Thông tin về bệnh dại

Theo thống kê của Bộ Y tế, ở Việt Nam, nguồn chính gây bệnh dại là chó và mèo (chiếm 98% trong tổng số người đi tiêm chủng và chiếm 100% đối với các trường hợp tử vong do bệnh dại). Năm 2024, có 89 trường hợp tử vong do bệnh dại trên toàn quốc (tăng 7 trường hợp so với 2023, tăng 17 trường hợp so với năm 2022). Trong 9 tháng đầu năm 2025, cả nước đã có 58 trường hợp tử vong tại 18 tỉnh, thành phố (thấp hơn báo cáo cùng kỳ năm 2024); địa phương có số trường hợp tử vong do bệnh dại cao là tỉnh Đắk Lắk (7), Gia Lai (6), Lâm Đồng (5), Đồng Nai (5), Tây Ninh (5).  

Báo cáo tổng kết năm 2024 cho thấy 100% số ca tử vong do bệnh dại là không tiêm vắc xin phòng dại và/hoặc huyết thanh kháng dại; lý do chính không tiêm vì chủ quan cho rằng chó nhà cắn, tại thời điểm cắn chó bình thường nên không đi tiêm phòng (chiếm 63% trong số lý do), ngoài ra còn lý do không hiểu biết về bệnh dại, không đến cơ sở y tế vì sợ không có tiền, dùng thuốc nam/đông y, trẻ nhỏ không nói được với bố mẹ, giết mổ chó

Bệnh dại lây qua nước bọt của động vật bị nhiễm bệnh. Người có thể bị bệnh dại nếu động vật bị nhiễm bệnh cắn, liếm hoặc cào. Người có thể bị bệnh dại nếu nước bọt từ động vật bị nhiễm bệnh xâm nhập vào cơ thể người thông qua vết thương hở (kể cả vết thương không phải do động vật gây ra) hoặc tiếp xúc với niêm mạc (miệng, mắt...). Sau khi người tiếp xúc với bệnh dại, vi rút di chuyển hướng về phía não trước khi gây ra triệu chứng. Khi vi rút đến não, các triệu chứng sẽ xuất hiện ở người. Thời kỳ ủ bệnh (khoảng thời gian giữa thời điểm tiếp xúc và các triệu chứng bệnh dại xuất hiện) thường là 1- 3 tháng nhưng có thể dưới một tuần hoặc thậm chí sau hơn một năm.

Nếu không thực hiện các biện pháp phòng ngừa như rửa vết thương và tiêm vắc xin phòng dại và hoặc/huyết thanh kháng dại, triệu chứng bệnh dại sẽ xuất hiện ở người sau thời gian ủ bệnh. Triệu chứng ban đầu của bệnh dại thường giống với bệnh cúm, có thể gồm: Sốt, đau đầu, cảm thấy mệt, đau hoặc cảm giác ngứa ran, châm chích hoặc nóng rát bất thường hoặc không rõ nguyên nhân tại vị trí vết cắn hoặc vết xước. Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng như sợ ánh sáng mạnh, sợ nước do không nuốt được, hành vi hung hăng, kích động, chảy nước bọt quá nhiều (chảy nước dãi), ảo giác (nhìn hoặc nghe thấy những thứ không có thật), sốt và đau đầu, ra mồ hôi nhiều và các cơ dần bị tê liệt bắt đầu từ vị trí vết cắn hoặc vết xước. Khi các triệu chứng tiến triển, bệnh nhân sẽ dần hôn mê trước khi tử vong.

Về cách phòng tránh bệnh dại, tốt nhất là bảo vệ bản thân không tiếp xúc với vi rút dại như bị chó cắn, đặc biệt là trẻ em - đối tượng dễ bị chó cắn nhất và dễ bị bệnh dại hơn. Thứ hai, cần phát huy tinh thần nuôi chó mèo có trách nhiệm như tiêm phòng vắc xin cho chó, mèo là thú cưng của gia đình, không trêu đùa chó mèo, đặc biệt là những cá thể chó lạ, đồng thời quản lý vật nuôi của gia đình chặt chẽ để không gây nguy hiểm cho người xung quanh. Thứ ba, khuyến cáo người dân nên giảm thiểu đến mức tối đa việc buôn bán, vận chuyển hay giết mổ chó và mèo lấy thịt để có thể tránh mọi rủi ro có thể liên quan đến tiếp xúc trực tiếp với vi rút dại từ các loài vật nuôi này.

Bệnh dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng rửa vết thương, tiêm vắc xin phòng dại và/hoặc huyết thanh kháng dại ngay sau khi bị chó, mèo cắn./.

 

Phương Huy ( nguồn Bộ Y tế)