Điểm báo từ ngày 7 đến 13 tháng 5 năm 2019

Điểm báo từ ngày 7 đến 13 tháng 5 năm 2019

Phòng bệnh sởi và Rubella bẩm sinh cho trẻ bằng vắc-xin

       Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia đã triển khai chiến dịch tiêm ngừa vắc-xin sởi- Rubella cho trẻ từ 1 - 14 tuổi, chương trình tiêm chủng vắc-xin này cho nhóm 16-17 tuổi cũng đã được thực hiện trên toàn quốc.

       Với các nỗ lực nâng cao tỷ lệ bao phủ trong cộng đồng, Bộ Y tế hướng tới mục tiêu giảm số mắc Rubella và loại trừ bệnh sởi ở Việt Nam sau năm 2020.

       Bệnh Rubella bẩm sinh gây tác hại nguy hiểm

        Bệnh Rubella là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virut Rubella gây ra. Phần lớn bệnh thường ở mức độ nhẹ, thường gặp ở trẻ em và thanh niên. Bệnh Rubella gây tác hại nguy hiểm đến sức khỏe của bà mẹ cũng như thai nhi nếu bà mẹ bị nhiễm virut trong thời kỳ mang thai.

        Bệnh Rubella rất nguy hiểm đối với phụ nữ có thai, đặc biệt là trong 3 tháng đầu của thai kỳ là giai đoạn hình thành các bộ phận của thai nhi. Virut có thể qua hàng rào nhau thai, xâm nhập vào bào thai và tác động tới quá trình phát triển của bào thai. Có khoảng một nửa số trường hợp mắc bệnh không có dấu hiệu lâm sàng điển hình nên nhiều phụ nữ có thai mắc Rubella không được phát hiện, gây ra nhiều hậu quả nặng nề về sức khỏe đối với người mẹ và thai nhi.

       Nhiễm Rubella trong thời kỳ đầu mang thai có thể gây ra sẩy thai, thai chết lưu hoặc đẻ non. Hội chứng Rubella bẩm sinh có thể gặp ở 70 - 90% trẻ sinh ra từ bà mẹ bị nhiễm Rubella trong 3 tháng đầu mang  thai. Trẻ sinh ra từ các bà mẹ này có nguy cơ cao mắc hội chứng Rubella bẩm sinh với nhiều dị tật nghiêm trọng như dị tật tim bẩm sinh, điếc, tật đầu nhỏ, đục thủy tinh thể, chậm phát triển... Ngoài ra, trẻ có thể mắc đái tháo đường, vàng da, xuất huyết, xương thủy tinh, viêm màng não, viêm phổi, nhẹ cân, sinh non... gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe giống nòi. Một số trường hợp trẻ tử vong do hậu quả của hội chứng Rubella bẩm sinh.

         Chủ động phòng bệnh sởi - Rubella bằng tiêm chủng

       Với bệnh sởi, lịch tiêm sởi hiện nay là thời điểm trẻ 9 tháng tuổi tiêm mũi vắc-xin sởi đơn, trẻ 18 tháng tiêm vắc xin sởi - Rubella. Trẻ lớn hơn tiêm nhắc lại khi có chiến dịch tiêm bổ sung.

       Tuy bệnh do Rubella nguy hiểm nhưng phòng bệnh lại không quá khó khăn. Phụ nữ (nếu chưa được tiêm chủng) chuẩn bị mang thai nên tiêm chủng vắc-xin ngừa Rubella (thời gian tiêm trước khi có thai tối thiểu 3 tháng) giúp bà mẹ khi mang thai có một thai kỳ khỏe mạnh và phòng ngừa hội chứng Rubella bẩm sinh cho em bé. Học sinh sinh viên cần chủ động tiêm ngừa vắc-xin phòng bệnh Rubella để bảo vệ cho chính mình (Sức khỏe & Đời sống, trang 12)

 

Bộ Y tế đề nghị giữ đề xuất về kiểm soát quảng cáo và thời gian bán rượu bia

         Trước những tác hại của rượu bia gây ra không chỉ với sức khỏe, tai nạn giao thông mà còn nhiều mặt khác của đời sống xã hội, Bộ Y tế cho biết đã có văn bản báo cáo Quốc hội đề nghị giữ lại những nội dung về kiểm soát quảng cáo và thời gian bán rượu bia trong dự thảo Luật Phòng chống tác hại của rượu bia.

         Tại phiên họp báo Chính phủ tối 4/5, câu hỏi đặt ra với lãnh đạo Bộ Y tế là cơ quan này có xem xét đưa nội dung về kiểm soát thời gian bán rượu bia và quảng cáo với mặt hàng này vào dự thảo Luật Phòng chống tác hại của rượu bia sau loạt tai nạn vừa qua không ?

        Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường cho biết, nội dung về quảng cáo và giờ bán rượu bia đã được đưa ra trong bản dự thảo Luật Phòng chống tác hại của rượu bia gần đây.

       Cụ thể, theo dự thảo, Bộ Y tế đưa ra 3 phương án quy định về thời gian bán rượu, bia. Phương án 1 là chỉ được bán từ 11-14 giờ và từ 17-22 giờ hàng ngày. Phương án 2 là chỉ được bán từ 6-22 giờ (trừ trường hợp bán rượu, bia tại khu vực sân bay quốc tế và các khu vực, tuyến phố chuyên kinh doanh ẩm thực, giải trí, du lịch).

       Với phương án 3, thời gian bán rượu, bia thực hiện theo lộ trình quy định của Chính phủ căn cứ yêu cầu thực tiễn công tác phòng chống tác hại của rượu, bia.

       Thứ trưởng Trương Quốc Cường cho hay, trong ngày 3/5, Bộ Y tế đã văn bản báo cáo Quốc hội đề nghị giữ lại những nội dung trên. Bởi lẽ, theo ông, rượu bia tác động tới nhiều mặt, không chỉ tai nạn giao thông mà còn liên quan tới các vấn đề bạo lực gia đình, lạm dụng tình dục...

        Một điểm nữa, việc Quốc hội đề nghị thay đổi tên từ "Luật Phòng, chống tác hại rượu bia" sang "Luật Phòng chống tác động có hại và kiểm soát rượu bia vì sức khoẻ cộng đồng", Bộ Y tế cho rằng tên này quá dàihứ. T hai là, không chỉ sức khoẻ vì thực tế tác động rượu bia còn liên quan đến tai nạn giao thông, bạo lực gia đình, lạm dụng tình dục, nên không thể nói là chỉ mỗi sức khoẻ.

       Vì vậy, Bộ Y tế đề nghị giữ lại tên như cũ theo quan điểm xuyên suốt của Bộ Y tế là Luật Phòng chống tác hại rượu bia.

        Trước đó, Bộ Y tế được giao chủ trì xây dựng dự thảo luật, sau nhiều nỗ lực, dự thảo Luật phòng chống tác hại rượu bia đã được trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu và hiện đang được tiếp tục hoàn thiện để trình Quốc hội cho ý kiến lần 2 trong kỳ họp lần thứ 7 của Quốc hội dự kiến vào tháng 5/2019.

      Nhiều nước mạnh tay với hành vi lái xe khi say rượu bia

        Trong khi chúng ta vẫn đang tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý để xử lý tài xế uống rượu bia gây tai nạn, thì tại nhiều nước trên thế giới hành vi say rượu, bia nhưng vẫn lái xe được xem là vi phạm nghiêm trọng.

Ở Nhật Bản, với nồng độ cồn từ 0,15 mg/lít khí thở, người điều khiển phương tiện bị phạt tù từ 3 -5 năm và nộp phạt từ 100-200 triệu đồng. Lái xe say rượu gây tai nạn sẽ phải ngồi tù 20 năm đối với tai nạn chết người và 15 năm đối với tai nạn không chết người.

Tại Singapore, người điều khiển phương tiện nếu bị phát hiện có nồng độ cồn trên 0,35 mg/lít khí thở sẽ bị phạt tiền lên đến 85 triệu đồng và đối diện với 6 tháng tù giam.

Với hành vi tái phạm, tài xế phạt tù từ 6 đến 12 tháng và phạt tiền từ 50-130 triệu đồng nếu tái phạm lần thứ 2, phạt 510 triệu đồng và 3 năm tù, tước bằng lái vĩnh viễn tái phạm lần thứ 3.

Nếu gây tai nạn do lái xe khi say rượu, tài xế có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự và chịu án tù từ vài năm tới vài chục năm.

Tại Anh, tài xế bị phạt từ 3 đến 6 tháng tù, phạt tiền từ 75 triệu đồng và tước bằng lái một năm (hoặc 3 năm nếu tái phạm) cho hành vi lái xe sau khi uống rượu bia. Nếu bị kết tội liên quan đến các hành vi điều khiển phương tiện khi uống bia, lái xe cũng khó được nhập cảnh vào các nước khác ở châu Âu hay Mỹ.

Tại Hàn Quốc, với nồng độ cồn vượt mức 0,05 mg/lít khí thở, lái xe sẽ bị quy vào tội hình sự, ngồi tù từ 3 năm trở lên và nộp phạt khoảng 206 triệu đồng. Bằng lái sẽ bị thu hồi hoặc đình chỉ tùy thuộc vào mức độ.

Tại Trung Quốc, nếu lái xe bị phát hiện trong máu có nồng độ cồn từ 80mg/100ml máu trở lên sẽ bị tạm giữ 15 ngày, tước bằng lái xe và trong 5 năm không được cấp bằng trở lại. Nếu lái xe say xỉn gây ra tai nạn sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự và ngồi tù tùy theo mức độ nghiệm trọng của vụ việc.

Nhiều quốc gia như Trung Quốc, Anh, Mỹ đã đề xuất thực hiện các mức phạt từ chung thân tới tử hình đối với hành vi say rượu lái xe gây hậu quả nghiêm trọng (Sức khỏe & Đời sống, trang 3).

http://t5g.org.vn/diem-bao-ngay-652019

Đề nghị hoãn điều chỉnh viện phí vì giá điện, giá xăng tăng

          Bộ Y tế vừa có văn bản gửi các UBND tỉnh, thành, đề nghị tạm hoãn tăng viện phí, nếu tăng viện phí sẽ làm tăng chỉ số giá địa phương. Đặc biệt, Bộ Y tế yêu cầu không thu tiền người nhà đến thăm nuôi bệnh nhân.

          Theo văn bản vừa được gửi các UBND tỉnh thành, Bộ Y tế đề nghị các địa phương tạm hoãn việc điều chỉnh viện phí (theo thông tư 37 Bộ Y tế ban hành cuối 2018), tránh tác động đến tâm lý người dân do giá điện và xăng dầu vừa cùng tăng, nay lại có viện phí nhấp nhổm tăng.

      Theo Bộ Y tế, mức viện phí mới tác động đến 12% dân số chưa có bảo hiểm y tế, hiện đã có các tỉnh thành gồm Hà Nội, Hưng Yên, Sơn La, Yên Bái, Thanh Hóa, Đồng Tháp đã có nghị quyết của HĐND tỉnh, thành điều chỉnh viện phí theo khung mới, mới nhất là Hà Nội vừa có thông báo điều chỉnh viện phí, áp dụng từ ngày 1-5 này.

         Còn 57/63 địa phương chưa có nghị quyết của HĐND về điều chỉnh viện phí, Bộ Y tế đề nghị Sở Y tế và Cục Thống kê địa phương tính toán chỉ số giá trước khi điều chỉnh viện phí, nếu làm chỉ số giá tăng thì hoãn điều chỉnh.

         Bộ Y tế cũng đề nghị các địa phương thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh, không được thu tiền người nhà vào thăm nuôi người bệnh dưới các hình thức tiền áo vàng, tiền quần áo người nhà bệnh nhân, do giá viện phí hiện hành đã bao gồm các khoản phí này. (Tuổi trẻ, trang 14)

 Xét nghiệm HIV sớm, điều trị ARV mở rộng là cốt lõi để phòng chống HIV/AIDS      Chiều 7-5, tại hội nghị giao ban báo chí do Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội tổ chức, đại diện Sở Y tế đã thông tin về chiến dịch truyền thông K=K (Không phát hiện = Không lây nhiễm HIV).

    Hiện nay, trên thế giới, có 36,9 triệu người có HIV. Tại Việt Nam, tính đến hết năm 2018, số người nhiễm còn sống trên toàn quốc là 210.450 người và Hà Nội có 21.038 người (trong đó phát hiện mới khoảng 1.290 trường hợp).

     Trong 10 năm qua, cả 3 tiêu chí là số người nhiễm mới, số người chuyển sang giai đoạn AIDS và số người tử vong do HIV/AIDS hàng năm đều giảm nhưng khó khăn thách thức vẫn đang tồn tại.

    Điều đáng nói là lây nhiễm HIV qua đường tình dục tăng mạnh và trở thành phương thức lây truyền chủ yếu trong thời gian gần đây (tăng từ 34,4% năm 2015 lên 65,6% năm 2018 tại Hà Nội), vì vậy, đòi hỏi phải có những giải pháp và hành động, can thiệp dự phòng phù hợp hạn chế sự lây lan HIV.

      Theo bà Lã Thị Lan, Phó Giám đốc Trung tâm kiểm soát bệnh tật, cho đến nay, lĩnh vực điều trị HIV đã đạt được rất nhiều thành tựu và tiến bộ to lớn. Thuốc kháng HIV, còn gọi là ARV đã được phổ biến rộng rãi tại Việt Nam cũng như trên toàn thế giới. Các phác đồ điều trị ARV gồm 3-4 thuốc phối hợp cho hiệu quả cao và ít tác dụng phụ.

       Mục đích của việc điều trị ARV là để ức chế nhân lên của HIV, qua đó phục hồi hệ thống miễn dịch của cơ thể, tránh được các bệnh nhiễm trùng cơ hội. Điều trị HIV đã cải thiện đáng kể sức khỏe, chất lượng cuộc sống và tuổi thọ của người sống chung với HIV. Khoa học đã chứng minh, khi người nhiễm HIV uống thuốc ARV hàng ngày theo chỉ định và duy trì tải lượng virus ở mức “không phát hiện” (<200 bản sao/ml) thì người đó hoàn toàn không có nguy cơ lây truyền cho bạn tình của mình qua quan hệ tình dục. Tuy nhiên, có hai điểm tối quan trọng cần lưu ý là K=K chỉ đạt được khi người có HIV duy trì uống ARV hàng ngày theo chỉ định và định kỳ theo dõi tải lượng virus của mình. K=K chỉ áp dụng cho lây truyền qua đường tình dục, không áp dụng cho lây truyền từ mẹ sang con.

         Trả lời các câu hỏi của phóng viên, bà Lã Thị Lan cho hay, hiện nay, việc điều trị ARV rất dễ dàng, chỉ cần người nhiễm HIV đến các cơ sở điều trị là sẽ được nhân viên y tế hướng dẫn, đưa vào điều trị ngay. Trung tâm kiểm soát bệnh tật cũng đã giao chỉ tiêu cho 18 cơ sở điều trị của Hà Nội. Cho nên, các cơ sở điều trị ARV không gây bất kỳ khó khăn, phiền hà gì cho người nhiễm HIV. Đề cập đến những khó khăn trong việc điều trị HIV, bà Lã Thị Lan cho hay, có nhiều trường hợp, cán bộ Y tế biết đích danh tên tuổi, địa chỉ nhưng họ từ chối điều trị. Vì vậy, giải quyết được sự kỳ thị, xét nghiệm HIV sớm, điều trị ARV mở rộng là cốt lõi để kết thúc đại dịch HIV/AIDS (An ninh thủ đô, trang 4).

 

Trong tuần này, Bệnh viện K sẽ cung cấp đủ thuốc generic chứa hoạt chất Pemetrexed cho bệnh nhân

       Liên quan đến tình trạng thiếu thuốc generic chứa hoạt chất Pemetrexed điều trị ung thư tại Bệnh viện K do nhà thầu chậm cung ứng thuốc, Ngày 10/5/2019, Bệnh viện K đã làm việc với Bộ Y tế có đại diện các Vụ/Cục và các đơn vị liên quan gồm: Vụ Kế hoạch tài chính, Trung tâm mua sắm tập trung thuốc Quốc gia, Vụ Truyền thông thi đua khen thưởng, về việc cung ứng thuốc chứa hoạt chất Pemetrexed.

     Tại buổi làm việc, Công ty TNHH dược phẩm và TTBYT Hoàng Đức (nhà thầu cung ứng thuốc) cho biết đang khẩn trương hoàn thiện hợp đồng với cơ sở y tế trên cả nước để thực hiện việc cung ứng theo kết quả đấu thầu.

      Sau khi trao đổi, thống nhất các nội dung đã làm việc để giải quyết tình trạng thiếu thuốc tại Bệnh viện K, trên cơ sở ý kiến của đại diện các Vụ/Cục nêu trên, cuộc họp đi đến kết luận với một số nội dung cụ thể như sau:

     Đối với nhà thầu là Công ty TNHH dược phẩm và TTBYT Hoàng Đức đã có công văn số 10/2019/HĐ-TTMSQG ngày 10/5/2019 về việc đảm bảo cung ứng thuốc trên cả nước theo kết quả đấu thầu.

      Vụ Kế hoạch Tài chính đã trình Lãnh đạo Bộ phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu bảo đảm cho Bệnh viện K có đủ cơ số thuốc trong thời gian nhà cung ứng với Bệnh viện K thực hiện hợp đồng.

       Bệnh viện K chỉ cần thuốc Pemetrexed 500mg (do Công ty TNHH dược phẩm và TTBYT Hoàng Đức cung cấp) và chưa cần thuốc Pemetrexed hàm lượng 100mg. Liên quan đến tình trạng này, Bệnh viện K cho biết, trong ngày 10/5/2019, Bệnh viện K đã được Bộ Y tế phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu bằng hình thức mua sắm trực tiếp để đáp ứng đủ thuốc cho công tác điều trị của Bệnh viện trong thời gian tới. Như vậy, ngay trong tuần này, Bệnh viện K cam kết sẽ cung ứng đầy đủ thuốc generic chứa hoạt chất Pemetrexed cho bệnh nhân. Bệnh viện K cũng cho biết, đang khẩn trương ký hợp đồng với nhà thầu để đảm bảo cung ứng đủ thuốc cho bệnh nhân. (Sức khỏe & Đời sống, trang 3)

Cách phòng đột quỵ do nắng nóng

Suckhoedoisong.vn - Những người mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu nên áp dụng sớm những biện pháp phòng ngừa nguy cơ đột quỵ.

       Những người mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu nên áp dụng sớm những biện pháp phòng ngừa nguy cơ đột quỵ. Nên thay đổi lối sống, kiểm soát huyết áp, đường huyết… Vào mùa nóng, nên cẩn trọng nếu đột nhiên cảm thấy hơi đau đầu, choáng váng, tê nửa người... vì những biểu hiện này rất có thể là triệu chứng báo trước khả năng phát sinh đột quỵ. Ngoài ra cần thực hiện tốt những biện pháp phòng bệnh sau:

      Uống nhiều nước: Cung cấp đủ nước cho cơ thể để đào thải chất độc, thanh nhiệt cơ thể hỗ trợ cho các bộ phận khác của cơ thể làm việc tốt hơn. Ngoài ra uống nhiều nước cũng giúp bạn có một làn da tươi tắn, khỏe mạnh, căng tràn sức sống.

​Ở người bị đột quỵ, tim thường đập nhanh hoặc loạn nhịp.

       Bảo vệ cơ thể: Trước khi đi ra ngoài trời nắng cần trang bị ô, mũ, áo chống nắng, kính râm, khẩu trang… đầy đủ tránh tia cực tím xâm nhập. Nếu đi biển cần sử dụng kem chống nắng giúp bảo vệ làn da khỏi các tác hại của ánh nắng mặt trời cũng như gió biển. Mặc quần áo màu sáng, chất liệu co giãn thoáng mát. Quần áo màu sáng giúp chống nóng tốt hơn màu tối, nên chọn những trang phục đơn giản, nhẹ nhàng, rộng rãi, thấm mồ hôi để cơ thể được thoải mái, dễ chịu hơn.

    Vận động hợp lý: Mùa nắng, cơ thể mất nước nhiều vì vậy nên chọn những bài tập thể dục nhẹ nhàng, vừa sức. Nên tập ở những nơi thoáng mát, giàu không khí như công viên, các trung tâm thể dục thể thao. Lưu ý khi tập xong nên nghỉ ngơi cho ráo mồ hôi tránh đi tắm ngay.

     Không nên ra ngoài nắng đặc biệt là khoảng thời gian nóng cao điểm từ 11 giờ trưa đến 4 giờ chiều. Vì thời điểm này nắng mạnh nhất, nhiều tia tử ngoại nhất dễ gây say nắng, sốc nhiệt.

Thạc sĩ Vũ Hồng Anh

https://suckhoedoisong.vn/cach-phong-dot-quy-do-nang-nong-n24587.html

Suy giảm chức năng gan và các lưu ý khi dùng thuốc

Suckhoedoisong.vn - Gan là bộ máy chủ yếu trong việc chuyển hóa thuốc. Gan có trách nhiệm xử lý hầu hết các loại thuốc khi qua nó...

      Gan là bộ máy chủ yếu trong việc chuyển hóa thuốc. Gan có trách nhiệm xử lý hầu hết các loại thuốc khi qua nó, vì thế gan dễ chịu những tác dụng phụ của thuốc, dễ bị tổn thương, ảnh hưởng đến sự phục hồi chức năng gan, làm cho gan bị bệnh lâu khỏi hoặc xấu đi. Người bị bệnh gan (viêm gan, xơ gan...) đều bị suy giảm chức năng gan tùy theo mức độ bệnh, vì vậy phải cẩn thận khi dùng thuốc chữa các bệnh khác.

       Người bệnh suy giảm chức năng gan có thể gây nhiều khó khăn cho việc dùng thuốc điều trị. Thông thường, thuốc vào máu sẽ gắn kết với protein của huyết tương thành dạng phức hợp. Sau đó dưới tác động của gan mới giải phóng trở lại thành dạng tự do, rồi chuyển hóa thành các chất trung gian thải ra khỏi cơ thể qua đường phân hay nước tiểu. Người bị viêm gan nặng, chức năng sản xuất albumin của gan suy giảm, sự gắn kết giữa thuốc với protein với huyết tương bị giảm, do đó thuốc tồn tại dưới dạng tự do trong máu với tỉ lệ cao, làm tăng độ độc. Người bị viêm gan ứ mật, chức năng sản xuất lẫn tiết mật bị đình trệ nên sự chuyển hóa thuốc lần đầu bị giảm và sinh khả dụng của thuốc tăng; ngược lại cũng do thiếu mật, các chất mỡ không được nhũ hóa để hấp thu, các thuốc tan trong mỡ sẽ hấp thu ít, từ đó sinh khả dụng của thuốc bị giảm. Gan có chức năng sản xuất các yếu tố đông máu. Khi viêm gan, chức năng gan suy giảm, các yếu tố đông máu bị thiếu. Do đó, thời gian đông máu kéo dài ra, thậm chí không đông. Lúc này, nếu bị chấn thương chảy máu, dùng thuốc cầm máu (gây đông máu) thì hiệu lực thuốc cầm máu bị giảm, sự cầm máu sẽ bị chậm trễ hay không cầm máu được.

Người bị suy giảm chức năng gan phải cẩn thận khi dùng bất cứ loại thuốc gì.

Cần tránh hoặc thận trọng sử dụng những thuốc nào?

Thuốc kháng sinh

       Phần lớn các thuốc kháng sinh gây độc cho gan bằng nhiều cách với các mức độ khác nhau. Nhóm macrolid (erythromycin, clarithromycin, azithromycin...), trong đó erythromycin gây độc cho gan không xác định; clarithromycin, azithromycin chủ yếu chỉ làm tăng enzym AST (aminostranferase), bilirubin trong máu kèm theo vàng da tăng bạch cầu ưa eosin. Kháng sinh tellimycin không chỉ gây độc cho gan theo cơ chế này mà còn làm tổn thương tế bào gan với tần suất vượt hẳn hai thuốc trên. Tettracyclin dạng uống có thể gây thâm nhiễm mỡ gan bọng nhỏ, song không gây hậu quả về lâm sàng; tuy nhiên khi dùng dạng tiêm tĩnh mạch cho nữ mang thai lại có nguy cơ cao gây suy gan. Kháng sinh kháng nấm griseofulvin gây ứ mật.

     Với kháng sinh nhóm beta-lactam (ceftriaxon, cloxacilin...) khi dùng cần theo dõi chức năng gan ở bệnh nhân gan, vàng da do ứ mật trong hoặc sau điều trị, thường xảy ra ở bệnh nhân nam hoặc bệnh nhân trên 65 tuổi, một đợt điều trị không nên vượt quá 14 ngày.

      Nhóm quinolon (ciprofloxacin) có thể gây viêm gan hoại tử; norfloxacin, ofloxacin chỉ dùng cho người bệnh gan khi thật cần thiết. Các kháng sinh khác như chloramphenicol tránh dùng vì tăng nguy cơ ức chế tủy xương, metronidazol cần giảm liều xuống 1/3 ở bệnh nhân gan nặng, dùng ngày 1 lần.

Các thuốc giảm đau chống viêm

       Paracetamol rất hại cho gan đặc biệt khi dùng quá liều hoặc quá dày giữa các lần uống. Paracetamol khi uống sẽ chuyển thành chất trung gian có độc cho gan. Nếu dùng đúng chỉ định và đúng liều (1 - 2g/ngày) thì chất trung gian ấy sinh ra ít, gan sản xuất đủ glutathion để hóa giải nên không bị hại. Tuy nhiên, khi dùng liều quá cao (tương đương 8 - 12g/ngày) thì chất trung gian gây độc cho gan sinh ra quá nhiều, gan không thể sản xuất đủ glutathion để hóa giải nên người sử dụng dễ bị viêm gan cấp (hoại tử gan, tử vong...). Thuốc chống viêm không steroid: tránh dùng diclofenac ở bệnh nhân gan nặng, có thể gây phù; các thuốc acetylsalicylic acid, ibuprofen, indomethacin, ketoprofen, naproxen, meloxicam, tenoxicam có nguy cơ cao về xuất huyết tiêu hóa. Thuốc giảm đau nhóm opi như morphin, pethidin, fentanyl, dextropropoxyphen, codein, dextromethorphan...có thể gia tăng hôn mê ở người bệnh gan.

Các loại thuốc điều trị khác

        Thuốc chữa đái tháo đường (glibenclamid, gliclazid, metformin...) chống chỉ định với trường hợp suy tế bào gan, các bệnh gan khác tránh dùng vì  có thể gây vàng da. Thuốc chống ung thư (methothrexat) không dùng cho người nhiễm khuẩn nặng ở gan, tác dụng phụ có thể gặp là xơ gan (nếu dùng hàng ngày liên tục). Một phần nhỏ thuốc còn đọng rất lâu ở gan và thận sau nhiều tuần. Các thuốc kháng histamin (clorpheniramin, promethazin, diphenhydramin, dimenhydrinat) thì cần thận trọng lựa chọn thuốc với từng trường hợp bệnh gan cụ thể. Thuốc lợi tiểu nhóm thiazid và thuốc lợi tiểu quai: dùng furosemid, hydrochlorothiazid dễ dẫn đến tình trạng thiếu kali huyết có thể thúc đẩy hôn mê. Các thuốc chống hen (aminophylin, theophylin), nếu người có bệnh gan dùng phải giảm liều. Thuốc điều trị loét dạ dày, tá tràng (omeprazol, cimetidin, ranitidin) có thể gây tác dụng phụ khó chịu cho người bệnh gan. Thuốc chống nấm (ketoconazol, griseofulvin) tránh dùng ở bệnh nhân gan nặng...

      Corticoid vốn không có tính độc với gan. Tuy nhiên, do corticoid giữ nước nên khi dùng cho người viêm gan bị phù, cổ trướng thì làm nặng thêm tình trạng này. Các thuốc an thần lợi tiểu táo bón... cũng không có tính độc với gan nhưng khi dùng cho người bệnh não do gan thì làm cho bệnh này nặng thêm.

        Nhóm diệt ký sinh trùng: Thuốc sốt rét (amiodiaquin, mepraquin) gây rối loạn chức năng gan; thuốc giun (thiabenzol) vừa gây rối loạn chức năng gan, vừa gây ứ mật.

Lời khuyên của thầy thuốc

        Khi dùng thuốc cho người bị bệnh gan, suy giảm chức năng gan cần lưu ý một số nguyên tắc như: Không được dùng các loại thuốc gây độc với gan. Điều chỉnh liều dùng của nhiều loại thuốc cho người bệnh suy chức năng gan để tránh ngộ độc cho gan. Giảm lượng thuốc cần dùng ở mức tối thiểu. Với những thuốc dùng lâu dài, biểu hiện viêm gan do thuốc có thể không rõ, cần khám lâm sàng xét nghiệm chức năng gan định kỳ theo chỉ dẫn của thầy thuốc. Trong quá trình dùng, nếu thấy có một số bất thường (mệt, chán ăn, buồn nôn, vàng da, nước tiểu sậm…) cần thông báo với thầy thuốc (kể cả khi các hiện tượng này không đủ, chưa rõ). Người viêm gan khi cần chữa các bệnh khác thì không tự ý dùng hay kéo dài thời gian dùng thuốc.

DS. Minh Thành

https://suckhoedoisong.vn/suy-giam-chuc-nang-gan-va-cac-luu-y-khi-dung-thuoc-n129636.html