26.9 - Hưởng ứng “Ngày tránh thai Thế giới”.

     Ngày Tránh thai thế giới năm 2025 có chủ đề: “Không mang thai ở tuổi chưa thành niên vì tương lai, hạnh phúc của chính bạn” nhằm nâng cao nhận thức cho mọi người, đặc biệt là giới trẻ chưa thành niên, thanh niên (CTN, TN) trong việc quan hệ tình dục an toàn và chủ động tránh thai ngoài ý muốn vì tương lai tốt đẹp của chính mình và lợi ích gia đình và cộng đồng.  

     1. Nguồn gốc, mục đích, ý nghĩa “Ngày tránh thai thế giới”

     “Ngày tránh thai thế giới” (World Contraception Day) được phát động lần đầu tiên vào ngày 26/9/2007 tại Châu Âu, với sự thống nhất của Liên minh gồm 11 Tổ chức phi Chính phủ và các Hiệp hội Khoa học, Y học quốc tế. Từ đó, hàng năm ngày này là “Ngày tránh thai thế giới”. Với mục đích nâng cao nhận thức về sức khỏe sinh sản và tình dục, khuyến khích mọi người, đặc biệt ở độ tuổi chưa thành niên/thanh niên (CTN/TN) chủ động tránh thai ngoài ý muốn, giúp họ có sự sáng suốt lựa chọn các biện pháp tránh thai phù hợp, an toàn để bảo vệ sức khỏe bản thân.

 

      2. Ý nghĩa chủ đê: “Không mang thai ở tuổi chưa thành niên vì tương lai, hạnh phúc của chính bạn”

     Tuổi chưa thành niên (người dưới 18 tuổi) là giai đoạn quan trọng trong cuộc đời. Ở độ tuổi này cơ thể bắt đầu có sự thay đổi về thể chất, là tuổi dậy thì có nhiều thay đổi và phát triển về các chức năng cơ thể, hình dáng, chiều cao, tiếng nói, cơ quan sinh dục, mọc lông... Yếu tố tâm lý đang dần hình thành, chưa hoàn thiện về nhân cách và đạo đức, dễ bị ảnh hưởng từ môi trường sống, cảm xúc dễ bị chi phối, tò mò muốn khám phá bản thân, hay lo âu, bối rối… Suy nghĩ chưa chín chắn, thiếu hụt kỹ năng kiểm soát cảm xúc, dễ dẫn đến hành vi sai trái. Bản thân chưa có đủ nghĩa vụ như người trưởng thành, chưa có đủ kiến thức, kinh nghiệm để làm cha mẹ và nuôi con. Việc mang thai sớm ở độ tuổi CTN ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe mẹ và thai nhi, tác động mạnh đến thể chất, tinh thần, tâm sinh lý, học tập và tương lai. Phải đối mặt với nhiều biến chứng khi mang thai, sinh đẻ, kèm theo gánh nặng về kinh tế và nguy cơ bất ổn trong hôn nhân, gia đình…

 

     

        3. Rủi ro và hậu quả khi mang thai tuổi chưa thành niên

     - Rủi ro và nguy cơ sức khỏe cho mẹ: thiếu máu, tiền sản giật, sảy thai, đẻ non, nhiễm độc thai nghén, băng huyết do cơ thể chưa phát triển hoàn chỉnh. Khung chậu chưa phát triển dễ gặp khó khăn trong sinh nở và có thể phải can thiệp phẫu thuật, nguy cơ tử vong mẹ cao hơn so với phụ nữ trưởng thành.

     - Rủi ro và nguy cơ sức khỏe của trẻ: tỷ lệ tử vong ở trẻ sinh ra từ mẹ CTN cao hơn so với bà mẹ ở độ tuổi trưởng thành. Thai nhi kém phát triển trí tuệ, dễ bị còi xương, suy dinh dưỡng, suy hô hấp. Nguy cơ trẻ bị bạo lực, bị bỏ rơi do cha mẹ chưa đủ chín chắn để nuôi dưỡng và chăm sóc.

     - Khủng hoảng tâm lý, ảnh hưởng tương lai:  mang thai và làm mẹ khi CTN sẽ gây căng thẳng, tâm lý bất ổn, cảm giác bị cô lập, dẫn đến trầm cảm. Mất cơ hội học tập, ảnh hưởng đến việc phát triển sự nghiệp và cuộc sống trong tương lai.

     - Khủng hoảng tài chính: Thiếu điều kiện tài chính để nuôi dưỡng, chăm sóc con cái, đặc biệt khi còn quá trẻ và chưa có thu nhập, tạo áp lực kinh tế lớn cho cả mẹ và gia đình.

     - Rủi ro về gia đình, hôn nhân và xã hội: Đa phần không nhận được sự hỗ trợ từ gia đình, người thân hoặc các dịch vụ y tế, xã hội. Hôn nhân không ổn định do không có hoặc thiếu sự chuẩn bị, thiếu trách nhiệm có thể dẫn đến tình trạng bỏ rơi trẻ…

 

 

      4. Các biện pháp tránh thai phù hợp với tuổi CTN/TN

     - Kiêng giao hợp (tình dục không xâm nhập): là thực hiện các hành vi tình dục mà không có sự tiếp xúc trực tiếp giữa dương vật và âm đạo, nếu chỉ có sự va chạm bên ngoài thường sẽ rất ít khả năng có thai. 

     - Sử dụng Bao cao su (BCS): là biện pháp thích hợp với CTN/TN vừa phòng tránh có thai vừa phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Có hai loại BCS tránh thai dành cho nam và nữ. Để tránh mang thai ngoài ý muốn bạn nữ cần có kỹ năng thuyết phục bạn tình sử dụng BCS.

     - Thuốc uống tránh thai kết hợp: là biện pháp tránh thai có thể sử dụng khi có quan hệ tình dục. Hiệu quả cao nếu sử dụng đúng, giúp kinh nguyệt đều, giảm đau bụng kinh, giảm mụn trứng cá, hỗ trợ điều trị một số bệnh lý phụ khoa...

     - Thuốc uống tránh thai chỉ có Progestin: sử dụng cho CTN/TN đã có con, đang cho con bú hoặc CTN/TN có các chống chỉ định sử dụng loại thuốc có estrogen.

      - Thuốc tránh thai khẩn cấp: là thuốc uống sử dụng sau lần quan hệ tình dục không được bảo vệ trong vòng 3-5 ngày. Càng uống sớm hiệu quả càng cao. Không nên lạm dụng biện pháp này và không được dùng quá 2 lần/tháng.

     - Dụng cụ tránh thai trong tử cung: là biện pháp tránh thai sử dụng cho CTN/TN có mối quan hệ ổn định, có nhu cầu tránh thai lâu dài mà không muốn hay gặp khó khăn khi sử dụng các biện pháp tránh thai khác. Không nên áp dụng cho CTN/TN có nhiều bạn tình hoặc có nguy cơ cao mắc các bệnh lây truyền qua ĐTD.

     - Thuốc tiêm và thuốc cấy tránh thai: áp dụng cho CTN/TN có nhu cầu tránh thai thường xuyên và lâu dài, tương tự như biện pháp dụng cụ tránh thai trong tử cung, tuy nhiên thời gian tránh thai của thuốc tiêm và cấy tránh thai ngắn hơn dụng cụ tránh thai trong tử cung.

     - Miếng dán tránh thai: áp dụng cho CTN/TN có nhu cầu tránh thai thường xuyên và lâu dài. Hiệu quả tránh thai có thể không cao bằng thuốc uống tránh thai, thuốc tiêm, thuốc cấy tránh thai. Bản than có thể tự sử dụng, không cần đến cơ sở y tế.

     - Biện pháp tránh thai tự nhiên (tính vòng kinh, xuất tinh ngoài âm đạo): hiệu quả thấp, lý do thường ở lứa tuổi CTN/TN kinh nguyệt của thường không đều, khó chủ động trong các lần quan hệ tình dục.

 

      5. Hưởng ứng ngày Tránh thai Thế giới, cộng đồng cùng chung tay:

     - Tăng cường đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho tuổi CTN/TN.

     - Tạo điều kiện tốt, môi trường an toàn, sân chơi thân thiện để các thanh thiếu niên được tiếp cận các thông tin về SKSS chưa thành niên khoa học, đầy đủ, chính xác…

     - Nêu cao vai trò trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội cùng đồng hành, định hướng lối sống lành mạnh, an toàn cho thanh, thiếu niên.

     - Đảm bảo quyền tiếp cận dịch vụ y tế, tư vấn và biện pháp tránh thai an toàn cho mọi người, đặc biệt là giới trẻ.

 

 

Nguyễn Chí Hùng (tổng hợp)