hiện nay, y tế tuyến xã vẫn chưa phát huy được hiệu quả do những khó khăn về cơ chế tài chính, khả năng cung ứng dịch vụ. Do vậy, trong giai đoạn tới, ngành y tế tiếp tục thực hiện đổi mới y tế cơ sở một cách toàn diện, đồng bộ, hướng tới "bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân"; bảo đảm để tất cả mọi người dân được sử dụng các dịch vụ y tế có chất lượng khi cần mà không phải chịu khó khăn về tài chính. Trước hết, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về tài chính và chức năng, nhiệm vụ của y tế cơ sở. Ðồng thời triển khai các hoạt động nâng cao chất lượng của y tế cơ sở như: luân phiên cán bộ từ huyện về tuyến dưới tham gia khám, chữa bệnh; đưa cán bộ các trạm y tế xã lên tuyến trên, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, được tiếp cận với mô hình bệnh tật, nhu cầu của người dân. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để kết nối, bắt đầu từ chương trình tiêm chủng mở rộng, bà mẹ và trẻ em, khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế cho đến quản lý sức khỏe toàn dân... Tiến tới thực hiện mục tiêu quản lý sức khỏe toàn diện, người dân cần được khám sức khỏe định kỳ chứ không chỉ khám bệnh khi ốm đau; được khám sàng lọc để phát hiện sớm nguy cơ, mầm mống bệnh tật, điều trị kịp thời nhằm giảm thấp nhất chi phí; được tư vấn về sức khỏe, dinh dưỡng, phòng bệnh, nâng cao sức khỏe…

Theo kế hoạch đến hết quý I năm 2019, giải quyết cơ bản về cán bộ và trang thiết bị y tế cho 26 trạm y tế xã điểm. Lộ trình đến năm 2025 bảo đảm khoảng 70% số trạm y tế được đầu tư hoàn chỉnh, hoạt động theo nguyên lý y học gia đình và đến năm 2030, toàn bộ các trạm y tế trong cả nước đủ điều kiện và thực hiện mô hình này. (Nhân dân, trang 5)

Anti vắc-xin hay là hành động gọi “thần chết” đến gần con mình hơn

“Anti vắc-xin” là từ chỉ hành động phản đối vắc-xin, không cho trẻ tiêm vắc-xin trong Chương trình tiêm chủng mở rộng. Trào lưu này đang lan rộng toàn cầu.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), anti vắc-xin nằm trong top 10 “mối đe dọa hàng đầu đối với sức khỏe toàn cầu” năm 2019.

Theo các chuyên gia y tế khẳng định, trào lưu anti vắc-xin vô cùng nguy hiểm, có thể tạo điều kiện để dịch bệnh bùng phát, có thể khiến những đứa trẻ đang khỏe mạnh phút chốc bị tàn phế bởi những di chứng nặng nề của các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

       Một trong những chiến thuật được các thành viên nhóm anti vắc-xin dùng nhiều nhất là đánh vào cảm xúc bằng những câu chuyện. Họ kể những trường hợp tai biến mà họ cho rằng do vắc-xin gây ra, nhằm khơi gợi thương cảm và từ đó che mờ lý trí của người đọc, khiến không phân định nổi đúng sai. Họ đưa ra bằng chứng cũng chỉ là những bằng chứng phân nửa để đánh lừa người đọc. Những cái nhìn nhận về vắc-xin chỉ theo một chiều mà không thấy tác dụng sâu xa của nó. Chưa kể trong các thông điệp họ gửi đi cho mọi người có nhiều sai sót cơ bản về thuật ngữ khoa học và kiến thức y khoa cơ bản, rất dễ khiến những người còn đang phân vân có nên cho con tiêm vắc-xin hay không hiểu sai về công dụng của vắc-xin.

       Khi nhìn thấy những bài viết của nhóm anti vắc-xin có đến hơn 5 nghìn lượt share, ai đó sẽ chợt rùng mình nhẩm tính: nếu 5 nghìn lượt người share này là 5 nghìn người sẽ không tiêm phòng cho con mình, rồi mỗi người sẽ tác động thêm một người nữa thôi thì sẽ có hơn 10 nghìn đứa trẻ không được tiêm phòng. Quá đáng sợ!

        Dựa trên báo cáo từ WHO, số liệu thống kê đưa trên Bloomberg cho thấy từ đầu năm 2018 đến nay, bệnh sởi đã gia tăng nhanh chóng trên toàn cầu. Theo thống kê này, dịch sởi đang lây lan nhanh ở một số nước châu Á và châu Âu, ở châu Phi và Trung Đông. Ngay cả Mỹ, quốc gia có nền y tế tiên tiến cũng phải lo sợ trước dịch sởi. Theo WHO, trong năm qua, đã có khoảng 82.600 người tại 47 quốc gia châu Âu được thống kê (dân số gần 900 triệu người) đã mắc bệnh sởi. Đây được xem là mức cao nhất trong 10 năm trở lại đây. Và trong số đó có 72 trường hợp đã tử vong.

Biến chứng của sởi tuy hiếm nhưng số người bị nhiễm tăng thì khả năng bị biến chứng cũng tăng theo. Biến chứng thần kinh thường gặp nhất của sởi là viêm não. Cứ 1.000 ca mắc sởi sẽ có từ 1 đến 3 người bị viêm não nguyên phát xảy ra trong giai đoạn phát ban và có 10% đến 15% trong số đó tử vong, 25% số người bị tổn thương thần kinh vĩnh viễn. Cái chết đến với những người bị viêm não là do khi bị viêm, não sẽ sưng nề và to ra. Tuy vậy, não được chứa và bảo vệ bên trong hộp sọ vốn là một hộp xương rất cứng chắc nên không thể phình to ra theo nó được. Kết quả là nó sẽ nén phần thân não bên dưới. Thân não là vùng não chỉ huy những hoạt động duy trì sự sống còn cho cả cơ thể, trong đó bao gồm cả hoạt động hít thở và lưu thông máu. Khi bị đè ép quá mức nó sẽ ngừng hoạt động.

       Không chỉ với bệnh sởi, năm 2018, một số quốc gia châu Âu cũng lên tiếng cảnh báo về nguy cơ gia tăng bệnh do sai lầm của người dân tin rằng việc tiêm chủng là không cần thiết. Đơn cử rõ nhất là bệnh ho gà.

      Từ những năm 1980 trở lại đây, bệnh ho gà dường như đang có dấu hiệu bùng phát trở lại. Số lượng các ca mắc bệnh tăng nhanh trong vài năm qua, đặc biệt là ở Mỹ. Theo một bài báo được đăng trên tạp chí Các bệnh truyền nhiễm lâm sàng cho thấy, bệnh ho gà có tính chu kỳ tự nhiên và thời gian lặp lại thường từ 3 - 5 năm/lần. Nhưng trong một vài thập kỷ qua, chu kỳ này dường như được rút ngắn hơn và số trường hợp mắc bệnh cũng gia tăng đáng kể. Một số người cho rằng, nguyên nhân của điều này là do nhiều bậc cha mẹ đã nhất quyết không tiêm chủng cho con mình vì lo sợ những rủi ro và các phản ứng phụ.

       Theo WHO, tiêm vắc-xin giúp loài người ngăn ngừa 2-3 triệu ca tử vong mỗi năm. Sẽ có thêm 1,5 triệu ca tử vong khác được ngăn ngừa nếu tình trạng vi phạm khuyến cáo tiêm chủng toàn cầu được cải thiện. Đó là sự do dự trước vắc-xin, hay theo cách gọi thông dụng là phong trào anti vắc-xin. “Sự do dự đối với vắc-xin - miễn cưỡng hoặc từ chối tiêm dù có sẵn vắc-xin đe dọa đảo ngược tiến trình giải quyết các bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc-xin” - WHO nhận định.

       Tại nước ta, hẳn nhiều người vẫn chưa quên dịch sởi năm 2014, dịch bạch hầu năm 2015 xảy ra đều do không tiêm chủng. Và bệnh ho gà (một trong những bệnh có thể gây tử vong ở trẻ), mà Việt Nam từng khống chế tốt đang có dấu hiệu quay trở lại.

        Có một sự thật không thể chối cãi là: Khi có những đứa trẻ phải chết vì dịch bệnh, thì những người truyền bá anti vắc-xin không ở đó để khắc phục, mà họ “lặn mất tăm”. Không biết với lương tâm của người cha người mẹ, họ có đau lòng khi thấy 1 ca tử vong, 1 đứa trẻ phải từ giã sự sống chỉ vì hành động ngang ngược của cha mẹ: anti vắc-xin.

        Khi niềm tin mù quáng của cha mẹ: từ chối tiêm chủng để con được an toàn, rất dễ dẫn đến những cái kết đau lòng. Vì vậy hơn lúc nào hết, cha mẹ hãy là người thông thái, nên đưa trẻ đi tiêm chủng đúng lịch để phòng bệnh (Sức khỏe & Đời sống, trang 12).

Yêu cầu cung ứng đủ vắc xin “5 trong 1” và “6 trong 1” cho người dân

      Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) vừa có công văn hỏa tốc yêu cầu các sở y tế; các bệnh viện; các Viện: Vệ sinh dịch tễ trung ương, Pasteur TP Hồ Chí Minh, Pasteur Nha Trang, Vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên, Kiểm định quốc gia vắc xin và sinh phẩm y tế; các cơ sở sản xuất, đăng ký, nhập khẩu vắc xin đảm bảo cung ứng vắc xin phòng bệnh.

     Ngày 21-2, Cục Quản lý dược đã có công văn 1900 gửi các đơn vị yêu cầu đảm bảo cung ứng vắc xin phòng bệnh phối hợp bạch hầu, ho gà, uốn ván (bao gồm cả vắc xin phối hợp phòng thêm các bệnh viêm gan B, bại liệt, bệnh do Hib, gọi tắt là vắc xin “5 trong 1” và vắc xin “6 trong 1”.

       Tuy nhiên, những ngày qua, nhu cầu vắc xin “5 trong 1” và vắc xin “6 trong 1” trong tiêm chủng dịch vụ tăng cao tại một số địa phương, đặc biệt là tại Đà Nẵng.

Vì vậy, Cục Quản lý dược yêu cầu các đơn vị khẩn trương báo cáo công tác triển khai ý kiến chỉ đạo tại công văn trên. Trong đó nêu rõ thông tin chi tiết về việc đặt hàng mua vắc xin, tình hình kiểm định vắc xin trước khi lưu hành và các giải pháp đã thực hiện khi nhu cầu tiêm chủng tăng đột biến.

Trước mắt, để đảm bảo cung ứng kịp thời vắc xin “5 trong 1” và vắc xin “6 trong 1” tại một số địa phương, Cục Quản lý dược đề nghị các đơn vị cung ứng ưu tiên cung ứng ngay lượng vắc xin còn tồn kho và lượng vắc xin sắp nhập kho cho các cơ sở tiêm chủng đang thiếu vắc xin đột biến như báo chí phản ánh, hoặc theo sự điều phối của Cục Quản lý dược hay Cục Y tế dự phòng nhằm tránh hiện tượng thừa, thiếu cục bộ vắc xin.

Đối với vắc xin đã nhập khẩu về và chờ Viện Kiểm định Quốc gia vắc xin và sinh phẩm y tế (NICVB) kiểm định, NICVB tập trung nguồn lực để khẩn trương kiểm định vắc xin theo đúng chỉ đạo của Cục Quản lý dược (Hà Nội mới, trang 5).

Tỷ lệ mất an toàn y khoa chiếm 10% nguyên nhân tử vong trong bệnh viện

      Ngày 2-4, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức hội thảo triển khai một số hướng dẫn về an toàn người bệnh và bảo đảm an toàn phẫu thuật.

     Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến cho biết, theo nhiều nghiên cứu, tỷ lệ mất an toàn trong y khoa chiếm từ 6% đến 12% số lượt điều trị nội trú và chiếm tới 10% nguyên nhân tử vong bệnh viện. Điều đáng nói, khi sự cố y khoa không mong muốn xảy ra, cả người bệnh và thầy thuốc đều là nạn nhân. Riêng với người bệnh, sự cố y khoa khiến họ phải chịu thêm ảnh hưởng tới sức khỏe, bị khuyết tật tạm thời hay vĩnh viễn, thậm chí tử vong… Do đó, việc bảo đảm an toàn người bệnh và an toàn phẫu thuật là mục tiêu sống còn của hệ thống y tế Việt Nam.

      Hiện tại, Bộ Y tế đã xây dựng bộ Tiêu chí đánh giá mức độ và chất lượng phẫu thuật, nhằm cải thiện an toàn trong phẫu thuật và giảm những ca tử vong không đáng có do phẫu thuật và các biến chứng liên quan. Bộ Tiêu chí này sẽ tác động tích cực tới 3 triệu ca phẫu thuật mỗi năm ở nước ta (Hà Nội mới, trang 5).

99% nhà thuốc trên địa bàn Hà Nội được kết nối mạng

     Ngày 2-4, theo báo cáo về tiến độ triển khai thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin kết nối liên thông các cơ sở cung ứng thuốc của Sở Y tế Hà Nội, trên địa bàn thành phố có 6.890 cơ sở cung ứng thuốc đang hoạt động, trong đó có 1.129 cơ sở bán buôn thuốc, nguyên liệu làm thuốc, 3.372 nhà thuốc, 2.389 quầy thuốc.

      Tính đến ngày 31-3, tổng số cơ sở cung ứng thuốc thực hiện kết nối mạng là 5.279/6.890 (đạt 76,6%), trong đó có 3.341/3.372 nhà thuốc (đạt 99%) và 1.617/2.389 quầy thuốc (đạt 67,7 %).

     Ông Trần Văn Chung, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội đánh giá, việc kết nối liên thông các cơ sở cung ứng thuốc về cơ bản đạt tiến độ đề ra.

Tuy nhiên, Tổ Công tác thành phố tổ chức kiểm tra, giám sát việc triển khai ứng dụng công nghệ thông tin kết nối các cơ sở cung ứng thuốc tại 11 quận, huyện, thị xã cho thấy, tại một số huyện tiến độ kết nối quầy thuốc tư nhân còn chậm.

Đơn cử như huyện Quốc Oai chỉ có 15/100 quầy thuốc có kết nối mạng (đạt 15%), tiếp đến là huyện Thanh Oai có 12/63 quầy thuốc kết nối mạng (đạt 19%), huyện Mỹ Đức (9/28 quầy thuốc kết nối mạng, đạt 32%).

Huyện Sóc Sơn còn 141 quầy thuốc tư nhân, Hoài Đức còn 93 quầy thuốc tư nhân và huyện Chương Mỹ còn 66 quầy thuốc tư nhân chưa kết nối mạng.

      Bên cạnh đó, việc triển khai ứng dụng công nghệ thông tin kết nối liên thông giữa các cơ sở cung ứng thuốc hiện còn gặp một số khó khăn, vướng mắc. Cụ thể, Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) chưa ban hành chuẩn yêu cầu dữ liệu đầu ra, chuẩn kết nối liên thông đối với những cơ sở bán buôn thuốc. Mặt khác, một số cơ sở đã thực hiện kết nối liên thông nhưng chưa cập nhật đầy đủ, thường xuyên dữ liệu hoạt động quản lý kinh doanh thuốc.

Theo ông Trần Văn Chung, thành phố đang chỉ đạo khẩn trương hoàn thành 100% cơ sở cung ứng thuốc được kết nối mạng. Chính vì vậy, thời gian tới, ngoài việc tăng cường công tác tuyên truyền về lợi ích của việc thực hiện kết nối sử dụng phần mềm trong quản lý hoạt động kinh doanh cho các cơ sở cung ứng thuốc, cơ quan chức năng của Hà Nội sẽ tăng cường kiểm tra hoạt động bán thuốc kê đơn, chất lượng kết nối liên thông tại nhà thuốc, quầy thuốc...

      Cụ thể, Tổ Công tác thành phố tổ chức kiểm tra, giám sát triển khai thực hiện và kết quả thực hiện của UBND quận, huyện, thị xã, đồng thời tổ chức kiểm tra, xử lý nghiêm các nhà thuốc chưa cập nhật thường xuyên, đầy đủ dữ liệu theo quy định.

        Còn UBND quận, huyện, thị xã sẽ tổ chức kiểm tra chất lượng việc thực hiện kết nối liên thông của các nhà thuốc, quầy thuốc tư nhân và xử lý các trường hợp vi phạm theo thẩm quyền (Hà Nội mới, trang 5).

Quản lý dịch bệnh bằng… bản đồ

       Hệ thống WebGIS (Geographical Information System) quản lý bệnh truyền nhiễm được trình bày dữ liệu dưới dạng bản đồ. Hiện hệ thống đã kết nối thông tin đến 79 bệnh viện, với 349 tài khoản người dùng và lưu trữ gần 50.000 ca bệnh; triển khai cho toàn bộ 322 phường, xã và giám sát 17.394 tổ, khu phố. 

        Hệ thống được xây dựng từ năm 2016, với sự hợp tác giữa Trung tâm Y tế dự phòng TPHCM (gọi tắt là Trung tâm) và Trung tâm Ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS), Sở KH-CN TPHCM.

        Người mở đường

      Người đầu tiên có những tìm tòi, trăn trở với GIS là cử nhân Nguyễn Đình Dũng, công tác tại Trung tâm. Hôm chúng tôi gặp, anh Dũng đang xuống quận 9 để giám sát tình hình dịch bệnh tại cơ sở cũng như nắm lại kết quả của việc ứng dụng phần mềm GIS được áp dụng tại địa bàn.

      Công tác ở Trung tâm từ năm 2013, anh Dũng được lãnh đạo Trung tâm tin tưởng giao trọng trách nghiên cứu xây dựng hệ thống thông tin địa lý và quản lý dịch bệnh trên địa bàn thành phố (nói cách khác là số hóa công tác thông tin và quản lý).

        Lúc đầu nhận nhiệm vụ và đi vào nghiên cứu thực hiện, anh Dũng còn chưa biết phải gắn kỹ thuật, ứng dụng công nghệ thông tin từ đâu để xây dựng phần mềm quản lý khoa học hiện đại, vì mọi thứ trước đây đều phải làm thủ công. Anh phải vừa làm vừa sửa chữa, khắc phục để có một phần mềm hoàn thiện nhất. Đến đầu năm 2016, với sự quyết tâm và sự hỗ trợ của đồng nghiệp, phần mềm GIS ra đời và được đưa vào ứng dụng thực tế với tên gọi: Ứng dụng hệ thống thông tin địa lý vào quản lý dịch bệnh tại TPHCM.

Anh Dũng kể, sau khi “thai nghén” được 3 tháng, với sự vào cuộc của thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Trí Dũng, Giám đốc Trung tâm và thạc sĩ, bác sĩ Lê Hồng Nga, bộ khung của phần mềm hoàn thành, bắt đầu được thí điểm tại 6 phường xã; sau 1 năm thì triển khai cho 24 quận huyện toàn thành phố.

     “Vì cần quản lý đến từng ca nhiễm bệnh, nên bản đồ phải chính xác đến từng hộ dân. Ngoài ra, phải làm sao để các thao tác trên phần mềm tối giản nhất để dễ sử dụng, đó là một trong những trăn trở mà chúng tôi đang nghiên cứu để hoàn thiện”, anh Dũng nói.

     Chung tay vì cộng đồng

       Đồng hành, giải bài toán “xây dựng bản đồ hành chính” với anh Nguyễn Đình Dũng là nhóm chuyên viên Khưu Minh Cảnh, Trương Minh Tùng và Lâm Quang Hà (GIS, Sở KH-CN TPHCM).

        Từ những bản đồ giấy, các quận huyện, phường xã cung cấp, nhóm chuyên viên phải vẽ, định vị lại từng tổ, khu phố, ấp trên máy tính. Sau khi các bước phức tạp này hoàn thành, thông qua thuật toán, phần mềm có thể khoanh vùng ổ dịch tại các phường xã một cách tự động và nhanh chóng, giúp cơ quan chức năng có thể phản ứng kịp thời với mọi tình hình, diễn biến mới của dịch, bệnh.

Bên cạnh chức năng quản lý dịch tễ thông qua các chức năng quản trị hệ thống chuyên dụng, công cụ nhập xuất dữ liệu nhanh định dạng Excel, hệ thống này còn có thể quản lý các ca bệnh, báo cáo thống kê nhanh, khoanh vùng ổ dịch được chính xác và nhanh chóng hơn; từ đó, định hướng không gian ca bệnh trên bản đồ để hỗ trợ các công tác phun hóa chất, diệt muỗi… tại địa phương. Ngoài ra, phần mềm này còn giúp tăng độ chính xác, tránh các ca bệnh trùng lắp trong báo cáo thống kê do các đơn vị đưa lên.

     Hàng ngày, các bệnh viện trên địa bàn TPHCM sẽ chuyển thông tin ca bệnh (tên, tuổi, địa chỉ, ngày phát bệnh, ngày nhập viện) về Trung tâm. Trung tâm sẽ nhập dữ liệu và chuyển thông tin ca bệnh về các phường xã, quận huyện thông qua phần mềm GIS. Tùy vào thời gian mắc bệnh và mức độ nguy hiểm, vị trí của người mắc bệnh sẽ hiện lên những màu sắc khác nhau (màu đỏ: nguy hiểm, màu xanh: an toàn…).

     Căn cứ vào màu sắc và những số liệu đi kèm, cơ quan chức năng sẽ có những đánh giá mức độ lan rộng của dịch bệnh để có kế hoạch xử lý phù hợp.

       Ông Quách Đồng Thắng, Trưởng phòng Phát triển công nghệ, Sở KH-CN TPHCM, cho biết: “Trước đây, khi có dịch bệnh, cán bộ y tế tại các phường xã phải mất rất nhiều thời gian để thu thập dữ liệu, lập hồ sơ và báo cáo từng trường hợp nhằm khoanh vùng vùng dịch và tuyên truyền. Nhưng nay, với phần mềm GIS, tất cả dữ liệu được đồng bộ từ cấp thành phố đến cấp phường xã ngay khi nhận được thông tin từ bệnh viện hay trung tâm y tế. Các nhân viên y tế cũng có thể nhập thông tin về các ca dịch bệnh mới, hay tìm hiểu thông tin của bệnh nhân mọi lúc, mọi nơi thông qua các thiết bị điện tử…”.

       Giới chuyên môn nhận định, phần mềm GIS là sáng kiến hay, khi áp dụng vào thực tế đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực, làm giảm kinh phí, nhân lực, trang thiết bị, hóa chất trong phòng dịch; giúp quản lý số liệu một cách đồng bộ và thống nhất; xử lý ổ dịch nhanh; giảm thiểu được các biểu mẫu hành chính (Sài Gòn giải phóng, trang 6).