Làm mẹ an toàn – sàng lọc trước sinh

Mang thai là hành trình đặc biệt nhưng cũng là giai đoạn cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi, đòi hỏi sự theo dõi và chăm sóc phù hợp để bảo đảm sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi. Khám thai định kỳ và thực hiện sàng lọc trước sinh đúng thời điểm là những việc làm quan trọng giúp theo dõi sự phát triển của thai nhi, phát hiện sớm các nguy cơ và có hướng xử trí phù hợp.

Khám thai định kỳ – chủ động bảo vệ sức khỏe mẹ và bé

Ngay khi biết mình mang thai, phụ nữ nên đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn và quản lý thai nghén. Khám thai không chỉ là những lần “đi siêu âm” để nhìn thấy em bé, mà là quá trình theo dõi sức khỏe của cả mẹ và thai nhi trong suốt thai kỳ.

Qua mỗi lần khám, nhân viên y tế sẽ đánh giá tình trạng sức khỏe của người mẹ, sự phát triển của thai nhi và phát hiện những yếu tố nguy cơ có thể ảnh hưởng đến thai kỳ. Tùy từng giai đoạn, thai phụ sẽ được tư vấn thực hiện các xét nghiệm, siêu âm và sàng lọc cần thiết. Đặc biệt, mỗi giai đoạn của thai kỳ có những mốc sàng lọc quan trọng mà nếu bỏ qua, thai phụ có thể mất đi thời điểm phù hợp để đánh giá một số nguy cơ của thai nhi.

Vì vậy, ghi nhớ các mốc sàng lọc trước sinh là điều mỗi mẹ bầu cần chủ động ngay từ đầu thai kỳ.

Những mốc sàng lọc trước sinh thai phụ cần ghi nhớ

1. Sàng lọc quý I: 11–13 tuần 6 ngày

Đây là một trong những mốc quan trọng đầu tiên của thai kỳ. Thai phụ được siêu âm, trong đó có đo độ mờ da gáy, kết hợp với các xét nghiệm sàng lọc phù hợp để đánh giá nguy cơ một số bất thường nhiễm sắc thể.

Sàng lọc chỉ giúp đánh giá nguy cơ, không phải là chẩn đoán xác định. Trường hợp kết quả cho thấy nguy cơ cao, thai phụ sẽ được giải thích và hướng dẫn thực hiện các bước tiếp theo phù hợp.

2. Sàng lọc quý II: Siêu âm hình thái thai nhi (18–22 tuần)

Sàng lọc quý II là khảo sát hình thái, cấu trúc và sự phát triển của nhiều cơ quan của thai nhi. Siêu âm đồng thời giúp kiểm tra bánh nhau, nước ối và một số yếu tố liên quan.

Ngay cả khi kết quả sàng lọc quý I bình thường, thai phụ vẫn cần thực hiện siêu âm sàng lọc quý II đúng hẹn.

3. Sàng lọc đái tháo đường thai kỳ: 24–28 tuần

Đái tháo đường thai kỳ có thể diễn biến âm thầm và không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng triệu chứng rõ ràng. Trong khoảng thời gian này, thai phụ thường được thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống theo hướng dẫn.

Phát hiện sớm giúp kiểm soát đường huyết bằng chế độ dinh dưỡng, vận động và điều trị phù hợp, qua đó giảm nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và thai nhi.

4. Sàng lọc quý III: Đánh giá sự phát triển thai nhi (28–32 tuần)

Siêu âm giúp đánh giá sự phát triển và cân nặng ước tính của thai nhi, ngôi thai, vị trí bánh nhau, lượng nước ối và một số bất thường có thể nhận biết ở giai đoạn cuối thai kỳ. Kết quả là cơ sở để bác sĩ xác định hướng chăm sóc và chuẩn bị cho những tuần cuối trước sinh.

Tiếp tục chăm sóc đến cuối thai kỳ

Sau các mốc sàng lọc, thai phụ vẫn cần thực hiện các lần khám theo lịch hẹn và chú ý những thay đổi của cơ thể.Nếu xuất hiện những dấu hiệu bất thường như: ra máu âm đạo, đau bụng, ra nước âm đạo, đau đầu nhiều, nhìn mờ, phù bất thường hoặc thai máy giảm là những dấu hiệu cần được kiểm tra sớm tại cơ sở y tế.

Bên cạnh việc khám thai và thực hiện các mốc sàng lọc đúng thời điểm, thai phụ cần chủ động chăm sóc sức khỏe hằng ngày bằng chế độ dinh dưỡng đa dạng, đầy đủ, bổ sung vi chất theo hướng dẫn, nghỉ ngơi và vận động phù hợp, giữ tinh thần thoải mái. Đồng thời, không tự ý sử dụng thuốc và cần đến cơ sở y tế khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường.

 

Làm mẹ an toàn không bắt đầu từ phòng sinh. Đó là một hành trình được bắt đầu từ những ngày đầu thai kỳ, bằng sự chủ động chăm sóc, những lần khám đúng hẹn và những mốc sàng lọc không bỏ lỡ – để mẹ khỏe, con khỏe và hành trình đón con thêm trọn vẹn./.

Ths. Nguyễn Thị Hiệp- Khoa SKSS